# Türkiye büyük millet meclisi içtüzüğünde değişiklik yapılması hakkında içtüzük teklifi ( ss. 161 )

- **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 22. Dönem)
- **Konuşmacı:** Ertuğrul Yalçınbayır (AK Parti, Bursa)
- **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 122. Birleşim
- **Tarih:** 30 Haziran 2005
- **Gündem:** TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ İÇTÜZÜĞÜNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA İÇTÜZÜK TEKLİFİ ( SS. 161 )
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/ertugrul-yalcinbayir-22-2005-06-30-turkiye-buyuk-millet-meclisi-ictuzugunde-degisiklik-yapilmasi-hakkinda

> Ertuğrul Yalçınbayır (AK Parti), 30 Haziran 2005 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 122. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ İÇTÜZÜĞÜNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA İÇTÜZÜK TEKLİFİ ( SS. 161 )); konuşma 483 kelime.

## Konuşma metni (tutanaktan)

ERTUĞRUL YALÇINBAYIR (Bursa) - Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; ancak bu suretle söz hakkımı kullanabildiğim için, lütfen, beni mazur görün; çünkü, milletvekilinin, bireyin hukukunu korumak burada fevkalade önemli.

Partiler demokrasisinin hâkim olduğu bir meclisteyiz. Katılımın en az olduğu yer Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kuruludur. Ben, konuya, demokrasiyle kısaca girmek istiyorum. 5 dakikalık sürede ne anlatabilirim, bilemiyorum.

Bilindiği gibi, Anayasanın 2 nci maddesi, Türkiye Cumhuriyetinin niteliklerini belirlemiş. Demokratik bir ülkeyiz. Demokrasinin vardığı seviye, katılımcılıktır ve çoğulculuktur; çoğunlukçuluk değildir, dayatmacılık değildir. Muhalefetin hakları, en önemli haklardandır. Muhalefetin bu haklarını kullanması nedeniyle uğranılan zaman önemli değildir. Muhalefete bu hakların tanınması, bizim zenginliğimizdir, en önemli varlığımızdır.

Avrupa Birliği süreci, Avrupa Birliği demokrasi değerleriyle örtüşen bir birliktir ve demokrasinin bütün unsurlarıyla, kurum ve kurallarıyla yürürlüğe girmesi gerekir. Bize, bu bağlamda ne Avrupa Birliğinin ne IMF'nin herhangi bir diretmesi söz konusu olamaz. Türkiye Cumhuriyeti Devleti, demokrasi yolunda, insan hakları, hukuk devleti, azınlık haklarının ve azlık haklarının, muhalefet haklarının güvencesi altında olan ve bu doğrultuda kararlı ilerleyen bir devlettir.

Türkiye Cumhuriyetinin 22 nci Dönemi bunu göstermiştir. Daha önce, zaman zaman, 91 inci madde nedeniyle arayışlar olmuştur. 20 nci Dönemde, benim komisyon başkanlığımda da bunlar oldu. O dönemde, şu anda Mecliste bulunan arkadaşlarımızın bugünkünden çok daha farklı şerhleri, sözleri oldu ve onlar, bu noktada, demokrasinin katılımcı, uzlaşmacı olması noktasında çok önemli değer hükümleri ifade ettiler. Siyaset çelişki kaldırmaz ve bugün, demokrasinin vardığı seviyeyi, bizim, bütün dünyaya göstermemiz gerekir.

Dayatmalarla, biz, kanun yapamayız. Süreli, şu sürede bitsin, şunu yapalım diyemeyiz. Meclisin bu iradesi, hiçbir kimseye, hiçbir şekilde devredilemez; ne gruplara ne partilere devredilebilir. Milletvekili olarak her birimizin maddeler üzerinde görüş bildirme ve onlar hakkında, dinledikten sonra karar verme hakkı var. Bu hakkın sınırlandırılması, bir nevi devir mahiyetindedir. Yasama yetkisinin devredilmesi kabul edilebilir bir hadise değildir.

Değerli milletvekilleri, her ne kadar Anayasa Mahkemesinin daha önceki kararında, 96 ncı maddeyle ilgili Anayasaya uygunluk belirtilmişse de, bakın, buradaki nitelikli oy çoğunluğu, milletvekilinin de teminatıdır; milletvekilinin de, 7 nci madde kapsamında, 87 nci madde kapsamında, 2 nci madde kapsamında teminatıdır. Orada nitelikli oy çoğunluğu isteyen işler dışında, biz, oyumuzu belirteceğiz. Bunlar da, ancak ve ancak, anayasalarda belirtilebilir, içtüzükte belirtilmez. İçtüzükler oyunun kuralıdır, usulüdür, esasıdır, nezaketidir, şeklidir. Bu şekil ne kadar demokratikse, esas da o nispette demokratik olacaktır; ama, bu uygulamanın o kadar demokratik olduğunu söylemek mümkün değildir.

Biz, 20 nci Dönemde 250 maddelik Gümrük Kanununu uzlaşmayla çıkardık, Medenî Kanunu uzlaşmayla çıkardık. Uzlaşma için sarf edeceğimiz gayret, şüphesiz ki daha değerlidir. Sesi kısmaktansa, uzlaşma arayışları içinde her iki tarafın feragati, fedakârlığı ve bu cumhuriyetin gittiği yola katkısı, beklenilen bir hadisedir; bugüne kadar bunlar da yapılmıştır. Engellemek, muhalefetin en doğal hakkıdır; muhalefet haklarının başında gelir.

Değerli milletvekilleri, iktidar ve muhalefet dengesi ve diyaloğu fevkalade önemlidir. Bunun yönetmeleri vardı; uzlaşma komisyonuyla ilgili çok önemli mesafeler katedildi; ancak, bu dönem bu komisyonun kurulmaması eksiklik oldu; hem Anayasaların yapımında hem İçtüzüğün yapımında hem de temel kanunların yapımında o uzlaşma komisyonu önemli görev üstlenebilirdi; hiç gecikmiş değil.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

---

**Kaynak gösterme:** Ertuğrul Yalçınbayır (AK Parti, Bursa). “Türkiye büyük millet meclisi içtüzüğünde değişiklik yapılması hakkında içtüzük teklifi ( ss. 161 )”. TBMM Genel Kurulu, 122. Birleşim tutanağı, 30 Haziran 2005. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/ertugrul-yalcinbayir-22-2005-06-30-turkiye-buyuk-millet-meclisi-ictuzugunde-degisiklik-yapilmasi-hakkinda (erişim: 1 Kasım 2026).

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.