# Tarım Kredi Kooperatiflerinin zarara uğramasında sorumluluğu bulunduğu ve bu nedenle çitçileri mağdur ettiği iddiasıyla Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanı Faruk Çelik hakkında gensoru açılmasına ilişkin önergesinin (11/16) ön görüşmesi münasebetiyle - **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 26. Dönem) - **Konuşmacı:** Faruk Çelik (AK Parti, Şanlıurfa) - **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 104. Birleşim - **Tarih:** 12 Haziran 2017 - **Gündem:** Tarım Kredi Kooperatiflerinin zarara uğramasında sorumluluğu bulunduğu ve bu nedenle çitçileri mağdur ettiği iddiasıyla Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanı Faruk Çelik hakkında gensoru açılmasına ilişkin önergesinin (11/16) ön görüşmesi münasebetiyle - **Tutanak (TBMM):** https://www.tbmm.gov.tr/milletvekili/UyeGenelKurulKonusmalariDetay?eid=60087 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/faruk-celik-26-2017-06-12-tarim-kredi-kooperatiflerinin-zarara-ugramasinda-sorumlulugu-bulundugu > Faruk Çelik (AK Parti), 12 Haziran 2017 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 104. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: Tarım Kredi Kooperatiflerinin zarara uğramasında sorumluluğu bulunduğu ve bu nedenle çitçileri mağdur ettiği iddiasıyla Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanı Faruk Çelik hakkında gensoru açılmasına ilişkin önergesinin (11/16) ön görüşmesi münasebetiyle); konuşma 1.806 kelime. ## Konuşma metni (tutanaktan) GIDA, TARIM VE HAYVANCILIK BAKANI FARUK ÇELİK (Şanlıurfa) – Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Cumhuriyet Halk Partisi Milletvekili Sayın Okan Gaytancıoğlu ve arkadaşları tarafından şahsıma verilen gensoru önergesi üzerinde söz almış bulunuyorum. Bu vesileyle yüce heyetinizi saygıyla selamlıyorum. Değerli milletvekilleri, Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı hayvansal üretimden bitkisel üretime, üretici memnuniyetinden gıda arz güvenliğine, tohumdan mahsule, denizdeki balıktan havadaki arıya, sulamadan toprağa, peynirden zeytine, meradan meyve ağacına, hayvan hastalıklarından insan sağlığına, tarladan sofraya ve gıda denetimlerine kadar hayatın her alanına dokunan ve yaratılan her şeyle bir şekilde irtibatı olan son derece önemli, stratejik bir alan ve stratejik bir bakanlık. Bu sebeple, Bakanlığımızın politikalarıyla ilgili burada değerlendirme yapılması bizleri son derece memnun ediyor. Bu politikalarla ilgili olarak muhalefetin denetim mekanizmalarını çalıştırmasını da son derece önemsediğimizi özellikle belirtmek istiyorum. Ancak, bu denetim mekanizmalarının içeriğinin ve niteliğinin önemli olduğunu, içerik ve nitelikten yoksun olmaması gerektiğini dilediğimi de konuşmamın başında ifade etmek istiyorum. Ne yazık ki birçok defa olduğu gibi, birçok bakan arkadaşımızla ilgili olduğu gibi yine içerikten ve nitelikten yoksun bir gensoruyla karşı karşıya bulunmaktayız. Her şeyden önce şunu ifade ederek konuşmamı sürdürmek istiyorum: Önergede geçen “kayıtsız kalmak”, “sorumluluğu yerine getirmemek”, “görevi ihmal etmek”, “göz yummak”, “zarara uğratmak”, “iddialara sessiz kalmak” gibi aslı astarı olmayan değerlendirmeler, on sekiz yıldır bu Parlamentoda bulunan ve bu kürsüden belli dönemlerde hitap eden bir milletvekili olarak, bir siyasetçi olarak ve siyasetin birçok alanında görev yapmış ve ülkesine hizmet gayreti içinde bulunan biri olarak bugüne kadar yapıştırılamadı, bundan sonra da yapıştırılamayacağını özellikle belirtmek istiyorum. İnsan onuruyla yaşar, onuru için yaşar. Eğer insan onuruyla oynamak bu kadar kolaysa, yukarıda bahsettiğimiz ithamları böyle yüzeysel, gelişigüzel yapabiliyor isek o zaman kendi onurunuzu bir sorgulamanızda yarar var diye düşünüyorum. “Çamur at, izi kalsın.” anlayışıyla, araştırmadan, soruşturmadan, çalakalem, “Bir gensoru önergesi verelim.” diye bu denetim mekanizmalarının oluşturulmadığını belirtmek istiyorum. Aslında, değerli arkadaşlar, ben kavgacı bir üsluba sahip bir insan değilim ama bu özensizliği yalnız bu gensoruda değil, birçok olayda da gösterdiğinizi ne yazık ki gözleme imkânını buluyoruz. TAHSİN TARHAN (Kocaeli) – Sayın Bakanım, sizi dinliyoruz, hiç konuşmadan dinliyoruz sizi. GIDA, TARIM VE HAYVANCILIK BAKANI FARUK ÇELİK (Devamla) – Bakınız, çok daha yakın bir zamanda, geçtiğimiz salı günü Sayın Genel Başkan çıktı, dedi ki… 1938’de vefat eden Mustafa Kemal Atatürk’e 1939’da Zeytin Kanunu çıkarttırdınız. GÜLAY YEDEKCİ (İstanbul) – “Atatürk ve arkadaşları” dedi. İBRAHİM ÖZDİŞ (Adana) – “Arkadaşları” dedi. GIDA, TARIM VE HAYVANCILIK BAKANI FARUK ÇELİK (Devamla) – Yani bu nasıl bir yaklaşımdır, bir. KAMİL OKYAY SINDIR (İzmir) – Sayın Bakan, 1 Ocak 1939’da çıkmıştır. Kanunun talimatını veren Mustafa Kemal Atatürk’tür. GIDA, TARIM VE HAYVANCILIK BAKANI FARUK ÇELİK (Devamla) –İkincisi: Yine Sayın Genel Başkana şunu dedirttiniz: “Sudan’da ne işiniz var?” Siz dedirttiniz. İBRAHİM ÖZDİŞ (Adana) – Doğru. OKAN GAYTANCIOĞLU (Edirne) – Doğru. Doğru. GIDA, TARIM VE HAYVANCILIK BAKANI FARUK ÇELİK (Devamla) –E, doğru işte, onu konuşmaya geldim, onları konuşmaya geldik. ORHAN SARIBAL (Bursa) – Mülkiyet gasbı… Mülkiyet gasbı… GIDA, TARIM VE HAYVANCILIK BAKANI FARUK ÇELİK (Devamla) -Dediniz ki: “Sayın Başbakan açıklama yaptı, çiftçiye yüzde 50 mazot desteği verecektiniz, niye vermiyorsunuz?” Dedirttiniz. OKAN GAYTANCIOĞLU (Edirne) – Evet, doğru. GIDA, TARIM VE HAYVANCILIK BAKANI FARUK ÇELİK (Devamla) -Dedirttiniz öyle değil mi? Doğru, dedirttiniz. OKAN GAYTANCIOĞLU (Edirne) – Söylüyoruz, evet. KAZIM ARSLAN (Denizli) – Başbakan İzmir’de söyledi. GIDA, TARIM VE HAYVANCILIK BAKANI FARUK ÇELİK (Devamla) –“Sığır ithalatında Avrupa’da birinci noktadayız.” dedirttiniz. Sizler dedirttiniz bunları ve Sayın Genel Başkan da sizden aldığı bilgilerle bu konuşmayı yaptı. Şimdi, ben de hemen akabinde cevap mahiyetinde bir konuşma yaptım, dedim ki: “Sayın Genel Başkan tarımla ilgili kılavuzlarını değiştirmek durumundadır. Kılavuzları değiştirmezse bu yanlışa devam eder.” Siz de alelacele bir gensoru önergesi getirdiniz. Şimdi, bakınız “Sudan’da ne işiniz var?” diyorsunuz. Değerli arkadaşlar, NASA uzayda “zinya” denilen bir bitki yetiştiriyor, geliştiriyor yani halk tabiriyle marul. Nerede yetiştiriyor? Uzayda. Uzayı değerlendirmeye çalıştığımız bir dünya atmosferinde, bir dünya hayatında “Sudan’a niye gittiniz?” diye bunu bir itham vesilesi yapıp grup toplantısında bunu konuşmak kabul edilebilir mi? Kaldı ki… ÖMER FETHİ GÜRER (Niğde) – Türkiye'dekileri niye kapatıyorsunuz? GIDA, TARIM VE HAYVANCILIK BAKANI FARUK ÇELİK (Devamla) - Durun, bakınız… ÖMER FETHİ GÜRER (Niğde) – Türkiye'de TİGEM kiraya veriyor, yapamıyor bu işi. GIDA, TARIM VE HAYVANCILIK BAKANI FARUK ÇELİK (Devamla) - Durun, durun… Bakın ama dinleyin. Bakınız, ben sizin aleyhinize bir şey söylemiyorum, söylediklerinizi söylüyorum, dinleyin. Bakınız, oysa 2014 yılında Türkiye Büyük Millet Meclisinde komisyona bir yasa geliyor. Bu tasarı da Dışişleri Komisyonunda görüşülüyor, Cumhuriyet Halk Partisi milletvekilleri, AK PARTİ milletvekilleri, bütün milletvekillerin ittifakıyla yasal düzenleme oluyor. Genel Kurula geliyor, Genel Kurulda muhalefet, iktidar 240 milletvekili katılıyor ve ittifakla hep beraber bu yasayı kabul ediyoruz. Neyi? Sudan’da 780 bin hektar arazinin özel sektöre tahsisi… OKAN GAYTANCIOĞLU (Edirne) – Dekar, dekar… GIDA, TARIM VE HAYVANCILIK BAKANI FARUK ÇELİK (Devamla) – …12.500 hektarın ise TİGEM’e tahsisiyle ilgili yasa Meclise geliyor, Mecliste onaylanıyor, hep birlikte onaylanıyor. Şimdi, bunu onaylayan grup çıkıyor, diyor ki: “Sudan’da ne işimiz var?” HASAN TURAN (İstanbul) – Hafıza yok, hafıza yok. GIDA, TARIM VE HAYVANCILIK BAKANI FARUK ÇELİK (Devamla) – Arkadaşlar, bunu söylemeye çalışıyorum. Bunu, yanlış anlamayın, sıradan, yüzeysel bir itham, bir çamur atma anlayışıyla söylemiyorum, olan şeylerden bahsediyorum. Bir diğer konu, diyorsunuz ki: “Çiftçiye yüzde 50 mazot desteğini söylediniz, niye vermiyorsunuz?” Arkadaşlar, çiftçiye mazot desteği ve çiftçi destekleri üretimin akabindeki yılda oluyor. Şimdi, Genel Başkana bu bilgiyi doğru verseydiniz Genel Başkan bu yanlışı yapmazdı. KAZIM ARSLAN (Denizli) – Verilen destek yüzde 50 mi? GIDA, TARIM VE HAYVANCILIK BAKANI FARUK ÇELİK (Devamla) – Yani, bu yıl ekilen ürünün desteği 2018 yılında veriliyor. ORHAN SARIBAL (Bursa) – 2016’da dediniz. GIDA, TARIM VE HAYVANCILIK BAKANI FARUK ÇELİK (Devamla) – Şunu deseydiniz… ORHAN SARIBAL (Bursa) – 2016’da söylediniz bunu. BÜLENT YENER BEKTAŞOĞLU (Giresun) – Adam ölürse ne olacak? GIDA, TARIM VE HAYVANCILIK BAKANI FARUK ÇELİK (Devamla) – …önergeyi veren arkadaşlar şunu deseydi: “Sayın Bakan, bu desteklemeleri yıl içine alınız.” Ben burada derdim ki Tarım Bakanı olarak: “Son derece sağlıklı ve doğru bir yaklaşım.” Ama 2017’nin mazot desteğinin 2018’in Şubat ayında verileceğini bilmiyorsanız kılavuzunuz yanlıştır, bu kılavuzla doğru bir istikamet bulamazsınız, bunu söylemeye çalışıyorum. KAZIM ARSLAN (Denizli) – Mazot desteği yüzde kaçtır Sayın Bakan? Mazot desteğiniz yüzde kaç, onu açıkla. GIDA, TARIM VE HAYVANCILIK BAKANI FARUK ÇELİK (Devamla) – Bir diğer konu, diyorsunuz ki: “Avrupa’da sığır ithalatıyla ilgili birincisiniz.” Arkadaşlar, Avrupa’da yüzde 71 domuz eti tüketiliyor, yüzde 71. OKAN GAYTANCIOĞLU (Edirne) – Bize ne? ORHAN SARIBAL (Bursa) – Bize de mi öneriyorsunuz Sayın Bakan? BARIŞ YARKADAŞ (İstanbul) – Biz domuz eti yemiyoruz Sayın Bakan, biz yemiyoruz. Sağ olun. GIDA, TARIM VE HAYVANCILIK BAKANI FARUK ÇELİK (Devamla) – Onun için, burada mukayeseler yaparken canlı hayvan, sığır ithalatını sanki bugün olan bir hadiseymiş gibi takdim etmenizi de anlamakta zorlanıyorum. Bakınız, rakamları arz ediyorum sizlere: 1969 yılında 654 bin dolarlık et ve hayvan ithalatı gerçekleştirilmiş, 1990’da 123 milyon dolarlık ithalat gerçekleştirilmiş, 1995 yılında 420 milyon dolarlık canlı hayvan ve et ithalatı gerçekleştirilmiş; 2000 yılında 34,5 milyon dolarlık, 2016 yılında da aynen 1995 yılında olduğu gibi 422 milyon dolarlık ithalat gerçekleştirilmiş. Yani sanki bu ithalatı AK PARTİ keşfetmiş ve ilk kez şimdi ortaya çıkmış gibi takdim etmenizi anlamakta zorlanıyorum. ORHAN SARIBAL (Bursa) – 4,5 milyar dolar. GIDA, TARIM VE HAYVANCILIK BAKANI FARUK ÇELİK (Devamla) – Bunun adı bilgisizlik, bilgisizlikten de öte, konuya ilgisizliğin eseridir diye ifade etmek istiyorum. Şimdi, bu konularla ilgili bu önergenin de ne kadar yüzeysel olduğunu bu örneklerden görmüş oluyoruz. Şimdi, değerli arkadaşlar, mesnetsiz isnatlarla dolu olan gensoru vesilesiyle yine de tarımın gündeme gelmesinden memnuniyet duyduğumuzu ifade etmek istiyorum. Şimdi, buraya, gündeme getirdiğiniz konu, 1581 sayılı Tarım Kredi Kooperatifleri ve Birlikleri Kanunu’na göre faaliyet gösteren bölge birlikleri ve merkez birliği olan, genel kurulları olan, yönetim kurulları olan, müfettişleri olan, denetçileri olan, Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığıyla hiyerarşik bir bağı olmayan, Bakanlığın merkezle ilgili ve bağlı kuruluşları arasında sayılmayan, tüzel kişiliği ve özerkliği olan bir kuruluşu buraya getirdiniz. Bakanlık olarak mevzuat gereği karar alma mekanizmalarında bulunmadığımız ve kararlarına fiilen müdahale etmediğimiz kooperatif ve birlikleri sadece denetlemekle yükümlüyüz. Nitekim Bakanlığımızı temsilen bir denetçi arkadaşımız da orada bulunmaktadır. ORHAN SARIBAL (Bursa) – Maaşa niye müdahale ettiniz? GIDA, TARIM VE HAYVANCILIK BAKANI FARUK ÇELİK (Devamla) – Oy hakkı olmaksızın merkez birliğin yönetim kurulu toplantısına katılarak bu denetçi arkadaşımız raporlarını periyodik olarak hazırlamaktadır. Bunun dışında da gerek Bakanlığımın teftiş kurulu gerekse merkez birliğinin teftiş kurulu her türlü iddiaya ilişkin denetimlerini gerçekleştirmektedir. Nitekim personel ücretleri ve şirketlerin yapısıyla ilgili olarak başlattığımız incelemeler şu anda devam etmektedir. Ayrıca Tarım Kredi, kendi müfettişleriyle, iddialarla ilgili olarak son bir buçuk yılda yaklaşık 60 denetim gerçekleştirmiştir. Bunlardan 17’sinde rapor savcılığa intikal ettirilmiştir. Bu süreçte yaklaşık 710 rutin kooperatif denetimi de gerçekleştirilmiştir. Hâlen 91 kooperatifle ilgili de denetimlerin devam ettiğini özellikle belirtmek istiyorum. Tabii, Tarım Kredi Kooperatiflerinin faaliyetleri, hedefi çiftçi, Tarım Bakanlığının da çiftçi, aynı şekilde Ziraat Bankasının da hedefi çiftçi. Bu yönüyle, bu üçlü sacayağı olarak sistemin sağlıklı bir şekilde çiftçinin lehine çalışması konusunda yoğun bir çalışma içerisinde olduğumuzu, dayanışma içerisinde olduğumuzu da ifade etmekte yarar var çünkü 3 kurumun da hedefi çiftçinin refah düzeyini yükseltmektir. BÜLENT YENER BEKTAŞOĞLU (Giresun) – Rakamlar öyle demiyor. GIDA, TARIM VE HAYVANCILIK BAKANI FARUK ÇELİK (Devamla) - Değerli milletvekilleri, 2000’li yıllarda Dünya Bankası raporlarına konu olup küçülmesi ve hatta kapatılması düşünülen Tarım Kredi Kooperatifleri 2017’de 600 milyon TL’lik yatırım yapar hâle gelmiştir. 4 yem fabrikası, badem ve fıstık işleme tesisi, ayçiçeği ve zeytinyağı fabrikaları, çeltik işleme tesisi, 330 bin tonluk lisanslı depo ve sigorta şirketlerini kuran, yeni istihdam oluşturan, çiftçilere düşük fiyatla girdi ve kredi sağlayan, çiftçilerimizin ürettiği ürünü kendi fabrikalarında işleyen bir kurum hâline gelmiştir Tarım Kredi Kooperatifleri. Tarım Kredi bu dönemde çiftçilerimizin girdi maliyetlerini düşürmek için önemli adımlar atmıştır. Bakınız, gübre ve yemde -az önce burada ifade edildi- KDV’ler sıfırlandı, ayrıca KDV’yle birlikte yüzde 35’lere varan gübrede bir indirim gerçekleştirmiş bulunmaktadır Tarım Kredi. Hâlen 2015 Aralık ayına göre gübre fiyatları yüzde 18 daha düşük düzeydedir. Bakınız, az önce burada bir arkadaşımız üreyle ilgili dedi ki: “Üre fiyatları Tarım Kredide daha yüksek.” Bakınız, tonu piyasada 1.000 lira, Tarım Kredide 926 lira. Hangisi doğru şimdi, hangisine inanalım? OKAN GAYTANCIOĞLU (Edirne) – Bir sürü yer var. GIDA, TARIM VE HAYVANCILIK BAKANI FARUK ÇELİK (Devamla) - Yani burada laf söylediğiniz zaman bunun altının dolu olması gerekiyor. Bunu rastgele söylediniz, olmaz. Başka şeyler de söylendi, Lüleburgaz çiftliğinde bir veteriner arkadaşın ismini verdiniz burada. Şimdi, bu arkadaş inşaatta usulsüzlük… Genel Müdürün bilgisi olmadan inşaata başlıyor. Ne yaparsınız siz Tarım Kredi Genel Müdürü olsanız? Şimdi, bu arkadaş, bu usulsüz işlemi, işi yapan vatandaş el çektirilmiş, çıkıp burada bunun bilgisine dayanarak görüşme yapıyorsunuz. Doğru değil, bu yaklaşım hiç şık değil. Ayrıca, başka değerlendirmeler yaptınız Bakanlığın yapısıyla ilgili olarak. Doğru bir şey mi arkadaşlar? Yüce Mecliste şimdi, burada bulunan milletvekillerinin tamamının hukukçu olması gerekiyor yasama faaliyetleri yapıldığı için, hukukçu olmayanların tümünün dışarı çıkması gerekiyor. Böyle bir yaklaşım olabilir mi? Mühim olan neticedir, mühim olan icraattır, bunu bilmemiz gerekiyor. ÖZGÜR ÖZEL (Manisa) – Sayın Bakan, sizi dinlemeyenler çıksın yeter. GARO PAYLAN (İstanbul) – Sayın Başkan, çok uğultu var. GIDA, TARIM VE HAYVANCILIK BAKANI FARUK ÇELİK (Devamla) – Şimdi, zaman tabii yeterli değil. Burada isnat edilen Tarım Krediyle ilgili birkaç hususa cevap vermek istiyorum. --- **Kaynak gösterme:** Faruk Çelik (AK Parti, Şanlıurfa). “Tarım Kredi Kooperatiflerinin zarara uğramasında sorumluluğu bulunduğu ve bu nedenle çitçileri mağdur ettiği iddiasıyla Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanı Faruk Çelik hakkında gensoru açılmasına ilişkin önergesinin (11/16) ön görüşmesi münasebetiyle”. TBMM Genel Kurulu, 104. Birleşim tutanağı, 12 Haziran 2017. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/faruk-celik-26-2017-06-12-tarim-kredi-kooperatiflerinin-zarara-ugramasinda-sorumlulugu-bulundugu (erişim: 28 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/milletvekili/UyeGenelKurulKonusmalariDetay?eid=60087 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.