# Karayolu taşıma kanunu tasarısı (ss.141)

- **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 22. Dönem)
- **Konuşmacı:** Fahri Çakır (AK Parti, Düzce)
- **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 105. Birleşim
- **Tarih:** 10 Temmuz 2003
- **Gündem:** KARAYOLU TAŞIMA KANUNU TASARISI (SS.141)
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/fahri-cakir-22-2003-07-10-karayolu-tasima-kanunu-tasarisi-ss-141

> Fahri Çakır (AK Parti), 10 Temmuz 2003 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 105. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: KARAYOLU TAŞIMA KANUNU TASARISI (SS.141)); konuşma 1.257 kelime.

## Konuşma metni (tutanaktan)

AK PARTİ GRUBU ADINA FAHRİ ÇAKIR (Düzce) - Sayın Başkan, sayın milletvekilleri; 141 sıra sayılı Karayolu Taşıma Kanunu Tasarısı üzerinde, Adalet ve Kalkınma Partisi Grubunun görüşlerini açıklamak üzere söz almış bulunuyorum; Yüce Heyetinizi saygıyla selamlıyorum.

Değerli arkadaşlar, üç yanı denizlerle çevrili, jeopolitik yönden vazgeçilmez değerde topraklara sahip ve rotasını dış pazarlara çevirmiş olan ülkemiz, gerek artan nüfusu gerek tüm olumsuz koşullara karşın gerçekleştirdiği büyüme hızı ve gerekse bulunduğu bölgede üstlenmesi gereken rolü gereği, sürdürülebilir bir kalkınma stratejisi içerisinde, doğru ulaştırma politika ve planlarını yaşama geçirmek durumdadır.

Adalet ve Kalkınma Partisi olarak, seçim beyannamemizde de deklare ettiğimiz gibi, 15 000 kilometrelik bölünmüş yol projemizle, ulaşıma ne kadar önem verdiğimiz bellidir ve ulaşımda gelişmiş ülkelerin seviyesini yakalamak olmazsa olmazlarımızdandır.

Dünyada her geçen gün artış gösteren ticaret hacmindeki gelişmeler, turizm sektöründeki hızlı sirkülasyon ve yolcu taşımacılığında yaşanan yoğunluk gibi sebeplerle bütün ülkeler ulaştırma sistemlerini sürekli olarak yenilerken ve çok daha iyi hedeflere ulaşma gayreti içerisindeyken, Türkiye de, hiç şüphesiz, bunlardan geri kalamazdı.

Ülkemiz de, hızla gelişen içticaret ve turizm sektörü yanında, dışticaret ve turizmde yaşanan yoğun talep nedeniyle, beklenenin üzerinde gelişmeler göstermeye başlamıştır. Özellikle ülkemiz taşımacılığında önemli yere sahip olan karayolu taşımacılığı, diğer taşıma türlerine göre -havayolu hariç- daha süratli, kolay kontrol edilebilir ve daha da önemlisi, herhangi bir aktarma olmadan, kapıdan kapıya taşıma yapılmasına uygun olması nedeniyle daha fazla tercih edilmektedir. Özellikle 1970'li yıllardan bu yana gelişen karayolu taşımacılığımız, bugünkü güçlü karayolu taşıma sektörünü ortaya çıkarmış bulunmaktadır. Taşımacılık sektöründe karayolu taşımacılığının bu yüksek orandaki payının önümüzdeki yıllarda da aynı oranda seyredeceği kaçınılmazdır.

Sayın Başkan, sayın milletvekilleri; Avrupa ile Ortadoğu arasındaki ticarî akım, ülkemizin coğrafî özellikleri ve konumu nedeniyle, karayollarımız üzerinde önemli trafik yoğunluğuna sebep olmaktadır. Bu nedenle, gerek yurtiçi gerekse uluslararası taşıma filosu giderek gelişmiş ve büyüyegelmiştir. Bu büyüme, aynı zamanda, yaşanan sorunları da beraberinde büyütmüştür. Tasarı ve gerekçesi incelendiğinde, bugün, ülkemizde yurtiçi ve uluslararası yolcu ve eşya taşımacılığının, 9.4.1984 tarihli ve 3348 sayılı Ulaştırma Bakanlığı Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun verdiği yetkiye dayanılarak çıkarılan yönetmelik ve kararnamelerle düzenlendiği, bunun da -gerek yurtiçi gerekse uluslararası karayolu taşımacılığını düzenleyen yönetmeliklerin- günümüzün ihtiyaç ve sorunlarını çözmediği görülmüştür. Karayolu taşımacılığında hukukî boşlukları gidermek üzere hazırlanan bu tasarı, günümüzdeki gelişmelerin yanı sıra, kamuoyunun gündemini meşgul eden trafik kazaları ve diğer ihtiyaçlar da dikkate alınarak, taşımaların düzenli ve güvenli hale getirilmesini amaçlamaktadır.

Değerli arkadaşlar, ülkemizde, 2001 yılı sonu itibariyle 119 735 adet otomobil, 527 798 adet kamyon, 142 406 adet otobüs, 159 994 adet minibüs ve 271 575 adet kamyonetin ticarî amaçla yolcu ve eşya taşımacılığında kullanıldığı; ayrıca, bu taşıtlardan 9 209 adet otobüsün şehirlerarası yolcu taşımacılığında, 1 578 adet otobüsün uluslararası taşımacılıkta, 39 286 adet çekici, kamyon ve tankerin uluslararası taşımacılıkta kullanıldığı bilinmektedir. Mevcut taşıt sayısına eşdeğer olarak, bugün, ülkemizde, yolcu taşımacılığının yüzde 94,8'inin, eşya taşımacılığının da yüzde 92,6'sının karayoluyla yapıldığı bilinmektedir.

Öte taraftan, uluslararası alanda yapılan taşımacılıkta, ihracatımızın, ton bazında yüzde 26,2'si, dolar bazında yüzde 53,2'si; ithalatımızın ise, ton bazında yüzde 7'si, ABD Doları bazında da yüzde 35,2'si karayoluyla yapılmaktadır. Yolcu taşımacılığında ise, 1998 yılı sonu itibariyle, çeşitli ülkelere 42 292 adet sefer düzenlenmiş olup, 1 182 000 yolcu taşınabilmiştir. Buna karşılık, 1998 yılı sonu itibariyle, ülkemizde, maalesef, 446 025 adet trafik kazası meydana gelmiş olup, bu kazalarda, ne yazık ki, 4 852 insanımızı kaybetmiş durumdayız ve 115 489 vatandaşımız yaralanmış durumda. Belirtilen istatistikî rakamlardan da anlaşılacağı üzere, Türkiye'de ulaşım hizmetlerinin büyük bir kısmı karayoluyla gerçekleştirilmektedir.

Karayolu ağı uzunluğu olarak yeterli görülen şehirlerarası yollarda, fizikî standart ve özellikle üst yapılar, mevcut trafik yükünü kaldıramaz durumdadır. Bu nedenle, yol bakım masrafları hızla yükselmekte, seyahat güvenliği ve konforu azalmakta, yol koşullarına bağlı trafik kazaları sayısında oldukça artışlar gözlenmektedir.

Başka bir sorun da, karayolu taşımacılığında tonaj uygulamasında yaşanan sıkıntılardır. Aşırı yük sebebiyle tüneller, viyadükler ve yollar zamanından önce yıpranmakta ve kaza riskini beraberinde artırmaktadır. Bu sorun, tasarı yasalaştıktan sonra hazırlanacak yönetmeliklerle, aracın cinsi ve kapasitesi dikkate alınarak, taşınacak yük miktarına göre düzenlemelere gidilecektir.

Öte yandan, karayollarımız üzerindeki uluslararası transit taşımacılık faaliyetleri, özellikle 70'li yıllardan bu yana hızla artış göstermiş, bu taşımalar, ağır ve çok dingilli araçlar ve römorklarla yapıldığından, yollarımız üzerinde meydana getirdiği tahribat ve yıkıntılar o nispette de büyük olmuştur.

Sonuç olarak, yüzbinlerce yerli ve yabancı aracın, ağır tonajlı olarak, ülkemizden yurtdışına çıkış yaptığı bilinmektedir. Bununla beraber, 1997 yılından sonra 36 889 adet, 1998 yılında 38 000 adet yerli ve yabancı ağır tonajlı taşıt ülkemiz üzerinden transit geçiş yapmıştır. Yurtiçi ve uluslararası yolcu ve eşya taşıma hizmetlerinin, ülke ekonomisi ve sosyal hayatın gerektirdiği düzenli ve güvenli hale gelmesi, bu sektörde giriş ve çıkışların kontrol altına alınabilmesi ve taşımacı, acente, taşıma işleri komisyonculuğu, nakliyat ambarı ve kargo işletmeciliği yapılmasıyla ilgili koşulların tespiti ile bir sigorta sisteminin sektörde zorunlu hale getirilmesi yanında, sektör çalışanlarının çalışma koşulları ve niteliklerinin belirlenmesi, mevzuata aykırı davranışlara uygulanacak müeyyidelerin tespiti hususlarında ülkemizde mevzuatın geliştirilmemiş olması, son yıllarda önemli bir boşluk olarak görülmektedir.

İşin diğer bir boyutu da, vatandaşa daha iyi hizmet vermek için uygulayıcılara daha fazla görev düştüğünü göstermektedir. Kanunu çıkarmış olmak, sorunu çözmeye yetmiyor; önemli olan, uygulamada yaşanan ve yapılanlardır. Bu yüzden, uygulamada yaşanabilecek sıkıntılara, çıkarılacak yönetmeliklerle de süratli bir şekilde çözüm üretilebilecektir.

Sayın Başkan, sayın milletvekilleri; şimdiye kadar karayolu taşımacılığına yeteri kadar önem verilmemiş, ihmal edilmiş ve sorunlar ertelenmiştir. Bizim amacımız, bir an önce mevcut sorunların çözülmesi ve karayolu taşımacılığının gelişmiş ülkelerdeki standartlara yükseltilebilmesidir. İl sınırları içerisindeki taşımalar ile 100 kilometreye kadar olan şehirlerarası taşımaların düzenlenmesinin mahallî idarelere bırakılabileceğini, taşımaların ekonomik, hızlı, elverişli, güvenli, çevreye kötü etkisi en az, kamu yararını gözeten rekabet ortamında gerçekleşmesi gerektiğinin özellikle altını çizmek istiyorum.

Ayrıca, yolcu taşımacılığı konusunda yetkisiz komisyonculuk ve yabancı plakalı taşıtların Türkiye sınırları içinde iki nokta arasında taşıma yapmaları yasaklanmaktadır. Trafik kazalarının önlenmesi, taşımanın düzenli ve güvenilir yapılması, işletmeci sıfatıyla taşımacılara önemli yükümlülükler getirmektedir. Şehirlerarası ve uluslararası yolcu taşımacılarına, taşıma faaliyeti sırasında yolcunun bedenî ve maddî zararlarının karşılanması için, zorunlu karayolları taşımacılık malî sorumluluk sigortası yaptırma mecburiyeti getirilmekte, eşya taşımacılığından doğan sorumluluğa ilişkin sigorta yaptırma, ihtiyarî bırakılmaktadır.

Zarar görenlerin fazla olması halinde, zarar görenlere, sorumluluk sigortasından karşılanamayan zararların 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununa göre yaptırılan zorunlu malî sorumluluk sigortasına müracaat etme imkânı verilmektedir.

Terminallerin yapımı ve işletmeciliği yeni esaslara bağlanarak, belge sahiplerinin hakları korunmakta ve yolcu taşımacılığı, kargaşaya meydan verilmeyecek şekilde, yeni baştan düzenlenmektedir.

Ekonomik suça ekonomik ceza uygulaması anlayışıyla, karayolu taşımacılığında idarî ve cezaî müeyyideler günün şartlarına uygun hale getirilmektedir.

Sayın milletvekilleri, bu kanun yürürlüğe girdikten sonra, taşımacılık, acente ve taşıma işleri komisyonculuğu ile nakliyat ambarı ve kargo işletmeciliği yapacaklarda genel ve özel şartlar tespit edilerek, her isteyen istediği gibi taşıma faaliyetlerinde bulunamayacaktır.

Nakliye işinde kullanılan araçlarda yaş sınırlaması ve teknik yeterlik şartları aranacaktır.

Taşıma işinde faaliyet gösteren şoför ve diğer görevlilerde belirli şart ve nitelikler de aranacak; yine, bu alanda faaliyet gösteren gerçek ve tüzelkişiler yetki belgesi alacaklardır.

Nakliyat ambarı ve kargo işletmeciliği yapanlardan, yükleme, boşaltma, depolama, istifleme ve aktarma yerlerine sahip olma şartı aranacaktır.

Değerli arkadaşlar, karayolu taşımacılığında hukukî boşlukları gidermek üzere hazırlanan bu tasarıyla, günümüzdeki gelişmelerin yanı sıra, kamuoyunu sürekli meşgul eden elim trafik kazaları ve diğer ihtiyaçlar da dikkate alınarak, taşımacılığın, daha derli toplu, düzenli ve güvenilir hale getirilmesi, öncelikli hedefler olarak alınmıştır.

Sayın Başkan, sayın milletvekilleri; son yıllarda düşüş trendine girmiş olmasına rağmen, ülkemizde, 2002 yılında 407 103 kaza meydana gelmiş olup, bu kazalarda 2 900 kişi hayatını kaybetmiş, 94 225 kişi de, maalesef, yaralanmıştır. Bu sonuç da gösteriyor ki, ülkemiz, dünya trafik kazaları ve ölümlü kazalar açısından dünyada ilk sıralarda yer almaktadır. Bu tasarıyla, trafik kazalarının en aza inmesi hedeflenmiş olmaktadır.

Sayın milletvekilleri, karayollarımızın durumu hiç şüphesiz ortadadır. Sayın Başbakanımızın seçim beyannamesinde ifade ettiği ve iktidara da gelir gelmez uygulamaya koyduğu gibi, 15 000 kilometrelik duble yol projesiyle, kazaların en aza indiği, gelişmiş ve kalkınmış bir Türkiye diyor, Yüce Meclisi saygıyla selamlıyorum. (Alkışlar)

---

**Kaynak gösterme:** Fahri Çakır (AK Parti, Düzce). “Karayolu taşıma kanunu tasarısı (ss.141)”. TBMM Genel Kurulu, 105. Birleşim tutanağı, 10 Temmuz 2003. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/fahri-cakir-22-2003-07-10-karayolu-tasima-kanunu-tasarisi-ss-141 (erişim: 1 Kasım 2026).

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.