# 2003 mali yılı bütçesinde 4 tur görüşmeleri - **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 22. Dönem) - **Konuşmacı:** Enis Tütüncü (CHP, Tekirdağ) - **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 54. Birleşim - **Tarih:** 24 Mart 2003 - **Gündem:** 2003 MALİ YILI BÜTÇESİNDE 4 TUR GÖRÜŞMELERİ - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/enis-tutuncu-22-2003-03-24-2003-mali-yili-butcesinde-4-tur-gorusmeleri > Enis Tütüncü (CHP), 24 Mart 2003 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 54. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: 2003 MALİ YILI BÜTÇESİNDE 4 TUR GÖRÜŞMELERİ); konuşma 1.145 kelime. ## Konuşma metni (tutanaktan) CHP GRUBU ADINA ENİS TÜTÜNCÜ (Tekirdağ) - Sayın Başkan, değerli arkadaşlarım; Hazine Müsteşarlığı bütçesi üzerinde, Cumhuriyet Halk Partisi Grubu adına konuşma yapmak üzere huzurlarınıza geldim; sözlerime başlarken, hepinizi en iyi dileklerimle, sevgilerle, saygılarla selamlıyorum. Sayın Başkan, değerli arkadaşlarım; konuşmanın içeriğine girmeden önce; yani, Hazine Müsteşarlığı bütçesine girmeden önce, izin verirseniz, bir konuya değinmeyi kaçınılmaz görüyorum, bu konuya girmeden önce bir açıklama yapma ihtiyacını hissediyorum: Bizler, tabiî ki, yılların biriktirdiği ve büyüttüğü sorunların çözümünü dört aylık bir iktidardan bekleyemeyiz, kesinlikle böyle bir düşüncemiz yok. Ancak, AK Partinin dört aylık icraatlarına bakıyoruz, 2003 yılı bütçesinin önceliklerini ele alıyoruz; Adalet ve Kalkınma Partisinin ismiyle, kimliğiyle, imajıyla, iddiasıyla tam anlamıyla ters uygulamalarla karşılaşıyoruz, bütçenin öncelikleri ve şimdiye kadar yapılmış olan icraatlar. Bakınız, satırbaşları itibariyle, hemen, 1 dakika içerisinde toparlamak istiyorum. 75 katrilyonluk vergi borcu affedildi; nerede adalet, nerede kalkınma?! 608 milyar Türk Lirasına yakın faiz geliri elde edenlerin bu gelirleri vergiden muaf tutuldu; nerede sosyal adalet?! Naylon fatura kullananlara af getirildi; nerede adalet?! Buna karşılık -şimdi bunlar yapılıyor- doğrudan gelir desteği 2003 yılı için kaldırılmak isteniyor. Tabiî, bizim söylediklerimize, çığlıklarımıza, haykırışlarımıza kulak kapattınız; ama, Allah'tan ki, Dünya Bankasının ikazı üzerine 400-500 trilyonluk bir ödenek koydunuz. Yani, doğrudan gelir desteğini kaldırmaya niyet ediyorsunuz; kamu yatırımlarını cumhuriyet tarihinin en düşük oranına indiriyorsunuz; ilaç ve sağlık harcamalarından, diğer gerekli önlemleri almadan, tamamlayıcı önlemleri almadan, kısıntıya gidiyorsunuz; sosyal sigorta primlerini yükseltiyorsunuz; ek Emlak ve ek Motorlu Kara Taşıtları Vergileri getiriyorsunuz; belediyelere ayrılan payları azaltıyorsunuz, düşürüyorsunuz; Kurumlar Vergisinde geçici vergi oranlarını yüzde 30'a yükseltiyorsunuz; dönersermaye işletmelerinden tahsil edilen hâsılat payını yüzde 15'lere çıkarıyorsunuz... Bütçeden iki rakam vereyim; bu olayı çok daha iyi bir şekilde ortaya koyacaktır, ne demek istediğimi çok iyi bir şekilde açıklayacaktır: Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğünün 2003 yılı bütçesine bakıyorum, ne yazık ki, bir önceki bütçeye göre, oransal olarak önemli bir azalma görüyorum. Ben, Plan ve Bütçe Komisyonunda, bir önergeyle, en azından 80 trilyonluk bir eködenek verilmesini istedim -daha doğrusu, arkadaşlarla birlikte istedik- kabul edilmedi; eğer, kabul edilmiş olsaydı, Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğünün elindeki bütün makine parkının olanaklarından yaralanacaktık. Bu 80 trilyon benzin parasıydı; bunu dahi esirgediniz. Adalet Bakanlığı bütçesine bakıyoruz, Adalet Bakanlığı bütçesinde de, önceki yıla göre düşme var. Şimdi, nerede adalet, nerede kalkınma; nerede Adalet ve Kalkınma Partisi kimliği?! Biz, sıkıntılarınızı anlıyoruz, nasıl büyük sorunlarla karşı karşıya olduğunuzu biliyoruz; ama, vermek istediğim mesaj şudur, vurgulamak istediğim konu şudur: Öncelikler, öncelikler, öncelikler... Bizler, Adalet ve Kalkınma Partisinin, en azından, öncelikler açısından, kimliğine, iddiasına uygun bir tavır içinde bulunmasını beklerdik; ne yazık ki, bunu göremedik. Bunun altını çiziyorum ve inanmak istemiyorum, düşünmek dahi istemiyorum; ama, Adalet ve Kalkınma Partisinin, daha şimdiden, bir kimlik bunalımıyla, kimlik erozyonu tehlikesiyle karşı karşıya olabileceğini dikkatlerinize sunmak istiyorum. CAHİT CAN (Sinop) - Biraz saygılı olursanız çok iyi olur! ENİS TÜTÜNCÜ (Devamla) - Sayın Başkan, değerli arkadaşlarım; biz, Cumhuriyet Halk Partisi olarak, elimizden geldiğince, Adalet ve Kalkınma Partisine yardımcı olmaya çalışıyoruz; Adalet ve Kalkınma Partisine, elimizden gelen çabayla destek olmaya çalışıyoruz; burada, yeni bir siyaset anlayışının yeni muhalefet anlayışına dönük örneklerini vermeye çalışıyoruz. Halkımız kavga istemiyor, halkımız siyasetin yıpratılmasını istemiyor; çünkü, siyasetten uzaklaştı, koptu. Halkımız, siyaset yapmaya, ekmek kadar, su kadar, hava kadar muhtaç; ama, halkımız, siyaset deyince "aman aman, bana gelmesin" diyor. Değerli arkadaşlarım, onun için, sizi incitmek istemiyorum... CAHİT CAN (Sinop) - Tahrik ediyorsun. ENİS TÜTÜNCÜ (Devamla) - Siyasî parti kimliklerimize sahip çıkmak mecburiyetindeyiz. Bu, sizin sorumluluğunuz olduğu kadar, Cumhuriyet Halk Partisi olarak bizim de sorumluluğumuz. Biz, artık, üzüm yemek istiyoruz, halk üzüm yemek istiyor; halk, siyasete, öncelikle, saygınlık kazandırılmasını istiyor. Bunun altını çizmek istiyorum. Sayın Başkan, değerli arkadaşlarım; şimdi, bu bütçe, aslında, son derece önemli bir bütçe. Hazine Müsteşarlığının kuruluş amacını düzenleyen yasaya baktığımda, gerçekten, bir özeleştiride bulundum kendime; yani, Hazine Müsteşarlığının böylesine önemli bir fonksiyonu, böylesine büyük bir amacı götürmek durumunda kaldığını gözden kaçırmışım; özeleştirimi yapıyorum, son derece önemli. Değerli arkadaşlarım, şimdi, bu çerçevede, Hazine Müsteşarlığının çalışma alanına, amacına giren bazı konulardan satırbaşları itibariyle sizlere bazı manzaralar sunmak istiyorum: Şimdi, öncelikli bir konu; çalışanların tasarrufa teşvik edilmesi hesabı, çalışanların tasarrufa teşvik edilmesi hesabının tasfiye edilmesinin ertelenmesi. Müsteşarlık bütçesi raporunda şunu görüyoruz; bu hesapta, 2003 Nisan ayında yalnız ve yalnızca anapara ödemeleri tasfiye edilecek. Bakınız, 2003 yılı ocak ayı sonu itibariyle, hesapta anapara ve nema olarak 16 katrilyon Türk Lirası birikmiştir. Bundan, 3,5 katrilyon Türk Lirası ödeme yapılmış, bakiye 12,5 katrilyon lira devlet tahvillerinde bekletiliyor. Şimdi, hükümetin programına göre, 2003'te yalnızca anapara ödemeleri tasfiye edilecek, geriye kalan -ki, 11,1 katrilyon lira- 2004, 2005, 2006 yıllarına yayılacak ve 10 taksitte ödenecek. Sayın Başkan, değerli arkadaşlarım; işte, öncelikler diyordum ya, tasarrufları teşvik hesabının, böylesine, tasfiyesinin geciktirilmesini ben Adalet ve Kalkınma Partisinin felsefesiyle bağdaştıramıyorum. Önceliklerin buraya verilmesi lazımdı. Kamu iktisadî teşebbüsleri ve kamu bankaları alanına baktığımızda, son derece çarpıcı bir olayla karşılaşıyoruz. Sayın Başkan, değerli arkadaşlarım; 2002 yılı KİT'ler için bir toparlanma yılı olmuş. Yani, 2002 yılı aslında Adalet ve Kalkınma Partisi iktidarına o kadar güzel olanaklar, o kadar güzel fırsatlar sunmuş ki, bunun farkına varılması lazım. Bakınız, 2002 yılı KİT'ler için bir toparlanma yılı olmuş. Tabiî ki, geçmiş yıllardan gelen birtakım sıkıntılar devam ediyor. KİT'lerin bütçeden aldıkları pay 2001'den itibaren azalma eğilimine girmiş, 2002'de iyice girmiş. Bakınız, KİT'ler 2002 yılında 4 katrilyon 129 trilyon dönem kârı elde etmişler -dikkatinizi çekiyorum- ve 2003 yılında ise 6 katrilyon 353 trilyon dönem kârı elde edilmesi bekleniyor. Sayın Başkan, değerli arkadaşlarım; bu gerçekler çerçevesinde, Cumhuriyet Halk Partisi Grubu olarak, hükümete iki açıdan önlem önermek istiyoruz. Bunlardan birisi, KİT'lerin malî yapısının iyileştirilmesi konusunda, hükümetin, daha fazla bir çaba içerisine girmesi; ikincisi ise, KİT'lerde gelir artırıcı tedbirlerin önünün açılmasıdır. Bu çerçevede -satırbaşlarıyla söylüyorum- KİT'lerin işletmecilik giderlerinin azaltılmasında, fiyatlandırma politikalarıyla gelirlerinin artırılmasında, mal ve hizmet üretiminde doğru, akılcı kararlar alınmasında, lütfen, kamu iktisadî teşebbüslerine yardımcı olunuz. Az önce söylemiş olduğum o dönem kârları, özelleştirme kapsamında bulunan KİT'leri de içeriyor, bütün KİT'leri. Sayın Başkan, değerli arkadaşlarım; enerji KİT'leriyle ilgili olarak ilginç bir tespitimiz var; ki, bu konunun -öyle sanıyorum- ciddî bir şekilde ele alınıp, iktidar tarafından gereğinin yapılacağına inanmak istiyorum. Elektrik üretiminde yap-işlet-devret, yap-işlet ya da işletme hakkı devri ve mobil santral uygulamaları, çok bilinçsizce götürüldü, yanlış bir şekilde götürüldü. Bu politikanın gözden geçirilmesi lazım. Sayın Başkan, değerli arkadaşlarım; bunun sonunda ne oluyor; devlet, yüksek fiyatlarla elektrik alımları yapmak mecburiyetinde kalıyor. Yazık, günah değil mi?!. Öte yandan, bir başka olay var. Enerji KİT'lerinin elinde, daha düşük maliyetli üretim kapasitesi var, daha düşük maliyetli elektrik üretimi kapasitesi var; bu kapasiteyi de kullanamıyoruz. Hükümetin, bu konuya, gerçekten, çok ciddî bir şekilde eğilmesini diliyoruz; çünkü, enerji, son derece önemli bir girdidir. Enerjiyle ilgili politikaların yeni baştan ele alınması ve yeni bir anlayışla bu konunun üzerine gidilmesi gerekiyor. Yine, Hazine Müsteşarlığının görev alanı çerçevesinde, dış ekonomik ilişkilere kısa bir göz atmak istiyorum. Sayın Başkan, değerli arkadaşlarım; 2002 yılında yurt dışından sağlanan finansman tutarı 25 800 000 000 dolar olmuştur; bunun 22 000 000 000 doları program kredileri, 3 700 000 000 doları ise proje kredileridir. Proje kredileri kapsamında IMF'den sağlanan 17 400 000 000 doların 13 100 000 000 milyar doları 2002 yılında kullanılmıştır. (Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı) --- **Kaynak gösterme:** Enis Tütüncü (CHP, Tekirdağ). “2003 mali yılı bütçesinde 4 tur görüşmeleri”. TBMM Genel Kurulu, 54. Birleşim tutanağı, 24 Mart 2003. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/enis-tutuncu-22-2003-03-24-2003-mali-yili-butcesinde-4-tur-gorusmeleri (erişim: 1 Kasım 2026). Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.