# İnsan hakları ve ana hürriyetlerini korumaya dair sözleşmenin oluşturduğu denetim mekanizmasının değiştirilmesine ilişkin 14 nolu protokolün onaylanmasının uygun bulunduğuna dair kanun (s.s 1007)

- **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 22. Dönem)
- **Konuşmacı:** Eyyüp Sanay (AK Parti, Ankara)
- **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 109. Birleşim
- **Tarih:** 31 Mayıs 2006
- **Gündem:** İNSAN HAKLARI VE ANA HÜRRİYETLERİNİ KORUMAYA DAİR SÖZLEŞMENİN OLUŞTURDUĞU DENETİM MEKANİZMASININ DEĞİŞTİRİLMESİNE İLİŞKİN 14 NOLU PROTOKOLÜN ONAYLANMASININ UYGUN BULUNDUĞUNA DAİR KANUN (S.S 1007)
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/eyyup-sanay-22-2006-05-31-insan-haklari-ve-ana-hurriyetlerini-korumaya-dair-sozlesmenin-olusturd

> Eyyüp Sanay (AK Parti), 31 Mayıs 2006 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 109. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: İNSAN HAKLARI VE ANA HÜRRİYETLERİNİ KORUMAYA DAİR SÖZLEŞMENİN OLUŞTURDUĞU DENETİM MEKANİZMASININ DEĞİŞTİRİLMESİNE İLİŞKİN 14 NOLU PROTOKOLÜN ONAYLANMASININ UYGUN BULUNDUĞUNA DAİR KANUN (S.S 1007)); konuşma 374 kelime.

## Konuşma metni (tutanaktan)

DIŞİŞLERİ KOMİSYONU BAŞKANVEKİLİ EYYÜP SANAY (Ankara) - Sayın Başkan, değerli milletvekili arkadaşlarım; fazla vaktinizi almayacağım. Bu sözleşmede getirilen nedir, kısaca onu açıklamak istiyorum, bir yanlış anlaşılmaya sebebiyet vermemesi için.

Bu sözleşmede, hemen söyleyeyim ki, insan haklarını daraltma veya genişletme diye herhangi bir şey söz konusu değil. Daha önceki İnsan Hakları Sözleşmesi aynen devam ediyor ve yürürlükte. Sadece, bu protokolle, ek protokolle yapılan şey, İnsan Hakları Mahkemesine başvurular çok fazla olduğu için, bir ön incelemeden geçip, mahkemeyi daha az meşgul etmek için alınan birtakım kurumsal, yapısal değişiklikten ibaret.

Nedir bunlar: Önce, sözleşmede altı yıl olan ve tekrar seçilmeleri mümkün olan yargıçların görev sürelerini dokuz yıla çıkarıyor ve bir daha da tekrar seçilmelerine imkân vermiyor. Daha önce bu sayı 6 ve tekrar seçilebiliyorlardı. Bir defa seçilebiliyor.

Bir diğer değişiklik: "3 yargıçtan oluşan komiteler, 6 yargıçtan oluşan daireler ve 17 yargıçtan oluşan büyük daire ile faaliyet gösteren İnsan Hakları Mahkemesinde değişiklikle bunlara bir şey ilave ediliyor; ilk derece görev yapmak üzere tek yargıçlı bir düzenleme getiriliyor. Tek yargıçlı… Bu yargıç, eğer, incelemesinin sonucunda bunu büyük mahkemeye göndermek gerekiyorsa, ona havale ediyor, değilse, gitmesine gerek yoksa, kararını veriyor ve bu karar kesin oluyor. Böylece, büyük mahkemenin de yükü hafiflemiş oluyor.

Diğer yandan, yine, bu sözleşme değişikliğinde, önceden mevcut olduğu gibi, komiteler mevcut, yeni oluşturulan düzene göre yeniden belirleniyor bunlar, komiteye verilen en önemli yetki, maddenin (b) bendiyle verilen ve davanın mahkemenin yerleşmiş içtihatlarına ilişkin olduğu durumlarda, davanın esasına girip, karar verilebiliyor.

Bir diğer değişiklik: Sözleşmede başvuruların kabul edilebilirlik koşullarını düzenleyen 35 inci maddesinin yeniden düzenlenen üçüncü fıkrasına bazı durumlarda başvuruların önemli mağduriyetlerinin bulunmaması halinde başvuruyu kabul edilmez bulma yetkisi verilmiştir. Böylece, mahkeme, yaptığı ön incelemede, başvurunun, mağduriyetini önemsiz bulursa, davanın esasına girmeyecek ve böylece iş yükü hafiflemiş olacaktır.

Getirilen bir diğer husus, yine yapıda; sözleşmenin 36 ncı maddesine eklenen üçüncü fıkrayla, daire ve büyük dairelerde görülen davalarda, Avrupa Konseyi İnsan Hakları Komiserine, yazılı görüş bildirme ve duruşmalara katılma hakkı veriliyor.

Dolayısıyla, burada görüldüğü gibi, İnsan Hakları Mahkemesinin insan hakları konusundaki herhangi bir maddesi, ne çıkarılıyor ne de indiriliyor. Bunu dikkatlerinize sunmak istedim yanlış anlaşılmasın diye; çünkü, İnsan Hakları Mahkemesinin çalışmasına, verilen bizim hakkımızdaki kararlara veya insan haklarının diğer hususlarla ilgili konulara girildiği için yanlış anlaşılabilir diye düşündüm, bunu açıklamak mecburiyetinde hissetim kendimi.

Saygılar sunarım. (AK Parti sıralarından alkışlar)

---

**Kaynak gösterme:** Eyyüp Sanay (AK Parti, Ankara). “İnsan hakları ve ana hürriyetlerini korumaya dair sözleşmenin oluşturduğu denetim mekanizmasının değiştirilmesine ilişkin 14 nolu protokolün onaylanmasının uygun bulunduğuna dair kanun (s.s 1007)”. TBMM Genel Kurulu, 109. Birleşim tutanağı, 31 Mayıs 2006. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/eyyup-sanay-22-2006-05-31-insan-haklari-ve-ana-hurriyetlerini-korumaya-dair-sozlesmenin-olusturd (erişim: 1 Kasım 2026).

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.