# Kars'ın kurtuluş günü münasebeti hakkında

- **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 23. Dönem)
- **Konuşmacı:** Esfender Korkmaz (CHP, İstanbul)
- **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 11. Birleşim
- **Tarih:** 30 Ekim 2008
- **Gündem:** KARS'IN KURTULUŞ GÜNÜ MÜNASEBETİ HAKKINDA
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/esfender-korkmaz-23-2008-10-30-kars-in-kurtulus-gunu-munasebeti-hakkinda

> Esfender Korkmaz (CHP), 30 Ekim 2008 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 11. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: KARS'IN KURTULUŞ GÜNÜ MÜNASEBETİ HAKKINDA); konuşma 486 kelime.

## Konuşma metni (tutanaktan)

ESFENDER KORKMAZ (İstanbul) – Değerli Başkan, değerli milletvekilleri; 30 Ekim Kars’ın 88’inci kurtuluş yıl dönümü nedeniyle huzurlarınızdayım. Hepinizi tekrar saygıyla selamlıyorum.

Değerli arkadaşlar, değerli hemşehrim Zeki Karabayır Kars’ın dününü anlattı, ben de izin verirseniz bugünüyle ilgili bazı sorunları gündeme getirmek istiyorum.

Bir defa ekonomik anlamda Kars, bugüne kadar hiçbir siyasi iktidar döneminde potansiyel imkânlarını kullanamadı ve hak ettiği ekonomik imkânları sağlayamadı. Bunun çok basit bir örneğini şimdi yaşıyoruz. Kars’ta küçük sanayi sitesinde dört yüz iş yeri, bugün Halk Bankası tarafından icraya verilmiştir.

Değerli arkadaşlar, biliyorsunuz 2001 krizinden sonra bir İstanbul Yaklaşımı oldu, bir de Anadolu Yaklaşımı oldu. İstanbul Yaklaşımıyla, İstanbul’dakiler, Türkiye’deki diğer gelişmiş bölgelerdeki bütün işletmeler banka kredileri konusunda faiz indirimi aldı, taksitlendirme aldı ama Kars’taki bu dört yüz küçük iş yeri, Anadolu Yaklaşımından bugüne kadar faydalanamadı, bugün de faydalanıp faydalanmayacağı belli değil ve bunlar bugün Halk Bankası tarafından icraya verilmiştir. Değerli arkadaşlar, Kars’ta tescil edilen iş yeri sayısı 2.786, kapanan iş yeri sayısı 6.251. Siz bunu değerlendirin.

Değerli arkadaşlar, Karslı her zaman Kars’a sahip çıktı ama AKP Hükûmeti altı yıldır sahip çıkmadı. Örnekleriyle vereyim: Kars Ardahan Iğdır Kalkınma Vakfı yalnızca altı öğrenci yurdu, iki öğretmenevi -isteyene tek tek veririm, kimin yaptığını da söylerim- yedi lise, yüksekokul, ilköğretim okulu, bir kapalı spor ve sergi sarayı, parklar, çeşmeler, hastanelere ek hizmet birimleri yaptı. Bunu Kars Ardahan Iğdır Kalkınma Vakfı yaptı. Soruyorum Hükûmete: Sen de say ne yaptığını yani öyle ettik yaptıkla olmaz. Hükûmet saysın bana, şu yatırımları yaptım diye.

Değerli arkadaşlar, Kars-Tiflis demir yolu, doğrudur, Türkiye'nin otuz senelik rüyasıdır, projesidir ama onun da bir ayağı eksiktir. Nasıl eksiktir? Çünkü dağların başından gidiyor, Kars’tan başlıyor, Ardahan’ı da atlayarak gidiyor.

Değerli arkadaşlar, Kars’ın önemli bir potansiyeli organize hayvancılıktır. Bakın, 1997’de Kars Ticaret Borsası (İsmet Çelik) bir proje yaptı: Organize hayvancılık bölgesi. Bunu o dönemki hükûmetler kabul etti. Hayvancılığın önemi Kars için bellidir. Bir defa, gübre üretimi, biyogaz üretimi bir yerde yapılır, hayvan verimi artar, et-süt üretimi açısından teknoloji kullanılır, yem temini mümkün olur. İşin garibi, Kars’ın geçimi hayvancılıktandır ama bu organize hayvancılık bölgeleri Ankara’da yapıldı, Amasya’da yapıldı, Kars’ta yapılmadı. Şimdi, et beş sene önce de 9.500 liraydı, bugün de 9.500 lira Kars’ta ama girdiler 3 kat arttı, 4 kat arttı. Et ve Balık Kurumu üreticiden normal fiyatına alırdı, tüketiciye de düşük fiyatla satardı. Bir tek kamu kurumu vardı, Et ve Balık Kurumu, onu da kapattı AKP Hükûmeti. Şimdi Hükûmet bana söylesin: Bu kadar avantajı olan bir bölgeye neden yatırım yapmıyor?

Sınır ticareti önemli bir avantajdır. Sınır ticareti bir iki sene devam etti, ondan sonra Dış Ticaret Müsteşarlığı aldı valiliğin emrinden, o da kapandı. Sınır kapıları niye açılmıyor arkadaşlar? Orada, Rusya var, Kafkas ülkeleri var, hâlâ sınır kapıları açılmıyor. Gürcistan sınırına Aktaş Sınır Kapısı yapılmış, on yıldır bekliyor. Niye açılmıyor? Şimdi Gürcistan karıştı ama on yıl önce karışmış mıydı?

Değerli arkadaşlar, sınır ticaret merkezlerini bu Hükûmet -biz de çok yazdık, çizdik- kararlaştırdı ama niye bugün… En az 200 bin potansiyel nüfusu var, Rusya’nın ve Kafkasya’nın.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

---

**Kaynak gösterme:** Esfender Korkmaz (CHP, İstanbul). “Kars'ın kurtuluş günü münasebeti hakkında”. TBMM Genel Kurulu, 11. Birleşim tutanağı, 30 Ekim 2008. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/esfender-korkmaz-23-2008-10-30-kars-in-kurtulus-gunu-munasebeti-hakkinda (erişim: 28 Ekim 2026).

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.