# Anayasa değişikliklerinin halkoyuna sunulması hakkındaki kanunda değişiklik yapılmasına ilişkin kanun teklifi (s.s.:462) - **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 23. Dönem) - **Konuşmacı:** Fatoş Gürkan (AK Parti, Adana) - **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 68. Birleşim - **Tarih:** 3 Mart 2010 - **Gündem:** ANAYASA DEĞİŞİKLİKLERİNİN HALKOYUNA SUNULMASI HAKKINDAKİ KANUNDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA İLİŞKİN KANUN TEKLİFİ (S.S.:462) - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/fatos-gurkan-23-2010-03-03-anayasa-degisikliklerinin-halkoyuna-sunulmasi-hakkindaki-kanunda-degis > Fatoş Gürkan (AK Parti), 3 Mart 2010 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 68. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: ANAYASA DEĞİŞİKLİKLERİNİN HALKOYUNA SUNULMASI HAKKINDAKİ KANUNDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA İLİŞKİN KANUN TEKLİFİ (S.S.:462)); konuşma 528 kelime. ## Konuşma metni (tutanaktan) FATOŞ GÜRKAN (Adana) – Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; 462 sıra sayılı Anayasa Değişikliklerinin Halkoyuna Sunulması Hakkındaki Kanunda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun Teklifi’nin yürürlük maddesi olan 2’nci maddesi üzerinde şahsım adına söz almış bulunmaktayım. Bizi izleyen aziz milletimizi ve yüce heyetinizi saygıyla selamlıyorum. Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; öncelikle, Türkiye’de referandumun uygulanma sürecine kısaca değinmek istiyorum. Halk oylaması yani “referandum” kavramı Türk hukuk sistemine ilk kez 1961 Anayasası’yla girmiş, Türkiye’de bugüne kadar 5 kez referandum yapılmıştır. 27 Mayıs 1960 müdahalesinden sonra oluşturulan Kurucu Meclis tarafından hazırlanan Anayasa için cumhuriyet tarihinde ilk kez halk oylaması yapılmıştır. 9 Temmuz 1961’de gerçekleştirilen halk oylamasıyla 1961 Anayasası yüzde 38,3 “hayır” oyuna karşılık yüzde 61,7 “evet” oyuyla kabul edilmiştir. İkinci halk oylamasına 1982 Anayasası için gidilmiştir. 7 Kasım 1982’de yapılan halk oylamasında seçmenlerin yüzde 91,37’si kabul, yüzde 8,63’ü ret oyu kullanmıştır. Türkiye’de üçüncü halk oylaması, 1982 Anayasası’nın geçici 4’üncü maddesiyle getirilen “on ve beş yıllık siyasal hakların kalkıp kalkmaması” konusunda düzenlenmiştir. 6 Eylül 1987’de yapılan halk oylamasında, “evet” oyları fazla çıkmış, böylece geçici 4’üncü madde yürürlükten kaldırılmıştır. Dördüncü halk oylaması “yerel seçimlerin bir yıl erkene alınıp alınmaması” konusunda düzenlenmiştir. Bu halk oylaması 25 Eylül 1988’de gerçekleştirilmiştir. Seçmenlerin yüzde 65’i “hayır” yüzde 35’i “evet” oyu kullanmış, değişiklik kabul edilmediğinden erken yerel seçimler yapılamamıştır. Beşinci halk oylaması, hepimizin bildiği gibi, 21 Ekim 2007’de Cumhurbaşkanının halk tarafından seçilmesini öngören kanunun halkoyuna sunulmasına ilişkin olup büyük oranda “evet” oyuyla kanun kabul edilmiştir. Anayasa Değişikliklerinin Halkoyuna Sunulması Hakkında Kanun’un 2’nci maddesine göre, Anayasa değişikliklerinin halk oylaması, ilgili Anayasa değişiklik kanununun Resmî Gazete’de yayımını takip eden yüz yirminci günden sonraki ilk pazar günü yapılır. Anayasa değişikliklerinin halkoyuna sunulması için öngörülen bu süre, kitle iletişim araçlarının oldukça geliştiği günümüzde değişiklik konusunda doğru ve çoğul bilgilere erişim ve kanaat oluşumu için gerekli olan sürelerin hayli üstündedir ve halk oylamasının güncelliğini eskitecek kadar da uzundur. Toplumu bu kadar uzun süre halk oylamasına yoğunlaştırmanın rasyonel demokrasi ilkeleriyle bağdaşır yanı da yoktur. Halk oylaması için öngörülmüş yüz yirmi günlük süre, seçim kanunlarına paralellik sağlamak amacıyla konulmuş olsa da halk oylaması klasik anlamda bir seçim değildir. Burada, bir seçim sürecinde olduğu gibi, ön seçim, aday tespiti, itiraz süreleri gibi zaman alan süreler de işin doğası gereği yoktur. Kaldı ki Anayasa değişikliği teklifleri özel bir usule tabi olup, Türkiye Büyük Millet Meclisinde yeteri kadar tartışılıp kamuoyunda lehte ve aleyhte kanaatlerin oluştuğu ve olgunlaştığı bir dönemde referandumdan beklenen, amaca uygun ve en kısa sürede yapılması gerekmektedir. Süre kısaldığı takdirde tartışmalar güncelliğini ve sıcaklığını koruyacağından daha sağlıklı bir halk oylaması olacaktır. Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; arz edilen nedenlerle Anayasa değişikliklerinin halkoyuna sunulması için öngörülmüş olan yüz yirmi günlük süre çok uzun olduğundan altmış gün olarak değiştirilmiş ve böylelikle halk oylaması süresi kısaltılmıştır. Yabancı ülkelerdeki vatandaşların halk oylamasından kırk gün önce başlayan oy verme süreleri de kanunun 2’nci maddesindeki değişikliğe paralel olarak yirmi güne indirilmiştir. Teklifte belirtilen süreler, gerçekleştirilen seçimler gözetildiğinde, oylama işlemleri için de yeterlidir. Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; tasarının 2’nci maddesi yürürlüğü düzenlemekte olup tasarı kanunlaştığında yayımı tarihinde yürürlüğe girecektir. Çağdaş demokrasinin gereği, gerektiğinde halkın hakemliğine başvurulmalıdır. Millete gitmekten, milletin görüşünü almaktan ve sonuçta milletin iradesine uymaktan kimse korkmamalıdır. Bu duygu ve düşüncelerle, kanunun ülkemiz ve milletimiz için hayırlı olmasını diliyor, yüce heyetinizi saygıyla selamlıyorum. (AK PARTİ sıralarından alkışlar) --- **Kaynak gösterme:** Fatoş Gürkan (AK Parti, Adana). “Anayasa değişikliklerinin halkoyuna sunulması hakkındaki kanunda değişiklik yapılmasına ilişkin kanun teklifi (s.s.:462)”. TBMM Genel Kurulu, 68. Birleşim tutanağı, 3 Mart 2010. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/fatos-gurkan-23-2010-03-03-anayasa-degisikliklerinin-halkoyuna-sunulmasi-hakkindaki-kanunda-degis (erişim: 28 Ekim 2026). Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.