# Sebze ve meyve ticaretinin düzenlenmesi hakkında kanun (s.s.:471)

- **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 23. Dönem)
- **Konuşmacı:** Erkan Akçay (MHP, Manisa)
- **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 71. Birleşim
- **Tarih:** 10 Mart 2010
- **Gündem:** SEBZE VE MEYVE TİCARETİNİN DÜZENLENMESİ HAKKINDA KANUN (S.S.:471)
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/erkan-akcay-23-2010-03-10-sebze-ve-meyve-ticaretinin-duzenlenmesi-hakkinda-kanun-s-s-471

> Erkan Akçay (MHP), 10 Mart 2010 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 71. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: SEBZE VE MEYVE TİCARETİNİN DÜZENLENMESİ HAKKINDA KANUN (S.S.:471)); konuşma 539 kelime.

## Konuşma metni (tutanaktan)

ERKAN AKÇAY (Manisa) – Evet.

BAŞKAN – Buyurun efendim. (MHP sıralarından alkışlar)

ERKAN AKÇAY (Manisa) – Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; 471 sıra sayılı Tasarı’nın 4’üncü maddesinde verdiğimiz önerge üzerine söz aldım. Muhterem heyetinizi saygıyla selamlıyorum.

Değerli milletvekilleri, ülkemizde yıllık yaklaşık 43 milyon ton sebze ve meyve üretilmektedir. Üretilen ürünün yüzde 5’i ihraç edilmekte, yüzde 25’i ise maalesef zayi olmaktadır. İç pazara sürülen yaş sebze ve meyvenin yaklaşık yüzde 30’u toptancı hallerinde işlem görmektedir. Avrupa Birliği ülkelerinde toptancı hallerinde “kayıt dışı” diye bir tabir yer almamasına rağmen ülkemizdeki yaş sebze ve meyvenin yüzde 70’i kayıt dışı satılmaktadır. Yaş Sebze ve Meyve Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında 552 sayılı Kanun Hükmünde Kararname bu sektörün sorunları karşısında yetersiz kalmaktadır. Üretici bölgelerinin köy ve beldelerde bulunması ve üretici hallerinin yetki sınırlarının belediye ve mücavir alanlarıyla kısıtlı olması, üretici bölge hallerinin fonksiyonlarını yerine getirememesi sonucunu doğurmuştur.

Üretici, mahsul ticaretini hal dışında gerçekleştirdiği için ticari güvenlikten mahrum kalmakta, mahsulünün parasını almakta zorlanmaktadır ve üretici sık sık dolandırılmaktadır. Ayrıca, tarladan alınan malın gittiği yerde, toptancı haline girdi çıktı oranının düşük olması da kayıt dışı ekonomiyi ayrıca beslemektedir.

Mevcut mevzuatta olduğu gibi, bu tasarıyla hal kurma izni belediyelerin yetkisine bırakılmaktadır. Bazı hallerde toptancı hal sayısı ve tüketici piyasasının büyüklüğü, ulaşım ve coğrafi konumlar dikkate alınmadan ve çoğunlukla çok yakın mesafelere hal kurulduğu görülmektedir. Sanayi ve Ticaret Bakanlığının kayıtlarına göre Türkiye’de 195 adet toptancı hali bulunmaktadır, tüm Avrupa Birliği ülkelerinde ise 76 adet toptancı hali bulunmaktadır. Bu ülkelerdeki hallerin her türlü alt yapıları tamamlanmıştır. Ülkemizdeki haller için bunları söyleyebilmek mümkün değildir.

Ülkemiz iklim itibarıyla sebze ve meyve üretimine son derece elverişlidir. Küçük ölçekli arazilerde yapılan ve çok çeşitli olan ürünlerin pazarlanabilmesi için hallere büyük ihtiyaç duyulmaktadır. Ülkemizde üreticiler sayıca çok olup küçük arazilerde üretim yapmaktadır. Kapalı alanda üretim yapan işletmeler yaklaşık 2-3 dekar, açık alanlarda ise ortalama işletme büyüklüğü 50-60 dekar civarındadır. Avrupa Birliği ülkelerinde üreticiler çok büyük arazilerde üretim yapmakta ve ürettiklerini toptan olarak satabilmektedirler. Üretici birlikleri büyük ölçüde organize olmuştur.

Sebze ve meyve üreticilerinin rekabet gücü ürünlerin özelliğinden ve üretim planlamasının yapılmamasından dolayı zayıftır. Daha vahim olanı ise sebze ve meyve üreticileri hal komisyoncularının kredi ve desteğiyle üretim yapabilmektedir. Hallere mal getirenler de hal esnafı tarafından her türlü destek verilen üreticilerdir.

Bu tasarının amaçlarından birisi de -güya- işlenmemiş gıda fiyatlarındaki yüksek fiyat artışlarını engellemektir. 552 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’de hal komisyoncularının yüzde 8 komisyon ile hizmet vermesi öngörülmektedir. Bu tasarıyla “Komisyoncuların satış bedeli üzerinden alacakları komisyon oranı, yüzde sekizi aşmamak üzere taraflarca serbestçe tespit edilir. Bakanlık bu oranı yarıya kadar indirmeye yetkilidir.” denilmektedir. Hal komisyoncularının kârlarından yapılacak birkaç puanlık indirimde hassasiyet gösteren AKP Hükûmeti, yaş sebze ve meyvede kâr oranları yüzde 500’lere varan perakende zincir mağazalardaki fiyat belirlenmesine yönelik marketler kanunu konusunda ise hiç acele etmemektedir. Marketler yasasının Meclisten çıkarılmasını isteyen vatandaşlarımıza “Alışveriş merkezlerinin altında tekerlek mi var ki şehir dışına çıkaralım.” diyen Sayın Sanayi ve Ticaret Bakanına buradan sormak istiyorum: Demek ki bu düzenlemeleri yapınca büyük marketlerin altında tekerlek var ki bunları hal dışına çıkarıyorsunuz.

Bu tasarıyla, tahsis şeklinde işletilen toptancı hallerindeki dükkânların kiralama yoluyla işletilmesinin de önü açılmaktadır. Süresi dolan dükkânlar, Devlet İhale Kanunu hükümlerine göre, en yüksek bedeli verene kiralanacaktır. Toptancı hal komisyoncularının en az 200-300 müstahsil ile birlikteliği bulunmaktadır. Her müstahsile komisyoncular tarafından faizsiz finans ve girdi desteği sağlanmaktadır.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

---

**Kaynak gösterme:** Erkan Akçay (MHP, Manisa). “Sebze ve meyve ticaretinin düzenlenmesi hakkında kanun (s.s.:471)”. TBMM Genel Kurulu, 71. Birleşim tutanağı, 10 Mart 2010. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/erkan-akcay-23-2010-03-10-sebze-ve-meyve-ticaretinin-duzenlenmesi-hakkinda-kanun-s-s-471 (erişim: 28 Ekim 2026).

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.