# Plan ve Bütçe Komisyonu toplantısındaki konuşma

- **Tür:** Komisyon konuşması (TBMM 28. Dönem)
- **Konuşmacı:** Erhan Usta (İYİ Parti, Samsun)
- **Yer:** TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu
- **Tarih:** 19 Kasım 2026
- **Gündem:** Tutanak Metni
- **Tutanak (TBMM):** https://www.tbmm.gov.tr/milletvekili/UyeKomisyonKonusmaTutanakDetay?tutanakId=92893
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/erhan-usta-2026-11-19-ham-tutanak-1

> Erhan Usta (İYİ Parti), 19 Kasım 2026 tarihinde TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu oturumunda konuştu (gündem: Tutanak Metni); konuşma 1.262 kelime.

## Konuşma metni (tutanaktan)

ERHAN USTA (Samsun) - Teşekkür ederim, Sayın Başkan.

Sayın Bakan, değerli bürokratlar; hepiniz hoş geldiniz.

Şimdi Sayın Bakan, ben konuşmamın önemli bir kısmını bu Doğu Akdeniz meselesi ve adalar meselesiyle ilgili olarak yapacağım. Tabii, buradaki yaptığımız değerlendirmeler, sorular veya eleştirilerin tek muhatabı tabiatıyla Bakanlığınız değil yani hükûmetin geneline ilişkin değerlendirme ve eleştirilerdir. O notu düşmek istiyorum.

Türkiye'nin Doğu Akdeniz'de ne sismik araştırma gemisi ne de sondaj gemisi çalışıyor. Biliyorsunuz, bizim 6 tane derin sondaj gemimiz var, son dönemde aldığımız 2 tane de sismik gemimiz var, bunların hiçbiri şu anda Doğu Akdeniz'de değil. Yunanistan ise ruhsat veriyor, şirketlerle sözleşme imzalıyor ve arama gemilerini sahaya çıkarmaya hazırlanıyor. Türkiye kendi deniz yetki alanlarında neden sismik araştırma ve sondaj yapmıyor? Gemilerimiz Doğu Akdeniz'e ne zaman dönecek? Libya 20 Haziran 2025'te Girit'in güneyindeki 2 arama sahasına ilişkin itirazını Birleşmiş Milletlere bildirdi. Atina bu itiraza rağmen 16 Şubat 2026'da Chevron ve HELLENiQ ENERGY'yle Güney Girit-1 ve Güney Girit-2 sahalarını da kapsayan ruhsat sözleşmelerini imzaladı. Daha çok taze, dünkü Yunan gazetesi TA NEA ortaklığın 20 Kasımda yani yarın Mora'nın güneyinde sismik araştırmaya başlamayı planladığını yazdı. Gazete Mora'daki çalışmayı Girit'in güneyindeki aramaların hazırlığı olarak aktarıyor. Girit'in güneyindeki bu sahalar Libya'nın deniz yetki alanındadır. Atina 27 Kasım 2019 tarihli Türkiye Libya Deniz Yetki Alanlarının Sınırlandırılması Mutabakatı'nı sahada yok sayma cesaretini nereden buluyor? Bakanlığınız Atina'ya ve ilgili şirketlere hangi itirazları iletti? Trablus ve Bingazi'yle ortak tutum almak için ne yaptı? Araştırma gemileri Libya'nın deniz yetki alanına girmeden bu girişime nasıl dur diyeceksiniz?

Sayın Bakan, egemenliği anlaşmalarla Yunanistan'a devredilmemiş ada, adacık ve kayalıkların yani EGAYDAAK'ın isimlerini neden açıklamıyorsunuz? 1998'de tamamlandığını bildiğimiz çalışmaların sonuçları neden yayınlanmadı? Tespit ettiğimiz 176 ada, adacık ve kayalık hakkında Bakanlığınızın resmî görüşü nedir? Türk kamuoyu bu isimleri neden açık kaynaklardan tek tek bulmak zorunda kalıyor? İsim listesini ve hukuki dayanaklarını ulusal ve uluslararası kamuoyuna ne zaman resmen açıklayacaksınız? Bu dosyayı Yunanistan'la görüşmelerde neden açıkça masaya koymuyorsunuz? Gemi komutanlarımız ve pilotlarımız bu yerlerin kara suları ve hava sahası konusunda Türkiye'nin resmî tutumunu hangi belgeye ve hangi talimata göre uyguluyor? Meis çevresindeki Fener Adası ve Karaada Türkiye'ye aittir, bu 2 ada anlaşmalarla Yunanistan'a devredilmemiştir. Yunanistan Başbakanı Miçotakis, 12 Eylül 2026'da Yunan Meclis Başkanı ve Genelkurmay Başkanıyla bu adalara çıktı, bizim adalarımıza çıktı, askerî karakolları ziyaret etti, Atina bunu resmen duyurdu. Bakanlığınızdan Fener Adası ve Karaada'nın Türkiyeye ait olduğunu açıkça söyleyen bir açıklama duymadık, neden? Atina'ya nota verdiniz mi, verdiyseniz hangi tarihte ve hangi hukuki gerekçeyle verdiniz? Açık kaynaklarda EGAYDAAK kapsamındaki bazı gayrimeskûn ada ve adacıklara silah yerleştirildiği, bazılarının yerleşime açıldığı ve yerleşecek kişilere para taahhüt edildiği yönünde bilgiler var, Bakanlığınız hangi girişimi, hangi adada tespit etti, hangisine ne zaman itiraz etti? Atina bu yerleri karakollarla, ziyaretlerle ve yerleşim teşvikleriyle sahiplenirken Türkiye kendi adalarına neden açıkça sahip çıkmıyor, çıkamıyor? Lozan ve Paris anlaşmalarıyla gayriaskerî statüye alınan adalar silahlandırılıyor, gayriaskerî statü egemenlik devrinin esaslı şartlarından biri değil midir? Yunanistan bu şartı ihlal ediyorsa ihlalin egemenlik devri bakımından hukuki sonucu nedir? Bakanlığınız Viyana Anlaşmalar Hukuku Sözleşmesi'nin 60'ncı maddesinde ifadesini bulan esaslı ihlal kuralları çerçevesinde hangi hukuki değerlendirmeyi yaptı? Yunanistan'a ve ilgili anlaşma taraflarına hangi resmî girişimlerde bulundu? İsrail, ABD ve Fransa kaynaklı hangi silah sistemlerinin bu adalara konuşlandırıldığını tespit ettiniz? Atina'ya ve tedarikçi ülkelerin ne söylediniz, sonuç ne oldu? Adalar Denizi'nde karasularının 6 deniz milin üzerine çıkarılmasını Türkiye kabul edecek mi, etmeyecek mi, bunu da bilmek istiyoruz. Yunanistan, 2021'de İyon Denizi'nde karasularını 6 milin üzerine çıkardı, Atina'da şimdi bu adımın Girit'in güneyine ve Adalar Denizi'ne taşınması konuşuluyor. Türkiye, Adalar Denizi'nde 6 milin üzerindeki herhangi bir tek taraflı genişlemeyi kabul etmeyeceğini Atina'ya açıkça bildirdi mi, bildirdiyse ne zaman ve hangi kanaldan bildirdi? Yunanistan basınında Ankara'nın bu konuda sessiz kaldığı ve Türkiye Büyük Millet Meclisinin 8 haziran 1995 tarihli kararını artık ciddiye almadığı yönünde yorumlar çıkıyor, bu yorumlara bir cevabınız var mı? Hükûmet, Meclisin az önce ifade ettiğim, 1995 tarihli kararının arkasında mı, değil mi, bunu da bilmek istiyor Türk kamuoyu. Adalar Denizi'nde Yunanistan'ın karasuları 6 deniz mili, ulusal hava sahası da karasularının dış sınırına kadar uzanır, Atina ise, 10 mil hava sahası iddia ediyor. Türk askerî uçakları bugün 6 ile 10 mil arasındaki uluslararası hava sahasını kullanıyor mu? En son ne zaman 6 millik sınırın dışına kadar uçtuk? Bu konuda Atina'yla bir anlaşmaya, mutabakata veya fiilî uygulamaya varıldı mı, varsa içeriğini Meclise açıklar mısınız?

Sayın Bakan, Libya'nın deniz yetki alanlarındaki arama girişimlerine, Türk adalarındaki oldu bittilere, gayriaskerî adaların silahlandırılmasına ve Adalar Denizi'nde 6 milin üzerine çıkma girişimlerine kim dur diyecek? Yirmi dört yıllık hükûmetiniz bugüne kadar bu konuda ne yaptı? Bundan sonra hangi somut adımı atacaksınız ve bu adımı ne zaman atacaksınız?

Şimdi, bunları çalışırken sizin bir söyleşinizi, 19 eylül tarihli bir mülakatınızı da gördüm, orada bu adalarla ilgili olarak, bunların silahlandırması meselesiyle ilgili olarak bunun çılgınca bir hareket olacağını ifade ediyorsunuz Yunanistan tarafı yaparsa ve orada şunu söylüyorsunuz: "Cumhurbaşkanımız iradesini her gelen Yunan hükûmetine yansıttı, hepsiyle konuşarak bu meseleleri çözmek istediğini 2003'ten beri gösteriyor." 2003'ten beri kaç yıl geçmiş? Yirmi üç yıl geçmiş ve sadece konuşarak bunları yani göstererek nereye varabiliriz? Demek ki bir yere varılmadığı da ortada. O yüzden, burada nasıl bir adım atılması gerekiyor, bunu gerçekten bilmek istiyoruz. Yani böyle hani "dünya lideri" falan deniliyor ya, dünya lideri şu dünyanın meselelerini çözüyor güzel de ya biraz da şu ülkenin meselelerine bir baksa; burnumuzun dibindeki adalarımız alınıyor, işgal ediliyor, silahlandırılıyor, deniz sahalarımızı, hava sahalarımızı kullanamıyoruz, Yunanistan'ın burada ciddi iddiaları var, bunun karşısında bizim dünya liderimiz niye Türkiye'nin meseleleriyle ilgilenmiyor diye tabii sormak istiyoruz.

Şimdi, en son bu yaz ayında, 19 Temmuzda çıkmış bunun haberi siz kınıyorsunuz, Dışişleri Bakanlığından Yunanistan'a Batı Trakya tepkisi. Yunanistan'ın Batı Trakya Türk azınlığına ait 8 ilkokulu kapatma kararını kınadık. Tamam, kınadık da ne oldu yani? Başka bir adım atmak gerekmiyor mu? Hükûmet bu konuda niye daha duyarlı olmuyor? Bunun bir mütekabiliyeti yok mudur? Onu da öğrenmek istiyorum.

Şimdi, Sayın Bakan, diğer bir husus. Dünyanın farklı coğrafyalarında yaşayan Türk topluluklarının bir kısmı değişik sebeplerle ciddi mağduriyetler yaşamaktadır. Bazıları da ağır coğrafi ve iklim şartları nedeniyle yok olma tehlikesiyle karşı karşıya bulunurken bazıları yaşadıkları ülkelerde asimilasyon baskısı altında kimliklerini kaybetme riski taşımaktadır. Bir bölümü ise doğrudan zulüm, katliam ve sistematik asimilasyon politikaları sebebiyle varlık mücadelesi vermektedir. Bugün mağduriyet ve yok olma tehlikesi yaşayan toplulukların başında Pamir Kırgızları, Suudi Arabistan'da yaşayan Afganistan Muhaciri Türkler ve Doğu Türkistan Türkleri gelmektedir. Bu Pamir Kırgızlarının yaşam süreleri de kırk, kırk beş yıl, nüfusları her yıl yaklaşık yüzde 6, 7 oranında azalıyor mevcut şartlarda devam ederse önümüzdeki on, on beş yıl içerisinde Afganistan Pamir'indeki Kırgız Türklerinin tamamen yok edileceği değerlendiriliyor. Buna ilişkin bir şey yapmayı düşünüyor musunuz, bu soydaşlarımızla ilgili olarak?

Diğeri, Suudi Arabistan'da yaşayan Afganistan Muhaciri Türkler. Burada 50 bin civarında Türk soydaşımız var, bunlar ciddi bir asimilasyona tabi tutuluyor. Mesela, bunlarla ilgili olarak bu Pamir Kırgızlarının biliyorsunuz bunlar yüksek rakımlı bölgede yaşıyor, Türkiye'de de hayvancılığa elverişli alanlardır yüksek yerler, Suudi Arabistan'daki Afganistan Muhaciri Türklerinin ise iklim şartlarına uygun Güneydoğu Anadolu ve Güney Anadolu bölgelerinde iskan edilebileceğini düşünüyoruz. Bunlara ilişkin bir değerlendirmeniz olur mu diye sormak istiyorum.

Tabii, Doğu Türkistan meselesi çok daha acı devam ediyor, oradaki zulüm maalesef devam ediyor, aileler parçalanıyor, çocuklar ailelerinden ayrılıyor, kamplar ve gözaltı merkezleri kurulmuş uluslararası kamuoyunda bu konuyla ilgili çok ciddi iddia ve raporlar var. 2024 yılında sizin bölgeye bir ziyaretiniz oluyor. Burada şunu sormak istiyorum: 2024 ziyaretinden bu yana aile birleşimi, yakınlarından haber alma, seyahat ve kültürel haklar bakımından hangi somut sonuçlar elde edildi? Türkiye'deki Uygur ailelerinden kaç başvuru alındı, bunların kaçı sonuçlandırıldı? Birleşmiş Milletler uzmanlarının gündeme getirdiği dosyalarda Çin makamlarından hangi bilgiler talep edildi ve hangi yanıtlar alındı? Bağımsız gözlem ve ailelerle serbest iletişim konusunda hangi girişimler yürütülüyor? Başvuru sahiplerinin güvenliğini koruyarak anonimleştirilmiş yıllık takip verilerini yayınlayacak mısınız diye sormak istiyorum.

Bütçenizin de hayırlı olmasını diliyorum.

---

**Kaynak gösterme:** Erhan Usta (İYİ Parti, Samsun). “Plan ve Bütçe Komisyonu toplantısındaki konuşma”. TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu tutanağı, 19 Kasım 2026. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/erhan-usta-2026-11-19-ham-tutanak-1 (erişim: 20 Kasım 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/milletvekili/UyeKomisyonKonusmaTutanakDetay?tutanakId=92893

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.
