# Ardahan'ın düşman işgalinden kurtuluşu hk. - **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 22. Dönem) - **Konuşmacı:** Ensar Öğüt (CHP, Ardahan) - **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 36. Birleşim - **Tarih:** 25 Şubat 2003 - **Gündem:** ARDAHAN'IN DÜŞMAN İŞGALİNDEN KURTULUŞU HK. - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/ensar-ogut-22-2003-02-25-ardahan-in-dusman-isgalinden-kurtulusu-hk > Ensar Öğüt (CHP), 25 Şubat 2003 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 36. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: ARDAHAN'IN DÜŞMAN İŞGALİNDEN KURTULUŞU HK.); konuşma 477 kelime. ## Konuşma metni (tutanaktan) ENSAR ÖĞÜT (Ardahan) - Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; belki, AKP'li arkadaşlar... (AK Parti sıralarından "AK Partili" sesleri) AKP'li arkadaşlar, beyaz kurdeleyi... (AK Parti sıralarından "AK Partili" sesleri) Müsaade edin efendim... (AK Parti sıralarından "AK Partili" sesleri) Peki; Adalet ve Kalkınma Partili arkadaşlar (AK Parti sıralarından alkışlar) yakamdaki kurdeleyi merak edebilirler. (AK Parti sıralarından "Merak etmiyoruz" sesleri) Yakamızdaki kurdele, dünyada barışın simgesi olarak takılmıştır. Ülkemize ve bütün dünya insanlarına barış diliyoruz. (Alkışlar) Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Ardahan'ın düşman işgalinden kurtarılışının 82 nci yıldönümü nedeniyle, Edirne'den Ardahan'a kadar bu toprakları vatan yapan bütün şehitleri rahmetle anarken, sizlere ve bizleri izleyen ekran başındaki bütün halkımıza sevgi ve saygılarımı sunuyorum. Ardahan'ın tarihi kahramanlıklarla dolu; ama, ben, kısa başlıklarla anlatmaya çalışacağım. Ardahan, M.Ö. 680 yılında Kafkaslardan gelen Saka (İskit) Türkleri tarafından yerleşim haline getirilmiş; 1578'den, 93 Harbi dediğimiz 1878'e kadar Osmanlı yönetiminde, 1878'den 1918'e kadar Rus işgalinde kalmıştır. Ardahan, iki defa, savaş tazminatı olarak, Osmanlı'nın borcundan ötürü, Rusya'ya verilmiş. Daha sonra, Halit Paşa başkanlığında, 3 Ocak 1919'da -Atatürk daha Samsun'a çıkmadan önce- Ardahan'da millî şûra hükümeti kurulmuş, yani, Ardahan, devlet olmuştur. Bu tarihî konuyla ilgili çok ciddî bir şey açıklayacağım: Atatürk, cumhuriyeti kurmak için Erzurum'a geldiğinde, padişah tarafından rütbeleri sökülmüştür; herkes merak ediyor, Atatürk'ü asacaklar, cumhuriyet kurulamayacak, Anadolu kurtulamayacak düşüncesindeyken, Ardahan halkı, Kâzım Karabekir Paşayla birlikte Erzurum'a geliyor "Paşam, cumhuriyeti kur, yanındayız; ya istiklal ya ölüm; ülkeyi kurtaracağız" diyor. Böyle bir Ardahan halkı... Ne yazık ki, Atatürk'ten sonra, sınır kapıları kapatılıyor, insanlar yoksullaştırılıyor, fakirleştiriliyor, göçe zorlanıyor, gecekondularda yaşamaya mahkûm ediliyor. Böyle bir yerin milletvekili olmak da zor, insanı olmak da zor. Değerli arkadaşlarım, şu anda, Ardahan'da yüzde 70'in üzerinde işsizlik var. Bir zamanlar sarsılmaz kale olan Ardahan için, ne yazık ki, şu gazetelerde de gördüğünüz gibi "Ardahan düştü" manşeti atılıyor; evet, Ardahan ekonomide düştü. Ben, bu manşete bakıyorum, utanıyorum. Cumhuriyeti kurmuş, cumhuriyetin temellerini atmış, Atatürk'e her türlüğü desteği vermiş, Anadolu'nun toprakları için iki defa savaş tazminatı olarak 43 yıl Rus işgalinde kalmış bir Ardahan'ın ve Ardahanlının ekonomisinin bu duruma düşürülmesi, hepimizin ayıbıdır. Ardahan'ın ve Ardahanlının, Türkiye Cumhuriyetinden ve Türkiye Cumhuriyeti Büyük Millet Meclisinden alacağı vardır; bu borcu bu hükümetin ödemesi lazım. (CHP sıralarından alkışlar, AK Parti sıralarından "Öderiz" sesleri) Tabiî ödeyeceksiniz. Şimdi, hükümete soruyorum: Hortumculara yaptığınız kolaylıklar... NURETTİN AKTAŞ (Gaziantep) - Öbür tarafa dön, öbür tarafa! ENSAR ÖĞÜT (Devamla) - Bu tarafa da döneceğim; onlar bizimkiler, onun için size dönüyorum. Hortumculara siz kolaylık yaptınız, hortumcuların borcunu 15 yıla yaydınız. Sahte faturacıları affettiniz. (AK Parti sıralarından gürültüler) ÜNAL KACIR (İstanbul) - Derviş'e soracaksın, Derviş'e!.. ENSAR ÖĞÜT (Devamla) - Müsaade edin. Sahte faturacıları siz affettiniz; orası oy vermedi, siz oy verdiniz. (CHP sıralarından alkışlar, AK Parti sıralarından gürültüler) Amerikan askerine ucuz petrol veriyorsunuz da Türk çiftçisine niye ucuz petrol vermiyorsunuz?! Türk çiftçisinin borcunu niye silmiyorsunuz?! (CHP sıralarından alkışlar) Bunları, lütfen... Bakın, bugün Ardahan'ın kurtuluşu... O konulara girdiğimiz zaman, sabaha kadar konuşuruz; zamanımız yok. Beni izleyen değerli hemşerilerim, değerli milletvekilleri... (Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı) --- **Kaynak gösterme:** Ensar Öğüt (CHP, Ardahan). “Ardahan'ın düşman işgalinden kurtuluşu hk”. TBMM Genel Kurulu, 36. Birleşim tutanağı, 25 Şubat 2003. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/ensar-ogut-22-2003-02-25-ardahan-in-dusman-isgalinden-kurtulusu-hk (erişim: 1 Kasım 2026). Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.