# 2011 yılı merkezi yönetim bütçe kanunun tasarısı ile 2009 yılı merkezi yönetim kesinhesap kanunu tasarısı hakkında - **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 23. Dönem) - **Konuşmacı:** Emin Haluk Ayhan (MHP, Denizli) - **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 41. Birleşim - **Tarih:** 24 Aralık 2010 - **Gündem:** 2011 YILI MERKEZİ YÖNETİM BÜTÇE KANUNUN TASARISI İLE 2009 YILI MERKEZİ YÖNETİM KESİNHESAP KANUNU TASARISI HAKKINDA - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/emin-haluk-ayhan-23-2010-12-24-2011-yili-merkezi-yonetim-butce-kanunun-tasarisi-ile-2009-yili-merkezi > Emin Haluk Ayhan (MHP), 24 Aralık 2010 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 41. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: 2011 YILI MERKEZİ YÖNETİM BÜTÇE KANUNUN TASARISI İLE 2009 YILI MERKEZİ YÖNETİM KESİNHESAP KANUNU TASARISI HAKKINDA); konuşma 1.007 kelime. ## Konuşma metni (tutanaktan) MHP GRUBU ADINA EMİN HALUK AYHAN (Denizli) – Teşekkür ediyorum Sayın Başkan. Sayın Başkan, sayın milletvekilleri; 2009 Yılı Merkezî Yönetim Kesin Hesap Kanunu Tasarısı’nın 4’üncü maddesi üzerinde Milliyetçi Hareket Partisi Grubunun görüşlerini arz etmek için söz aldım. Bu vesileyle yüce heyetinizi saygıyla selamlıyorum. 2009 Yılı Merkezî Yönetim Kesin Hesap Kanunu Tasarısı’nda bütçe giderleri toplamı 268,2 milyar Türk lirası, bütçe gelir toplamı 215,5 milyar Türk lirası, bütçe açığı ise 52,8 milyar Türk lirası olarak gerçekleşmiştir. Tabii ki bunlar Kesin Hesap Kanunu Tasarısı’nda kuruşuna kadar var, vakit almamak için böyle izah ediyorum. 2009 yılı sonu itibarıyla, kısa vadeli devlet iç borcu 14 milyar Türk lirası, orta-uzun vadeli devlet iç borcu 316 milyar Türk lirası olmak üzere, toplam 330 milyar Türk lirası devlet iç borcu, 112 milyar Türk lirası devlet dış borcu, 17,5 milyar Türk lirası hazine garantili borç bulunmaktadır. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nda kesin hesap kanunu süreci ve genel uygunluk bildirimi usul ve esaslarına dair hükümler yer almaktadır. Buna göre, Sayıştayın genel uygunluk bildirimini, dış denetim raporları, idari faaliyet raporları ve genel faaliyet raporunu dikkate alarak hazırlaması gerekmektedir fakat 5018 sayılı Kanun’un gerektirdiği değişiklikler konusunda Sayıştayın uygunluk bildirimi, dış denetim raporları, idari faaliyet raporları ve genel faaliyet raporları dikkate alınmaksızın hazırlanmıştır. 2009 Yılı Kesin Hesap Kanunu Tasarısı 5018 sayılı Kanun’da “İdarelerin faaliyet raporları, genel faaliyet raporu, dış denetim, genel değerlendirme raporu ve kesin hesap kanun tasarısı ile merkezî yönetim bütçe kanun tasarısı birlikte görüşülür.” hükmüne uygun olmayan bir biçimde Plan ve Bütçe Komisyonunca genel faaliyet raporu veya dış denetim genel değerlendirme raporları olmaksızın veya dikkate alınmaksızın görüşülmüştür. Şimdiye kadar böyle olmuştur, bunu aynı şekilde muhalefet şerhimizde de belirttik. Bu kanun hesap verilebilirlik ve şeffaflık açısından önemlidir. Hükûmet, 5018 sayılı Kanun’la getirilen hükümlere uygun olarak gerekli düzenlemeleri yapmayarak değerlendirme ve hazırlanıştaki eksikliklere yol açması nedeniyle hesap verilebilirlik ve şeffaflık ilkelerine uygunluğu konusunda kesin hesap kanununu maalesef sakatlamıştır. Sayıştay, 2009 yılı merkezî yönetim bütçesi sonuçları hakkında, Sayıştay Genel Kurulunun 6/9/2010 tarih ve 5286/1 sayılı kararı ile kabul edilen genel uygunluk bildirimini hazırlamış ve Türkiye Büyük Millet Meclisine göndermiştir. Genel Uygunluk Bildirimine göre, 2009 yılı merkezî yönetim bütçesi kapsamındaki kamu idareleri bu yıl içinde toplam 9,8 milyar Türk lirası tutarında ödenek üstü harcama yapmıştır. Bu ödenek üstü harcamanın 8,6 milyar Türk lirası Sayıştay tarafından, personel harcamaları ve diğer yasal harcamalar olduğu için tamamlayıcı ödenek verilmesi konusunda uygun görüşle Türkiye Büyük Millet Meclisine sevk edilmiştir ancak 1,2 milyar Türk lirası tutarındaki ödenek üstü gider için 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun ilgili maddelerinin açık hükümleri karşısında tamamlayıcı ödenek verilmemesi gerektiği görüşüyle konu yüce Meclisin takdirine bırakılmıştır. Diğer taraftan, Kesin Hesap Kanun Tasarısı, yeterli iç kontrol ve dış denetim güvencesine sahip midir? Maalesef değildir. Burada ifade etmek istediğim bir husus: Gerçekten, yüce Meclis, 2009 Kesin Hesap Kanunu Tasarısı’nı incelerken detayıyla bu işi ele almalıdır. Neden? 2009 yılı bütçesi görüşülürken biz, Milliyetçi Hareket Partisi ve diğer muhalefete mensup milletvekili arkadaşlar, gerek komisyonda gerekse burada, çok önemli bir şekilde Hükûmeti ikaz etmiştir. 2009 yılı bütçesi değerlerinin gerçekçi olmadığını, dünyada ve Türkiye’de gelmekte olan ekonomik krizi karşılayamayacağını çok açık ve net bir şekilde Hükûmete ikaz etmişizdir. Hatta, Türkiye Cumhuriyeti Hükûmetinin ekonomik birimlerinin, müesseselerinin, kurumlarının, bu krizi karşılayacak güçte yeniden ekonomik olarak bütçeyi gerçeklere uygun olarak hazırlayabileceğini, bir hafta gibi kısa bir sürede de olsa yapılandırabileceğini, bütçenin geri çekilmesini, gerçekçi bir biçimde tekrar yüce Meclise sunulması gerektiğini ifade etmişizdir. Fakat, Hükûmet ısrarla buna karşı çıkmıştır, bu bütçenin gerçekçi olduğunu söylemiştir. Bu bütçenin gerçekçi olmadığı, bu Kesin Hesap Tasarısı’yla önümüze gelmiştir. Gelirler, harcamalar tutmamıştır. 10 küsur milyar dediğimiz açık, 52-53 milyar Türk lirasına gelmiştir. Bu yetmemiştir, siz kendinizden şüphe etmişsinizdir, 70 milyar TL’ye uzanacak bir yetki almışsınızdır. Dolayısıyla, yani bu Kesin Hesap Kanunu Tasarısı’nı kabul ettiğimiz takdirde, harcamaların uygun harcanıp harcanmadığı ama gerçekleşmelerin düzgün olmadığını da burada tescil etmiş olacağız. Niye bunu söylüyorum? Siz buna inanmadınız, getirdiğiniz tasarının düzgün olduğunu söylediniz, her şeyin gerçekçi olduğunu söylediniz. Bunu niye söylüyorum? Önünüzde ne geldi? Mart seçimleri geldi. Siz, bütçeyi Parlamentoya getirdiğinizde şunu düşündünüz: “Ya, biz bunu getirdik ama seçim öncesi bu millete ne söyleyeceğiz? Bizim getirdiğimiz bütçe doğru değil. Biz bunu düzenleyemeyiz. Biz bunun doğru olmadığını millete anlatamayız. Anlatırsak mahallî idare seçimlerinde vatandaşlar bize ne der? ‘Niye doğruyu getirmediniz?’ der.” diye bunu düzeltmediniz ama gerçek ortaya çıktı. “10 milyar, 12 milyar.” dediğiniz açık çıktı geldi 52-53 milyara. Bu gelip biriniz burada izah etmiyorsunuz Sayın Bakanım. Diyorsunuz ki: “Bütün dünyada da bu vardı, bizde de böyle oldu. Bunun için 2009 bütçesinde bu sıkıntı oldu.” Ama bu sıkıntıların olacağı size muhalefet tarafından zaten söylenmişti. Bütün dünyada bu problemler vardı ama siz vatandaşa mahallî idare seçimleri öncesi “Biz doğru düzgün bir bütçe getiremedik, biz bunun farkına varamadık, getirdiğimizde de iş işten çok geçmişti.” diyemediniz. Şimdi de benzer şeyler oluyor. Problemi Merkez Bankasının üstüne yıktınız, problemi Merkez Bankası karşılamaya çalışıyor. Kamu maliyesine ilişkin tedbir almıyorsunuz, neyi alıyorsunuz? Merkez Bankası parasal ve finansal hususlara ilişkin birtakım tedbirler alıyor. Bu hadiseyi çözecek mi? Çözmeyecek. Küresel kriz döneminde merkezî yönetim bütçe açığı gerçekten ciddi biçimde arttı. 2009 yılı Ekim ayına gelindiğinde merkezî yönetim bütçe açığı yıllık bazda 55 milyar Türk lirasına ulaştı. Ekonomide küçülmeyle birlikte vergi gelirlerindeki artış ve kriz döneminde kamu harcamalarındaki artış bütçe açığının artmasına neden oldu. 2010 yılında bütçe açığı azalmaya başladı. 2010 yılı Kasım ayında yıllık bazda bütçe açığı 29 milyar Türk lirasına geriledi. “Bu çok büyük oranda geriledi.” diyorsunuz ama bunun gerçekten gerilemediğini, önceki yıllarla mukayese ettiğinizde -kriz öncesiyle- 2 misli arttığını siz de biliyorsunuz. 2010 yılında iç talepteki artışla birlikte tüketim ve ithalat kaynaklı vergilerin artmasıyla bütçe açığı azalıyor. Bütçe açığındaki azalmaya rağmen, açığın seviyesi, biraz önce ifade ettiğim kriz öncesi dönemden daha fazla. Bütçe açığı 2006, 2007 ve 2008 yıllarında sırasıyla, 5 milyar, 13 milyar ve 16 milyar Türk lirası tutarında gerçekleşti. Bununla şimdiki durumu mukayese ettiğinizde açığın düştüğünü ifade etmek mümkün mü? Bir başka deyişle, krizin en yoğun yaşandığı 2009 yılındaki 52 milyar Türk lirası tutarındaki açığımız azalmakla birlikte, bütçe açığımız -biraz önce ifade ettim- hâlâ kriz öncesi seviyelerinin yaklaşık 2 katı. Ekonomide sıcak paraya dayalı bir büyüme gerçekleştiriyorsunuz. Bunları gerçekten ülkenin problemlerini çözücü, istihdam sağlayıcı bir hâle getirmiyorsunuz. (Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı) --- **Kaynak gösterme:** Emin Haluk Ayhan (MHP, Denizli). “2011 yılı merkezi yönetim bütçe kanunun tasarısı ile 2009 yılı merkezi yönetim kesinhesap kanunu tasarısı hakkında”. TBMM Genel Kurulu, 41. Birleşim tutanağı, 24 Aralık 2010. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/emin-haluk-ayhan-23-2010-12-24-2011-yili-merkezi-yonetim-butce-kanunun-tasarisi-ile-2009-yili-merkezi (erişim: 28 Ekim 2026). Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.