# Yükseköğretim kurumları teşkilatı kanunu ile78 ve 190 sayılı kanun hükmünde kararnamelerde değişiklikyapılması hk.

- **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 22. Dönem)
- **Konuşmacı:** Edip Safder Gaydalı (Bitlis)
- **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 91. Birleşim
- **Tarih:** 10 Haziran 2003
- **Gündem:** YÜKSEKÖĞRETİM KURUMLARI TEŞKİLATI KANUNU İLE78 VE 190 SAYILI KANUN HÜKMÜNDE KARARNAMELERDE DEĞİŞİKLİKYAPILMASI HK.
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/edip-safder-gaydali-22-2003-06-10-yuksekogretim-kurumlari-teskilati-kanunu-ile78-ve-190-sayili-kanun-huk

> Edip Safder Gaydalı, 10 Haziran 2003 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 91. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: YÜKSEKÖĞRETİM KURUMLARI TEŞKİLATI KANUNU İLE78 VE 190 SAYILI KANUN HÜKMÜNDE KARARNAMELERDE DEĞİŞİKLİKYAPILMASI HK.); konuşma 624 kelime.

## Konuşma metni (tutanaktan)

EDİP SAFDER GAYDALI (Bitlis) - Sayın Başkan, çok değerli milletvekilleri; tarafımca hazırlanarak, 9.4.2003 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına sunduğum, Bitlis İline "Şark Üniversitesi" isminde bir üniversite kurulması hakkında kanun teklifim, 45 günlük süre geçmesine rağmen, Plan ve Bütçe Komisyonunda görüşülmemiştir. Bu sebeple, İçtüzüğün 37 nci maddesi gereği, doğrudan gündeme alınması talebiyle huzurlarınızda söz almış bulunuyorum; Yüce Heyete saygılar sunuyorum.

Sanırım, her milletvekili arkadaşım, Parlamentoda temsil ettiği ilinin bir üniversitesi olmasını talep eder; hele, söz konusu il, kalkınmışlıkta geri kalmış bir il ise, bu il için üniversitenin anlamı, kalkınmış illere göre daha da ehemmiyetlidir.

Üniversite, bir il için, bir umut, bir kurtuluş yolu gibidir; fakat, diğer yandan, üniversitenin -adı üzerinde- evrensel olma zorunluluğu da mevcuttur. Bu sebeple, ülkemizin şartları dahilinde, üniversitenin evrensel olma şartı ile yerel taleplerin optimum bir noktada birleştirilmesi gerekmektedir.

Ben, Bitlis İlinden seçilen bir milletvekili olarak, bu ilde bir üniversite kurulmasını talep etmekteyim. Benim bu talebimin temelinde, Bitlisli olmanın duygusallığı, saikleri değil, bölgenin nesnel şartları vardır. Bu şartları, coğrafî-beşerî şartlar ve tarihsel şartlar olarak, iki başlık altında toplamak mümkündür.

Bitlis İli, Doğu Anadolu Bölgesinde, Van Gölünün batısında, 1 400 metre yükseklikte bir yayla üzerinde kurulmuştur. 2000 yılı genel nüfus sayımına göre, nüfusu 388 678 olup, bu nüfusun 220 000 civarı şehirde, 168 000 civarı ise köylerde yaşamaktadır.

2000-2001 eğitim yılı verilerine göre, ilde, yaklaşık 63 000 civarında ilköğretim ve ortaöğretim düzeyinde öğrenci bulunmaktadır. Ayrıca, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesine bağlı olarak, ilde, halen, 6 adet yüksekokulda, 2 100 civarında öğrenci, eğitimine devam etmektedir. Bu rakamlardan anlaşılacağı üzere, il, öğrenci nüfusu bakımından bir üniversiteyi beslemeye yeter durumdadır. Ayrıca, Bitlis-Tatvan arasında 1 700 dönümlük arsa, Bitlis Belediyesi tarafından, imar planında, üniversite yeri olarak da ayrılmıştır.

Bitlis, kökleri çok eskilere uzanan bir yerleşim merkezidir; kökü, 4 000 yıl gerilere gitmektedir. Tarihte, Bitlis, Urartu, Pers, Makedonya, Roma ve Bizans dönemlerinde varlığını sürdürmüştür. Bunca süre yaşayan bir ilin bilim alanında başgösterememiş olması mümkün değildir.

20 nci Yüzyıl başlarına kadar, Bitlis'te, 32 lise, 1 askerî rüştiye, 6 adet medrese vardı. Bu medreselerde, fennî ve dinî konularda son derece kaliteli eğitim verilmekteydi; yani, ilin tarihî mirası, bilimi bağrına basmaya müsait bir yapıdadır.

İlin bu yapısı, Ulu Önder Atatürk'ün de dikkatini çekmiştir. 13 Kasım 1916 yılında Bitlis'e gelen Atatürk, Rahva Ovasında Yarbay Ali Çetinkaya komutasındaki tabura tatbikat yaptırdıktan sonra şöyle konuşmuştur: "Burada bir şark üniversitesi kurulmalıdır." Büyük Atatürk bu sözü söyledikten sonra Kurtuluş Savaşını kazanmış, cumhuriyetin kurulmasına önderlik etmiş, 1937 yılında, Türkiye Büyük Millet Meclisinin açılışında Bitlis İlini yine hatırlamıştır. Atatürk, Meclise hitaben şu şekilde konuşmuştur: "Bunun için memleketi şimdilik üç büyük kültür bölgesi halinde mütalaa ederek, garp bölgesi için İstanbul Üniversitesinde başlanmış olan ıslahat programını daha radikal bir tarzda tatbik ederek, cumhuriyete cidden modern bir üniversite kazandırmak, merkezî bölgesi için Ankara Üniversitesini az zamanda kurmak lazımdır ve doğu bölgesi için, Van Gölü sahillerinin en güzel bir yerinde, her şubeden ilkokullarıyla ve nihayet üniversiteyle modern kültür şehri yaratmak yolunda, şimdiden faaliyete geçirilmelidir. Bu hayırlı teşebbüsün doğu vilayetlerimiz gençliğine bahşedeceği feyz cumhuriyet hükümeti için ne mutlu eser olacaktır. Yani, Bitlis İline "Şark Üniversitesi" adıyla bir üniversite kurulması, Büyük Önder Atatürk'ün bizlere vasiyetidir.

Ben, burada, eğitimin, hele üniversite eğitiminin faziletleri üzerine konuşmaya gerek görmüyorum; çünkü, bütün değerli milletvekili arkadaşlarım eğitimin öneminin bilincinde olan insanlardır.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

BAŞKAN - Buyurun efendim, lütfen, tamamlayın.

EDİP SAFDER GAYDALI (Devamla) - Teşekkür ediyorum Sayın Başkanım.

Ortaya konulan eser kimin yaptığından daha önemlidir. Geçmiş yasama dönemlerinde Bitlis İline bir üniversite kazandırmak, maalesef, mümkün olamamıştır. İnşallah, bu şeref 22 nci Dönem Parlamentosuna ait olacaktır.

Başında haberdar olmadım; fakat, sonradan sevinerek öğrendim, 42 milletvekili arkadaşımızın Bitlis'te üniversite kurulması için hazırladıkları kanun teklifi var. 42 samimî imza çok önemli bir sayıdır. Bu sebeple, umutlarım daha da artmıştır.

Bitlis İline bu hizmeti yapacağınıza olan inancımla, Yüce Kurula, kendim ve Bitlis halkı adına şükranlarımı ve saygılarımı arz ederim. (Alkışlar)

---

**Kaynak gösterme:** Edip Safder Gaydalı (Bitlis). “Yükseköğretim kurumları teşkilatı kanunu ile78 ve 190 sayılı kanun hükmünde kararnamelerde değişiklikyapılması hk”. TBMM Genel Kurulu, 91. Birleşim tutanağı, 10 Haziran 2003. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/edip-safder-gaydali-22-2003-06-10-yuksekogretim-kurumlari-teskilati-kanunu-ile78-ve-190-sayili-kanun-huk (erişim: 1 Kasım 2026).

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.