# Sıvılaştırılmış petrol gazı ( lpg ) piyasası kan.tas. ( ss. 723 ) - **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 22. Dönem) - **Konuşmacı:** Fahri Çakır (AK Parti, Düzce) - **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 63. Birleşim - **Tarih:** 24 Şubat 2005 - **Gündem:** SIVILAŞTIRILMIŞ PETROL GAZI ( LPG ) PİYASASI KAN.TAS. ( SS. 723 ) - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/fahri-cakir-22-2005-02-24-sivilastirilmis-petrol-gazi-lpg-piyasasi-kan-tas-ss-723 > Fahri Çakır (AK Parti), 24 Şubat 2005 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 63. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: SIVILAŞTIRILMIŞ PETROL GAZI ( LPG ) PİYASASI KAN.TAS. ( SS. 723 )); konuşma 1.965 kelime. ## Konuşma metni (tutanaktan) AK PARTİ GRUBU ADINA FAHRİ ÇAKIR (Düzce) - Sayın Başkan, sayın milletvekilleri; görüşülmekte olan 723 sıra sayılı Sıvılaştırılmış Petrol Gazları Piyasası Kanunu Tasarısı üzerinde Adalet ve Kalkınma Partisi Grubu adına söz almış bulunmaktayım; Yüce Heyetinizi saygıyla selamlıyorum. Değerli arkadaşlar, benden evvel konuşan değerli Cumhuriyet Halk Parti sözcüsü Tacidar Seyhan Bey, rakamsal değerlerle ve bu kanundaki kaygılarını teferruatıyla ortaya koymaya çalıştı. Katkılarından dolayı ben kendilerine teşekkür ediyorum. Komisyonda da birlikte, beraberce çalıştık; bu sektörün bu kanuna ihtiyaç duyduğu hepimiz tarafından belirlendiği ve kabul edildiği için birlikte bir çalışmanın ürünüdür. O nedenle, bu kanuna muhtaç olduğumuzu bir kere daha ifade etmek istiyorum; ancak, elbette ki "bu kanun bu sektörün sorunlarını tümden çözüyor mu" dersek, bu, çok iddialı bir söz olur; ama, azamî derecede çözdüğünü ifade etmek durumundayım. Hiç kanunu yokken, tamamen piyasa keşmekeş bir durumdayken, âdeta kim ne biliyorsa onu uyguluyorken mutlaka bir kanuna ihtiyaç vardı, biz de bu kanunu yapmaya çalıştık. Elbette ki, aksaklıklar, belli eksiklikler varsa, bilahara yönetmeliklerle düzeltilebilir ya da çok etkin bir denetim mekanizmasıyla -ki, buna katılıyorum- hiç şüphesiz, var olan eksiklikler, bilahara da giderilebilir olacaktır. Değerli arkadaşlar, LPG diye adlandırılan sıvılaştırılmış petrol gazının -değerli arkadaşım da ifade ettiler hiç şüphesiz- hampetrol ve doğalgazdan elde edilen bütan ve propan karışımı bir gaz olduğu herkes tarafından bilinmektedir. Büyüyen ekonomimiz ve gelişen teknoloji nedeniyle ülkemizin enerji ihtiyacı her geçen gün artmakta olup, gerek coğrafî konumu gerekse dünya konjonktüründeki değişimler sonucu ülkemiz lehine yeni imkânların oluştuğu günümüzde, enerji ihtiyaçlarının karşılanmasına yönelik olarak geliştirdiğimiz programlar, Avrupa Birliğine uyum süreci doğrultusunda mevcut mevzuatın yeniden yapılandırılmasını zorunlu kılmıştır. Bu sebepledir ki, akaryakıt, doğalgaz ve elektrik sektörünün kendi faaliyetlerini düzenleyen kanunları hayata geçirdiğimiz gibi, büyük bir kitleyi, onların can ve mal güvenliğini ilgilendiren bir enerji türü olan sıvılaştırılmış petrol gazı, yani LPG sektöründe de arzu edilmeyen müessif olaylar, sektöriçi meydana gelen rahatsızlıklar, yetki karmaşası, tüketiciye zarar veren oluşumlar çok sıkça görülmeye başlanmıştır. Hızla artan bu olumsuzlukları ortadan kaldırmak için, yaklaşık kırk yıldan beri tebliğ, yönetmelik ve kararnamelerle yönetilen bu sektör acilen kanunî bir düzenlemeye, disiplin altına alınmaya ve bir düzene konulmaya muhtaç olduğundan dolayıdır ki, bu kanuna ihtiyaç duyulmuş ve Sıvılaştırılmış Petrol Gazları Piyasası Kanun Tasarısı hazırlanmıştır. Değerli arkadaşlar, bu tasarı, 59 uncu cumhuriyet hükümetinin benimsemesi, sektörün tüm temsilcilerinin görüşleri alınarak, ilgili bürokratların özverili çalışmalarıyla ve Sanayi ve Ticaret Komisyonunda da enine boyuna görüşülerek, Genel Kurulun huzuruna getirilmiştir. Sayın milletvekilleri, LPG sektörü, sanıldığından daha yüksek hacimli, finansal değeri oldukça yüksek, katmadeğeri ciddî, potansiyeli coğrafyamızın neredeyse tümüne yayılmış, insanlarımızı yakından ilgilendiren bir durum arz etmektedir. Ülkemizin LPG ihtiyacının yüzde 20'si mevcut rafinerilerimizden, kalan yüzde 80'i ise ithal yoluyla yurdumuza getirilmektedir. Yıllık tüketim miktarı 4 000 000 ton mesabesindedir. 2000'li yıllarda 4 500 000 ton olan bu tüketim, 2001 ve 2002 krizleriyle, 2001 kriziyle özellikle düşüş göstermiş, hükümetimizin özverili çalışmaları, ekonomide sağladığı istikrarın da katkılarıyla, tekrar, tüketim, 2003 itibariyle yükselme trendine girerek, 2004 yılında 3 800 000 ton olarak gerçekleşmiştir. Değerli milletvekilleri, bahse konu olan bu LPG, kullanım biçimiyle beraber adlandırılarak üç şekilde tanımlanmaktadır. Yüzde 48 oranında -ki, bu oran yaklaşık yarıya yakındır- tüplü gaz diye adlandırılır, bildiğimiz şekliyle, tüp şekliyle tüketiciye ulaşır ve bu şekilde tüketilir. En yaygın olan ve en köklü olan budur. Yüzde 15 oranında da dökmegaz şekliyle tüketilmektedir. Yüzde 37 oranında da otogaz olarak tüketiciye ulaşmaktadır. İthalatın yüzde 40'ı TÜPRAŞ tarafından, kalan yüzde 60'ı da ithalatçı ve dağıtıcı firmalar tarafından yapılagelmekte. Sektörün yıllık iş hacmi 4-4,5 milyar dolar mesabesinde olup, devlete, bütçeye katkısı 2,2 milyar dolar civarındadır. Ülkemize LPG 1961 yılında girmiş olup, her geçen yıl kullanımı artarak devam etmektedir. Bu sektörde -değerli arkadaşım rakamı 57 olarak verdi- 52 pazarlama ve dağıtım şirketi mevcuttur; yurt sathında yaklaşık 15 000 tüpgaz bayii vardır, 4 000 civarında da otogaz istasyonu. Bu sektörde de, 450 000 civarında istihdam vardır. Tüplü LPG, neredeyse, herkesin de hayatında karşılaştığı bir enerji türü; çünkü, yurt sathı mahallindeki yaklaşık 15 000 000 haneden 13 500 000'i bir şekilde tüpgazı veya LPG'nin diğer türlerini kullanmaktadır. Bilindiği gibi tüpgaz, kamp tüpü olarak 2 kilogramlıktan başlar, 12 kilogramlık mutfak tüpü, 24 kilogramlık ticarî tüp ve 45 kilogramlık sanayi tüpü şeklinde yüzde 48 tüketim oranıyla, halkın, bir şekilde enerji ihtiyacını sağlar. Değerli arkadaşlar, tüketimin yüzde 48'ini ihtiva eden tüplü gaz, genellikle, kırsal kesim ve kentsel kesimde birlikte kullanılmaktadır. Bir de, doğalgaz var ki, doğalgaz, daha ziyade, kentsel kesimde, kentlerde, kentlerin de gelir grubu yüksek kesimlerinde, evvela, metropollerde kullanılan bir gaz türüdür. O nedenle, doğalgaz ile LPG'yi, yani, sıvılaştırılmış petrol gazını birbirine rakip gibi görmememiz lazım geldiğine inanıyorum. Değerli arkadaşlar, tüplü gaz, hanelere, mutfağa girdiği için, âdeta, insanımızla özdeşleşmiş olup, can ve mal güvenliğini tehdit etmeden cihaza bağlanması zorunludur. Bu ayrıntılar dahi kanun tasarısında yer almıştır. Tüplü gaz, 81 il, 700 ilçe ve 1 000'den fazla beldede tüketiciye dağıtılmakta ve yaklaşık 15 000 bayii, 30 000 de tali bayiiyle birlikte, 50 000 dağıtım aracıyla tüketiciye bir şekilde ulaştırılmaktadır. Tüplü gaz bayileri, hazırlanan bu tasarıya göre, lisans alma mecburiyetinde de değillerdir. Bu tasarıyla, hedeflenen hizmet -tüketiciye fayda sağlamak bakımından- üçüncü şahıslara zarar verdiğinde, zararın tazminini gerekli kılmakta ve zorunlu sigorta getirmektedir; bu da, tüketici hakları açısından önemli bir katkı demektir. Tüplü LPG, standartlara uygun doldurulduğu ve tüp imalatı yine standart ve evsafına uygun imal edildiği takdirde, hiçbir şekilde tehlike arz etmeyen bir biçimde kullanılabilmektedir. Tasarıda, tüm görevlilerin eğitimleri de mecbur kılınmıştır. Bu tasarıyla, tüplü LPG bayilerine birtakım yükümlülükler de getirilmiştir. Tasarıya göre, bayiler, tüplerini, bayii oldukları dağıtıcılardan temin etmek; hiçbir şekilde LPG dolum işlemi yapmamak ve işyerlerinde, depolarında, nakil vasıtalarında LPG dolumunu sağlayan araç bulundurmamak; ilgili kamu kurum ve kuruluşlarından gerekli ruhsat, izin ve belgeleri almak; LPG tüp depolarının, nakil araçlarının ve perakende satış yerlerinin teknik düzenlemelere uygun olmasını sağlamak; bağlı bulundukları dağıtıcının yazılı izniyle, aynı dağıtıcıya bağlı diğer bayiler hariç ve diğer dağıtıcıların bayilerine tüp, yani, LPG satışı yapmamak; meskûn mahallerdeki tüp satış yerlerini nakil, itfaiye ve cankurtaran araçlarının kolaylıkla ulaşabilecekleri noktalarda kurmak; tüp teslimini ve bağlantısını adreste yapmak gibi yükümlülükler getirilmiştir. Değerli arkadaşlar, tüplü LPG, usulüne uygun kullanıldığı, dolumu gerçekten tekniğine uygun yapıldığında hiç de tehlikeli bir enerji türü değildir. Tehlike arz eden şudur: Korsan tüp dolumudur. Evsafına uygun olmayan, standardına TSE damgası almayan tüp üretiminin sonucunda, bu tüpler, âdeta, insanımızın başında bomba gibi patlar hale gelmiştir; yoksa, tüpün kendisinde, gazın kendisinde bir kusur, bir eksik olduğundan değil. Bunlar da, bir şekilde, bu kanunî düzenlemeyle beraber zapturapt altına alınarak, disiplin altına alınmaya çalışılmıştır. Değerli arkadaşlar, LPG'nin bir diğer kullanım biçimi, yeni adlandırıldığı gibi, dökmegazdır. Dökmegaz yüzde 15 nispetindedir; sanayide, sosyal tesislerde bir şekilde enerji kaynağı olarak kullanılmaktadır. Otogaz ise, ülkemizde 1996'dan itibaren kullanılan, dünyada 1937 yılından beri araçlarda kullanılan bir enerji türüdür. Türkiye'de takribî 1 200 000 araçta otogaz, gerek orijinal gerek dönüşüm cihazıyla birlikte yapılarak, tesis edilerek kullanılagelmektedir. Ülkemizde toplam 4 000 otogaz istasyonu mevcut olup, bu istasyonlardan 2 600 adedi benzin istasyonları bünyesinde, 600 adedi münferit ruhsatlı, kalan yaklaşık 700-800 civarındaki otogaz istasyonu da tamamen ruhsatsız konumdadır. Değerli arkadaşlar, esas problem, bu ruhsatsız LPG istasyonlarında, otogaz istasyonlarında oluşmaktadır. Ruhsatsız bu istasyonlarda gereksiz dolum yapılmakta, hiç ilgisi olmadığı şekliyle, her gelen tüp bir şekilde buralarda doldurulduğu şekliyle kullanıcıya gittiğinde fevkalade sıkıntı arz etmekte, fevkalade tehlike arz etmektedir. Bu 800 ruhsatsız istasyonun bir şekilde ruhsatlandırılması ya da men edilmesi zarurettir. Ülkemizde 52 LPG dağıtım ve pazarlama şirketinin mevcudiyetinde bu 4 000 istasyonun yüzde 50'si 6 büyük şirkete, 6 dağıtım firmasına, kalan yüzde 50'si de 46 dağıtım şirketine aittir. Haksız rekabet, kaçakçılık ve uygun olmayan gazlar ruhsatsız istasyonlarda, maalesef, satılmakta ve sıkıntı kaynağı olmaya devam etmektedir. İşte, bu nedenledir ki, bu kanun tasarısıyla, otogaz istasyonlarının ruhsat mevzuatı belirlenmiş, kanunsuz çalışanları da işten men etmeye yönelik hükümler getirilerek, sektör disiplin altına alınmaya çalışılmıştır. Bu tasarıda getirilen müeyyideler bakımından, otogaz bayileri, tek bir dağıtıcıyla sözleşme yapmak ve istasyonunda sadece sözleşmeli olduğu dağıtım şirketince ikmal edilen LPG'yi satmakla yükümlü kılınmış, otogaz istasyonları için ilgili kamu kurum ve kuruluşlarından gerekli ruhsat, izin ve belgeleri alma zorunluluğu getirilmiş, otogaz istasyonlarında LPG'yle çalışan araçlara otogaz LPG ikmali yapmak, otogaz istasyonlarında LPG tüpü dolumu ve satışı yapmamak, LPG tüpü dolumuna yarayan hiçbir alet, makine ve teçhizatı istasyon dahilinde bulundurmamak, anlaşma yaptıkları dağıtıcının tescilli markası ve amblemini istasyonunda görülebilecek bir yere koymak, istasyonlarda sorumlu müdür çalıştırmakla yükümlü kılınmışlardır. Değerli arkadaşlar, LPG piyasasında kaçak faaliyetlerin, haksız kazancın temel nedenlerinden bir tanesi de vergilendirme politikasında yatmaktadır.LPG'nin kullanım maksadına göre; yani, tüpgaz, dökmegaz ve otogaz olarak belirlenen biçimde, farklı ÖTV'ye tabi olması, düşük ÖTV'yle alınan, örneğin, tüplü LPG ve dökme LPG'yi otogaz olarak yüksek ÖTV'li satışa sunmak, haksız kazanca neden olmaktadır. Bu ÖTV farkı, bilhassa, ruhsatsız istasyonlarda değişik maksatla alınan LPG'nin satışıyla piyasanın dengesini bozmakta ve haksız kazanca sebep olmaktadır. Değerli arkadaşlar, buraya bir vurgu yapmak istiyorum; sadece, burada, istasyon sahipleri bayileri suçlamak değil... Eğer bir kanunsuzluk oluyor, kaçakçılık oluyor, haksız kazanç oluyor, bu da tehlike arz ediyor, halkın can ve mal güvenliğini tehdit ediyorsa, bunun tek müsebbibi, elbette ki, bayiler değildir; bayilere gaz veren dağıtıcı firmalar da en az bu işi istasyonda satan istasyon sahipleri kadar sorumlu ve suçludurlar. Rakamsal farkları ciddî boyutta olduğu için, suiistimali özendiren bir biçimde haksız rekabet yaratmakta ve tehlike de yine -söylediğim gibi- buralarda oluşmaktadır. Yaklaşık 270-280 000 lira mesabesinde ÖTV farkı, maalesef, özendirici olmaktadır. Bu nedenledir ki, ruhsat konusu, ilgili taraflarca oldukça fazla tartışılmış ve en son karara bağlanmıştır. Evvelce, GSM konusunda -yani, gayri sıhhî müessese ruhsatı- ilgili polis, jandarma, çevre, sağlık, mülkî idare veya yerel yönetimlerden alınmış ruhsatların devamı hakların korunması bakımından faydalı olmuştur; çünkü, GSM ruhsatı, mevcut mülkî idareden, o zaman, devletin öngördüğü, resmiyetin öngördüğü biçimde alındığı için, GSM ruhsat sahiplerinin devamında bir haklılık payı vardır. Bu tasarıyla, dünyada ve Avrupa Birliği ülkelerinde değişikliklere uyum açısından sektörün korunması, sektöre gereksiz müdahalelerin yapılamayacak olması, böylece, özel teşebbüsün, serbest piyasa ekonomisine geçişine imkân sağlayacak ve rekabetçi bir ortam yaratılmış olacaktır. Böylece, tüketicilere, rekabetçi ortamda, güvenle, ekonomik bir şekilde LPG ürünü kullanma imkânı sağlanmış olacak, bu kanunla, sektörün ihtiyaç duyduğu ve gerekli olan tüm düzenlemeler, azamî miktarda yapılmış olacaktır. Ürünün temininden nihaî tüketiciye kadar ulaşmasında geçen safahatın tariflerinin yapılmış olması, ürünün, ülkemize girişi, tesislere boşaltılması, depolanması, tüplere dolumu, bayilere sevk, tüplü gaz ve otogaz bayiliklerinin faaliyetlerinin tanımının yapılması ve tüm işlemlerin kayıt altına alınması kanunun en önemli özelliğidir. Değerli milletvekilleri, bu tasarıyla, sektörün tüm faaliyetleri düzenlenmiş, kayıt altına alınmış, yapılacaklar ve yapılması gerekenler belirtilmiş ve müeyyideleri gösterilmiştir. Yetkili ve sorumlu kurullar belirtilmiş olup, cezaları da peşinen tespit edilmiştir. Önemli bir rahatsızlık bu kanunla giderilmiş olacaktır. Tasarıda hedeflenen amaç, hiç şüphesiz, LPG ürününün, güvenli ve ekonomik olarak oluşturulan rekabet ortamında kullanıcılara sunulmasıdır. Değerli arkadaşlar, konuşmamın özetinden de anlaşılacağı gibi, LPG sektörünün temel meselesi iki önemli noktaya oturmakta; bir tanesi, kaçak otogaz istasyonları ve buralarda yapılan kanunsuz dolumlar; diğer kısmı, evsafına uygun olmayarak üretilen tüplerin, bir şekilde, doldurulup, halka sunulması. Elbette ki, bunlar ortadan kalktığında, hiç de tehlikeli olmayan bir enerji, hiç de, bu tür, insanların can ve mal güvenliğini tehdit eder bir enerji olmaması en mahal yoldur; yeter ki denetim yapılsın, yeter ki mevzuat belirlensin, yeter ki bu kanun uygulansın. Elbette ki, bu kanunun uygulayıcıları insanlar. Hiç şüphesiz, belli aksamalar olacaktır; ancak, var olan aksamalar, uygulanma biçimini gördüğümüz süre içerisinde, zamanla giderilecek, insanlarımıza faydalı bir hale getirilmiş olacaktır. Değerli arkadaşlar, ülkemizde -çok üzerinde durulduğu için, birkaç cümleyle sözümü bitirmiş olacağım- 1 200 araçtaki otogaz kullanımının, orijinal imalatın ötesinde, kahir ekseriyeti dönüşüm cihazlarıyla sağlanmıştır. Bu dönüşüm cihazları piyasada çokrenklilik arz etmekte, bu dönüşüm fotoğrafında, bir cihazın, 300 000 000 liradan 1 700 000 000 liraya kadar, araçlara, dönüşüm olarak takıldığı bilinmektedir. Bu cihazların bir kısmı yerli, bir kısmı ithaldir; yani, Avrupa'dır. Ayrıca, bu cihazların takıldığı araçlar da çok önemlidir. Bu ülkede, neredeyse benimle yaşıt araçlara cihaz takılarak, maalesef, insanlarımız taşınmaktadır. O nedenle, bu cihazların takılması, bu cihazların bir şekilde denetlenmesi gerekli olabilir. Elbette ki, bu, ciddî anlamda ele alınacak bir iş olarak görülebilir; ancak, mevcut mevzuat çerçevesinde, bunlara azamî derecede müeyyideler getirmek, kanunun da birinci derecede önceliklerinden olmuştur. Değerli arkadaşlar, bir de, 52 dağıtım şirketinin, kendi arasında hacim grafiği de çok zikzaklıdır. 52 dağıtım şirketi, yılda 4,5 milyon ton gazı bir şekilde dağıtmaktadır. (Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı) --- **Kaynak gösterme:** Fahri Çakır (AK Parti, Düzce). “Sıvılaştırılmış petrol gazı ( lpg ) piyasası kan.tas. ( ss. 723 )”. TBMM Genel Kurulu, 63. Birleşim tutanağı, 24 Şubat 2005. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/fahri-cakir-22-2005-02-24-sivilastirilmis-petrol-gazi-lpg-piyasasi-kan-tas-ss-723 (erişim: 1 Kasım 2026). Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.