# Türkiye cumhuriyeti anayasasının bazı maddelerinin değişiklik yapılması hakkında (s.s.497) - **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 23. Dönem) - **Konuşmacı:** Burhan Kuzu (AK Parti, İstanbul) - **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 97. Birleşim - **Tarih:** 28 Nisan 2010 - **Gündem:** TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASASININ BAZI MADDELERİNİN DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA (S.S.497) - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/burhan-kuzu-23-2010-04-28-turkiye-cumhuriyeti-anayasasinin-bazi-maddelerinin-degisiklik-yapilmas-4 > Burhan Kuzu (AK Parti), 28 Nisan 2010 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 97. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASASININ BAZI MADDELERİNİN DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA (S.S.497)); konuşma 496 kelime. ## Konuşma metni (tutanaktan) ANAYASA KOMİSYONU BAŞKANI BURHAN KUZU (İstanbul) – Evet, Sayın Başkanım, değerli milletvekili arkadaşlarım; hepinizi saygıyla sevgiyle selamlıyorum. Şu anda üzerinde tartıştığımız, konuştuğumuz konu, referandum maddesi, yürürlük maddesi. Malumunuz bizde anayasalar için bu yol öngörülmüş, yasalar bakımından böyle bir usul yok. “Halk oylaması” dediğimiz usul, tabii modern demokrasinin getirdiği bir durum. Gerekçesi şu bunun: Şimdi, asıl olan doğrudan demokrasi. Yani eski, direkt Yunan’da uygulanan yöntem, vatandaşların bir araya gelerek karar alması. Tabii, bunu -1,5 milyarlık Çin’i düşünün, efendim, 70-80 milyonluk Türkiye’yi düşünün, Avrupa keza- büyük nüfuslu yerlerde uygulamak çok zor. İşte o yüzden “temsilî demokrasi” dediğimiz, bizler millet adına burada görev yapıyoruz, işte bu temsilî demokrasiyle ideal olan, doğrudan demokrasi arasında “yarı doğrudan” dediğimiz yöntemlerden birisidir bu. Bu şu anlama geliyor: Beş yılda bir, dört yılda bir vatandaşa gidip de sandık başında hesap vermek yerine, arada da bir vatandaş ne düşünüyor şeklinde onun kanaatini almak. Tabii, bunun türleri değişik. Mesela İsviçre’ye baktığınız zaman daha yaygın uygulanıyor. Referandum yanında halkın vetosu var. Nedir halkın vetosu? Kanun diyelim çıktı buradan, varsayalım Meclisten, halkın belli bir oranı bunu veto ediyor, Meclise verdiği dilekçeyle -diyelim 50 bin, 100 bin vatandaş, Anayasa gösteriyor onu- “Bu yasa referanduma sunulsun.” diyor, “Meclisin çıkardığı bu yasayı biz beğenmedik.” diyor. Zorunlu olarak referanduma çekiyor. Bazen de kendisi bizzat yasa hazırlıyor, yasa teklifi hazırlıyor ve onları Meclise sunabiliyor. Şimdi, burada, değerli arkadaşlar, tartışılan bir başka husus yani bugün gördüğümüz: Acaba insan hakları alanındaki bir konu referanduma sunulur mu? Bu önemli bir mesele. Şimdi, referanduma sunma konusu insan hakları alanında çok genel, çok teorik, çok böyle ilkesel bir şeyler söylemek zor. Neden zor? Aslında insan hakları alanında azınlık hakları bağlamında olanlar için kullanılan bir ifadedir esasen o. Hatırlarsanız, Bulgaristan’da Türklerin isimlerini değiştirip, dinlerini değiştirip zulüm gördüğü dönemde -rahmetli Özal dönemindeydi biliyorsunuz- efendim, tırlar dolusu, trenler dolusu gönderilmeye başladılar ve o zamanki Jivkov dedi ki: “O zaman, kardeşim, mademki böyle, referanduma gidelim.” Yüzde 8’lik Türk var, geriye kalan Bulgar. Referandumun sonucu zaten belli. Neyine gideceksin bunun? Dolayısıyla, az da olsa bir kesimin hakkını korumak için referandum yolundaki tehlike o anlamda kullanılır. Şimdi, diyelim ki biz bu paketi referanduma sunduk. Halk, diyelim bunu kabul etti ya da reddetti. Öyle diyelim daha… Reddettiği zaman mevcut durum devam edecek demektir. Yani biz hakkın genişlemesi yönünde burada çaba sarf ediyoruz. Ha, bu genişlemeye karşı çıkar, o zaman mevcut durum devam eder. Pekâlâ, bir şey daha soracağım, sizlerin vicdanına sığınarak: Halkımızın reddettiğinde referanduma gidilen bir metni insan hakları bakımından biz doğru bulmazken acaba ondan daha zayıf konumda olan bizler burada reddedersek aynı metni, ne duruma düşmüş oluruz? Söyleyin, ne duruma düşmüş oluruz? (AK PARTİ sıralarından alkışlar) Yani vatandaşa verilmeyen bir hakkı biz nasıl kullanabiliriz burada? Demek ki bu iş baştan beri sıkıntılı. RIDVAN YALÇIN (Ordu) – Siz asarsınız, kesersiniz! AKİF AKKUŞ (Mersin) – Elinize bir makas alın! S. NEVZAT KORKMAZ (Isparta) – Hocam, muhalefeti kaldıralım o zaman, arzu ederseniz. TURGUT DİBEK (Kırklareli) – Hocam, bu metni kim hazırladı, kim? ANAYASA KOMİSYONU BAŞKANI BURHAN KUZU (Devamla) – Dinleyin, dinleyin, biraz öğrenin bunları. Bilmiyorsunuz, öğrenin bunları. --- **Kaynak gösterme:** Burhan Kuzu (AK Parti, İstanbul). “Türkiye cumhuriyeti anayasasının bazı maddelerinin değişiklik yapılması hakkında (s.s.497)”. TBMM Genel Kurulu, 97. Birleşim tutanağı, 28 Nisan 2010. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/burhan-kuzu-23-2010-04-28-turkiye-cumhuriyeti-anayasasinin-bazi-maddelerinin-degisiklik-yapilmas-4 (erişim: 29 Ekim 2026). Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.