# Din-devlet ilişkilerinin öteden beri en tartışmalı mevzulardan biri olduğuna, Adalet ve Kalkınma Partisi olarak Anayasa değişikliği tartışmaları bağlamında laiklikle ilgili bir ifadeleri olmadığına ve özgürlükler bakımından laiklik konusunu tartışmaktan kaçınmamak gerektiğine ilişkin açıklaması

- **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 26. Dönem)
- **Konuşmacı:** Coşkun Çakır (AK Parti, Tokat)
- **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 81. Birleşim
- **Tarih:** 26 Nisan 2016
- **Gündem:** Din-devlet ilişkilerinin öteden beri en tartışmalı mevzulardan biri olduğuna, Adalet ve Kalkınma Partisi olarak Anayasa değişikliği tartışmaları bağlamında laiklikle ilgili bir ifadeleri olmadığına ve özgürlükler bakımından laiklik konusunu tartışmaktan kaçınmamak gerektiğine ilişkin açıklaması
- **Tutanak (TBMM):** https://www.tbmm.gov.tr/milletvekili/UyeGenelKurulKonusmalariDetay?eid=48127
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/coskun-cakir-26-2016-04-26-din-devlet-iliskilerinin-oteden-beri-en-tartismali-mevzulardan-biri-ol

> Coşkun Çakır (AK Parti), 26 Nisan 2016 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 81. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: Din-devlet ilişkilerinin öteden beri en tartışmalı mevzulardan biri olduğuna, Adalet ve Kalkınma Partisi olarak Anayasa değişikliği tartışmaları bağlamında laiklikle ilgili bir ifadeleri olmadığına ve özgürlükler bakımından laiklik konusunu tartışmaktan kaçınmamak gerektiğine ilişkin açıklaması); konuşma 240 kelime.

## Konuşma metni (tutanaktan)

COŞKUN ÇAKIR (Tokat) – Teşekkür ederim Sayın Başkan.

Buradaki hazırunun da malumu olduğu üzere, din-devlet ilişkileri, genel olarak insanlık tarihinin, özel olarak da semavi dinlerin mensuplarının en fazla tartıştığı konuların başında gelmektedir, başat mevzulardan birisi olmuştur.

Hristiyanlıkta esas itibarıyla ortaya çıkan bir laiklik tartışması vardır, daha sonra da İslam toplumlarında, özellikle 19’uncu yüzyılla birlikte yoğun bir şekilde tartışılmaya başlanmıştır.

Bizim de tarihimizde, Tanzimat’tan sonra laiklik tartışmaları, belki bire bir değil ama Cumhuriyet Dönemi’yle birlikte yoğun bir tartışma literatürünü teşkil etmektedir. Yani, söylemeye çalıştığım, din-devlet ilişkileri esasen, öteden beri en tartışmalı, netameli mevzulardan birisini teşkil etmektedir.

Hiç kuşkusuz, laikliği biz benimsedik ve Anayasa’mızda yer aldı. Bu, Anayasa’da yer aldığı müddetçe de buna bağlı kalmak durumundayız. Dün, bir şekilde, bir konferansta Sayın Meclis Başkanı İsmail Kahraman bir konuşma yapmış ve bu konuşmayı da CHP Grup Başkan Vekili Sayın Gök burada huzurlarımıza getirdi ve onun üzerinden bir tartışma yürüdü.

Hiç kuşkusuz, yine, ben, Sayın İsmail Kahraman’ı savunacak değilim, bu, benim ödevim ve görevim değil, o kendi açıklamasını herhâlde yapacaktır. Ancak, laiklikle ilgili bir tartışmadan hareketle, bir üniversitede yapılan bir tartışmadan hareketle, bu tartışmayı bağlamından çıkarmak suretiyle arkasından gelen tartışma da, bence, belki de paradoksal bir şekilde, çelişik bir şekilde tam da laikliğin nasıl algılandığıyla ilgili bize bir fotoğraf sunmaktadır.

Örnek: Burada, değerli milletvekillerinin konuşmalarından sadece çıkarsadığım birkaç tane kavram çifti yahut kavram teki: “Cumhuriyet düşmanlığı”, “şeriat çağrısı”, “hilafet düzeni”, “antidemokrasi”, “karşı devrim”, “hezeyan”, “otoriter dinî rejim”.

Değerli arkadaşlar…

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

---

**Kaynak gösterme:** Coşkun Çakır (AK Parti, Tokat). “Din-devlet ilişkilerinin öteden beri en tartışmalı mevzulardan biri olduğuna, Adalet ve Kalkınma Partisi olarak Anayasa değişikliği tartışmaları bağlamında laiklikle ilgili bir ifadeleri olmadığına ve özgürlükler bakımından laiklik konusunu tartışmaktan kaçınmamak gerektiğine ilişkin açıklaması”. TBMM Genel Kurulu, 81. Birleşim tutanağı, 26 Nisan 2016. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/coskun-cakir-26-2016-04-26-din-devlet-iliskilerinin-oteden-beri-en-tartismali-mevzulardan-biri-ol (erişim: 28 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/milletvekili/UyeGenelKurulKonusmalariDetay?eid=48127

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.