# Ordinaryüs profesör doktor ali fuat başgil'in vefat yıl dönümü münasebetiyle

- **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 23. Dönem)
- **Konuşmacı:** Fatih Öztürk (AK Parti, Samsun)
- **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 93. Birleşim
- **Tarih:** 22 Nisan 2008
- **Gündem:** ORDİNARYÜS PROFESÖR DOKTOR ALİ FUAT BAŞGİL'İN VEFAT YIL DÖNÜMÜ MÜNASEBETİYLE
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/fatih-ozturk-23-2008-04-22-ordinaryus-profesor-doktor-ali-fuat-basgil-in-vefat-yil-donumu-munaseb

> Fatih Öztürk (AK Parti), 22 Nisan 2008 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 93. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: ORDİNARYÜS PROFESÖR DOKTOR ALİ FUAT BAŞGİL'İN VEFAT YIL DÖNÜMÜ MÜNASEBETİYLE); konuşma 510 kelime.

## Konuşma metni (tutanaktan)

FATİH ÖZTÜRK (Samsun) – Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; 1893 yılında Samsun’umuzun Çarşamba ilçesinde dünyaya gelen büyük hukuk ve siyaset adamı, Ordinaryüs Profesör Ali Fuad Başgil Hocamızın ölüm yıl dönümü nedeniyle gündem dışı söz almış bulunuyorum. Bu vesileyle de yüce Meclisi saygıyla selamlıyorum.

Değerli milletvekilleri, Ali Fuad Başgil Hocamız 1893 senesinde Samsun’un Çarşamba ilçesinde dünyaya geldi. İlk ve orta tahsilinin ardından yüksek tahsiline başlamıştı ki Birinci Dünya Savaşı patlak verdi. Bu sebeple, tahsilini tamamlayamadan 1914’te, henüz yirmi bir yaşındayken yedek subay olarak askerlik görevini dört yıl Kafkasya cephesinde savaşarak tamamladı. Terhisten sonra tekrar İstanbul’a döndü ve yarım kalan hukuk tahsilini tamamladı. 1921’de Paris’e gitti, hukuk doktorasını orada yaptı. Ayrıca, felsefe ile siyasi ilimler sahasında ihtisas yaptı. 1929 yılında ülkesine geri döndü.

1937’de Hatay Cumhuriyeti’nin anayasasını hazırladı. 1939 yılında ordinaryüs profesör oldu. Türkiye’de ilk defa iş hukuku derslerini ihdas etti ve müfredat programlarını hazırladı ve hocalığını yaptı. 1938-1942 yılları arasında İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dekanı oldu. 1947 yılında “Hür Fikirleri Yayma Cemiyeti”ni kurdu. 1952’de Pakistan’da, 1959’da Ürdün’de toplanan İslam kongrelerinde ve 1959’da Almanya’da toplanan hukuk kongresinde ülkemizi başarıyla temsil etti.

27 Mayıs 1960 ihtilalinden sonra Millî Birlik Komitesi tarafından 147 öğretim üyesiyle birlikte üniversiteden uzaklaştırıldı. Daha sonra 147’lerin özel bir kanunla üniversiteye dönmelerine imkân sağlanmasına rağmen, Başgil Hoca konuyu bir haysiyet meselesi olarak kabul ettiğinden dönüş hakkını kullanmadı. 10 Nisan 1961’de emekliliğini istedi ve politikaya adım attı.

Değerli arkadaşlar, Hoca 15 Ekim 1961’de Adalet Partisinden, Samsun listelerinden bağımsız aday olarak “Cumhuriyet Senatörü” seçildi. Türkiye Büyük Millet Meclisinin açılışından hemen sonra Cumhurbaşkanlığına adaylığını koydu. Adaylığıyla birlikte demokrasi adına yakışmayan yoğun baskılara maruz kaldı ve bu baskılardan dolayı adaylıktan çekildi ve bunun akabinde de Cumhuriyet Senatosu üyeliğinden, politikanın mizacına uygun olmadığı gerekçesiyle istifa ettiğini açıkladı. Ardından yurt dışına giderek Cenevre Üniversitesinde Türk Tarihi ve Türk Dili Kürsülerinde başkan olarak görev yaptı.

Ordinaryüs Profesör Ali Fuad Başgil Hoca hayatı boyunca ilmin haysiyetini ve şahsi vakarını korumasını bilmiş, bir anayasa hocası ve hukuk adamı olarak gerektiğinde kanaatlerini sözlü ve yazılı olarak açıklamıştır. Siyasi, sosyal ve hukuki sahalarda pek çok eser yazdı. Din ve laiklik konularındaki, 27 Mayıs İhtilali hakkındaki görüşleri büyük ilgi uyandırmıştır.

Başgil Hoca 1967’de yetmiş dört yaşındayken kalp krizi sonucu vefat etti. Ancak, başta Çarşambalılar olmak üzere Türk halkı Başgil Hoca’yı unutmadı, unutamadı. Hoca’nın anısına pek çok eser yazıldı, çizildi.

Hemşehrileri onu 19 Nisan Cumartesi günü, çok geniş katılımlı bir sempozyumla tekrar hatırladı. Çarşamba Belediye Başkanımız Hüseyin Dündar Bey’in gayretleriyle hazırlanan sempozyuma Hoca’nın öğrencileri, dava arkadaşları ve hemşehrileri büyük ilgi gösterdi.

Başta eski Kültür Bakanlarımızdan İsmail Kahraman Bey olmak üzere, eski milletvekillerimizden Profesör Doktor Nevzat Yalçıntaş, Profesör Doktor Süleyman Yalçın, Şadi Pehlivanoğlu, Rıza Aldemir ve yanı sıra akademisyenlerin büyük ilgi gösterdiği sempozyumda Hoca’nın siyasi, hukuki mücadelesi anlatılarak, 60’lı yılların o zor ve çetin şartlarında Türk demokrasisi adına vermiş olduğu o müthiş mücadele, siyasetten kopmak zorunda kalmasına rağmen haysiyetinden ve ilkelerinden vermediği taviz izleyenlere aktarılarak, ülke bütünlüğüne göstermiş olduğu hassasiyet ilgiyle izlendi.

Değerli milletvekilleri, ben bu vesileyle, sempozyumu hazırlanmasından büyük emeği geçen Değerli Belediye Başkanımız Hüseyin Dündar Bey’i bu kürsüden kutluyorum, tebrik ediyorum böyle önemli bir şahsiyeti geleceğe taşıdığı için.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

---

**Kaynak gösterme:** Fatih Öztürk (AK Parti, Samsun). “Ordinaryüs profesör doktor ali fuat başgil'in vefat yıl dönümü münasebetiyle”. TBMM Genel Kurulu, 93. Birleşim tutanağı, 22 Nisan 2008. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/fatih-ozturk-23-2008-04-22-ordinaryus-profesor-doktor-ali-fuat-basgil-in-vefat-yil-donumu-munaseb (erişim: 29 Ekim 2026).

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.