# Sokak çocuklarının sorunlarının araştırılarak alınması gereken tedbirlerin belirlenmesi amacıyla (10/111,260,108) esas numaralı meclis araştırması komisyon raporu (s.s.829)

- **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 22. Dönem)
- **Konuşmacı:** Dursun Akdemir (Iğdır)
- **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 76. Birleşim
- **Tarih:** 29 Mart 2005
- **Gündem:** SOKAK ÇOCUKLARININ SORUNLARININ ARAŞTIRILARAK ALINMASI GEREKEN TEDBİRLERİN BELİRLENMESİ AMACIYLA (10/111,260,108) ESAS NUMARALI MECLİS ARAŞTIRMASI KOMİSYON RAPORU (S.S.829)
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/dursun-akdemir-22-2005-03-29-sokak-cocuklarinin-sorunlarinin-arastirilarak-alinmasi-gereken-tedbirl

> Dursun Akdemir, 29 Mart 2005 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 76. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: SOKAK ÇOCUKLARININ SORUNLARININ ARAŞTIRILARAK ALINMASI GEREKEN TEDBİRLERİN BELİRLENMESİ AMACIYLA (10/111,260,108) ESAS NUMARALI MECLİS ARAŞTIRMASI KOMİSYON RAPORU (S.S.829)); konuşma 1.040 kelime.

## Konuşma metni (tutanaktan)

DURSUN AKDEMİR (Iğdır) - Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; 829 sıra sayılı çocukları sokağa düşüren nedenler ile sokak çocuklarının sorunlarının araştırılarak alınması gereken tedbirlerin belirlenmesi amacıyla kurulan Meclis araştırması komisyonu raporu üzerinde önerge sahibi olarak söz almış bulunmaktayım. Sözlerime başlamadan önce, şahsım ve Doğru Yol Partisi adına Yüce Heyetinizi saygıyla selamlıyorum.

Değerli milletvekilleri, komisyon raporunun amacına ulaşması için, izninizle, bu konuda kurulan Meclis araştırması komisyonunun nasıl kurulduğunu kısaca özetlemek istiyorum. İlkönce benimle birlikte 45 milletvekili arkadaşım, 13 Haziran 2003 tarihinde sokak çocuklarının sokak ortamından kurtarılabilmesi amacıyla, sorunun köklü çözüme kavuşturulması için bir Meclis araştırması önergesi verdi. Milletvekili arkadaşlarımızın konuya ilgi göstermelerinden dolayı, milletvekili arkadaşlarımıza huzurlarınızda teşekkür ediyorum. Ayrıca, ikinci önergeyi Sayın Cevdet Selvi ve 22 arkadaşı, üçüncü önergeyi Sayın Orhan Erdem ve 22 arkadaşının vermesiyle konu, gündemde önem kazandı ve bu arada, Meclis Başkanımızın konuya gösterdiği özel ilgi nedeniyle bir an önce Meclis gündemine gelmesi sağlandı. Bu nedenle, Meclis Başkanımıza ve önerge sahibi arkadaşlarıma teşekkür ediyorum.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Türkiye Büyük Millet Meclisinde, 20 Nisan 2004 tarihinde, yukarıda sözünü ettiğim önergelerimiz birleştirilerek görüşülmüş ve Meclisin 805 sayılı kararıyla, önergemizde belirtilen hususları araştırmak üzere bir Meclis araştırması komisyonu kurulmuştur. 10 Haziran 2004 tarihindeki Genel Kurul birleşiminde komisyona üye seçimi yapılmıştır. Bu tarihleri söylememin sebebi, aradan uzun süre geçti çünkü. Ancak, yaklaşık elli gün sonra komisyon üyeleri tespit edilebildi ve komisyon, çalışmaya başladıktan dört ay sonra -ki, iyi bir zamanda- raporunu hazırladı ve rapor, bugün Genel Kurula geldi. Burada tüm iyi niyetimize ve gayretimize rağmen, Meclis Başkanımızın öncelik tanımasına rağmen, ilk önergeyi verdiğimiz 13 Haziran 2003 tarihinden sonra iki yıla yaklaşan bir süre içerisinde komisyon raporu Genel Kurula ancak inebiliyor. Bunun ne kadar çok uzun bir süre olduğunu takdirlerinize sunuyorum. Bu süre içerisinde, zaten mevcut sorun tam bir tehlike haline dönüşmüş, sokak şartlarının yetiştirdiği gençler, kapkaç, hırsızlık, soygun ve cinayet mangaları oluşturmuşlardır.

Sayın Başkan, değerli milletvekili arkadaşlarım; Siirt Milletvekili Sayın Öner Ergenç başkanlığında oluşturulan araştırma komisyonu dört ay gibi bir sürede çalışmasını tamamlamış, geniş ve kapsamlı bir çalışma yaparak hazırladıkları raporu huzurlarınıza sunmuştur.

Başta Komisyon Başkanı Sayın Öner Ergenç olmak üzere, tüm komisyon üyeleri ve çalışma arkadaşlarına, özverili çalışmalarından dolayı burada teşekkür ediyorum.

Sokak çocuğu olarak adlandırılan binlerce çocuğumuz, görünürde büyük şehirlerin, gerçekte ise ülkemizin kanayan ve gittikçe de büyüyen bir yarası haline dönüşmüştür.

Esasen, konuya geçmeden önce, daha evvel Genel Kurulda görüşülen çok sayıda araştırma komisyon raporlarıyla ilgili şu soruları sormamız gerekiyor: Bu raporlar, hükümet tarafından dikkate alınarak Bakanlar Kurulu gündeminde müzakere edilmiş midir? Raporlar hakkında ilgili bakanlıklardan görüşler alınmış mıdır? Araştırma komisyonu raporlarıyla ilgili olarak bugüne kadar herhangi bir işlem yapılmış mıdır? Başbakanlık veya bağlı kuruluşlar bünyesinde Türkiye Büyük Millet Meclisinin denetimini takip eden özel bir birim bugüne kadar niçin oluşturulmamıştır? Türkiye Büyük Millet Meclisi araştırma komisyonu raporlarının yasal ve idarî düzenlemelere yansıması hangi seviyededir?

Bu soruların cevabı sağlıklı bir şekilde verilmediği takdirde, burada araştırma komisyonu raporlarını görüşeceğiz, yapılan konuşmalar tutanaklara geçecek, biz de görevimizi yaptığımızı düşüneceğiz!

Komisyon raporunda belirtilen sorunları ve çözüm önerilerini yasal mevzuatlarımıza yerleştirmediğimiz sürece, tüm bu çalışmalar boşlukta kalacak ve konuşulmaya devam edilecektir.

Bu sorunlara köklü ve kalıcı çözümler üretebilmek için, mutlaka, komisyon raporlarına gereken önemin ve önceliğin verilmesi gerekmektedir.

Değerli milletvekili arkadaşlarım, çocukların sağlıklı olarak doğması, büyümesi, beslenmesi ve eğitilmesi, çocuk haklarının temelini teşkil eder. Bu husus, Birleşmiş Milletler ve uluslararası toplantılarda garanti altına alınmış ve ilgili sözleşmeler ülkemiz tarafından da kabul edilmiştir. Anayasamız da bu konuyu güvence altına almıştır.

Ben, burada, bana verilen kısa sürede bütün sorunları, çözüm önerilerini ve sorunları çözecek kurumları tartışacak değilim; fakat, şunu vurgulamanın yararlı olacağına inanıyorum: Bizim Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına sokak çocuklarıyla ilgili verdiğimiz önergeden sonra, toplumda duyarlı kesimler ve kuruluşlar konuya ilgi duymuş, faydalı çalışmalar başlamıştır. Bu arada, Denizli Milletvekili Sayın Mehmet Yüksektepe, çocuk ve şiddet çalışma grubunun çalışmalarıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi çatısı altında bir konferans düzenlenmesine vesile olmuş, konferansı bazı milletvekilleri ve Devlet Bakanı Sayın Güldal Akşit Hanımefendi de izlemişlerdir. Toplantının bitiminde, tarafımızdan, somut sonuçlara ulaşacak bir çalışmanın yapılması önerilmiş, Sayın Akşit öneriye ilgi duymuş ve bir toplantı düzenleyerek bundan sonra bu çalışmanın "şiddeti önleme platformu" adı altında sürdürülmesinin karar altına alınmasına vesile olmuştur ve bu kapsamda bir ulusal eylem planının gerekliliği vurgulanmıştır.

Şiddeti önleme platformunun dört altkomisyon altında çalışması kararlaştırılmış, dördüncü komisyonda, yani, koordinasyon ve işbirliği alt çalışma grupları içinde komisyon alt çalışma grubunun başkanlığını tarafım yürütmüştür. Koordinasyon ve işbirliği alt çalışma grubunda benimle birlikte Hacettepe Üniversitesinden Prof. Dr. Gülsev Kale ve Doç. Dr. Songül Yalçın'ın çalışması planlanmıştır.

Başkanlığını yürüttüğüm alt çalışma grubumuz 10 Ağustos 2004 ile 27 Ekim 2004 tarihleri arasında farklı zamanlarda toplanarak, çeşitli kamu kurum ve kuruluşlarıyla ilgili sivil toplum örgütlerinin temsilcilerinin katılımı ve üniversitelerden alınan yazılı görüşleri de değerlendirerek, şiddeti önleme platformu koordinasyonu ve işbirliği alt çalışma grubu sonuç kararları oluşturulmuştur; birtakım yeni öneriler getirilmiştir. En çarpıcı önerimiz, 2005 yılını şiddetle mücadele yılı olarak ilan edilmesi olmuştur.

Grubumuzun sonuç kararları raporu 1 Kasım 2004 tarihinde Devlet Bakanımız Sayın Güldal Akşit Hanımefendiye arz edilmiştir. Bu rapor, ayrıca, sokak çocuklarıyla ilgili olarak kurulan Araştırma Komisyonu Başkanı Sayın Öner Ergenç'e de takdim edilmiştir. Söz konusu rapor, 18 Mart 2005 Cuma günü de, tüm milletvekili arkadaşlarımızın değerlendirmeleri için e-maillerine gönderilmiştir. Burada, bu raporu hazırlama ve çalışma ortamını sağlayan Sayın Güldal Akşit Hanımefendiye teşekkürlerimi sunmayı bir borç biliyorum.

Sayın Başkan, değerli milletvekili arkadaşlarım; başta İstanbul ve Ankara olmak üzere, hızla büyüyen şehirlerimizde, sevgisiz ve ilgisiz büyüyen, sokakta yaşamayı kendisi için kurtuluş yolu zanneden çocuklarımızın içler acısı durumu için, acil çözüm yollarının bulunması gerekiyor. Yani, bu mesele, kalıcı bir şekilde neşter vurulmadığı takdirde, her geçen gün kangrenleşme eğilimi gösterecektir. Eğer, bugünden etkili tedbirler alınmazsa, sokakta yaşayan çocuklarımızı bekleyen gelecek hakkında iyimser tahminlerde bulunmak bir hayli zor görünmektedir.

Değerli arkadaşlarım, bugün itibariyle, sokakta yaşayan çocukların sorunlarının çözümüne yönelik yürürlükte bulunan yasalarımızın yetersiz olduğu ve beklenen sonuçlara ulaşılamadığını hepiniz bilmektesiniz. Ülkemizde, çocuğun korunmasıyla ilgili sorunların çok büyük bir kısmı, yasalarda öngörülen örgüt ve kurumların kurulmaması ve yasaların gereği gibi uygulanamamasından kaynaklanmaktadır. Ülkemizde, çocukların daha iyi korunmasının sağlanması amacıyla, bazı yasal, yönetsel, toplumsal önlemlerin bir an önce alınması gerekiyor. Çocukların korunması konusunda atılacak en önemli adım, bu alandaki tüm kanunları bir çerçeve içerisinde toplayan çocuk yasasının çıkarılmasıdır. Çıkarılacak olan bu yasada, yükümlü kuruluş olan sosyal hizmetler il müdürlüğünün, görevli kuruluş olan mülkî amirlerin, sağlık kurum ve kuruluşlarının, genel kolluk kuvvetlerinin, belediye ve zabıta memurlarının yetki ve sorumluluklarının iyice belirlenerek, işbirliği içerisinde çalışmaları sağlanmalıdır.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

---

**Kaynak gösterme:** Dursun Akdemir (Iğdır). “Sokak çocuklarının sorunlarının araştırılarak alınması gereken tedbirlerin belirlenmesi amacıyla (10/111,260,108) esas numaralı meclis araştırması komisyon raporu (s.s.829)”. TBMM Genel Kurulu, 76. Birleşim tutanağı, 29 Mart 2005. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/dursun-akdemir-22-2005-03-29-sokak-cocuklarinin-sorunlarinin-arastirilarak-alinmasi-gereken-tedbirl (erişim: 1 Kasım 2026).

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.