# Büyükşehir belediyesi sınırları içerisinde ilçe kurulması ve bazı kanunlarda değişiklik yapılması hakkında (s.s.117) - **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 23. Dönem) - **Konuşmacı:** Fevzi Topuz (CHP, Muğla) - **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 72. Birleşim - **Tarih:** 4 Mart 2008 - **Gündem:** BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SINIRLARI İÇERİSİNDE İLÇE KURULMASI VE BAZI KANUNLARDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA (S.S.117) - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/fevzi-topuz-23-2008-03-04-buyuksehir-belediyesi-sinirlari-icerisinde-ilce-kurulmasi-ve-bazi-kanu > Fevzi Topuz (CHP), 4 Mart 2008 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 72. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SINIRLARI İÇERİSİNDE İLÇE KURULMASI VE BAZI KANUNLARDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA (S.S.117)); konuşma 684 kelime. ## Konuşma metni (tutanaktan) FEVZİ TOPUZ (Muğla) – Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; görüşülmekte olan 117 sıra sayılı Büyükşehir Belediyesi Sınırları İçerisinde İlçe Kurulması ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Tasarısı’nın 2’nci maddesinin Anayasa’ya aykırı olduğu gerekçesiyle verdiğimiz önerge üzerine söz almış bulunmaktayım. Yüce Meclisi saygıyla selamlarım. Tasarıyla, 35 ilk kademe belediyesi ilçe belediyesine dönüştürülmekte, mahallelerin birleştirilmesi suretiyle 8 ilçe belediyesi kurulmakta, 239 ilk kademe belediyesinin tüzel kişiliği sona erdirilerek en yakın ilçe belediyesine mahalle olarak bağlanmakta, 9 ilk kademe belediyesi büyükşehir belediyesi sınırları dışına çıkarılarak 8’i belde belediyesine, 1’i de köye dönüştürülmektedir. Tasarıyla, Eminönü ilçesi kaldırılarak Fatih ilçesine bağlanmakta ve Türkiye İstatistik Kurumu tarafından 2007 yılında gerçekleştirilen Adrese Dayalı Kayıt Sistemi sonuçlarına göre 2 bin nüfusun altına düşen sekiz yüz altmış üç belediye de köye dönüştürülmektedir. Bu, Anayasa’nın 123’üncü ve 127’nci maddelerine aykırıdır. Değerli milletvekilleri, 1580 sayılı Belediye Kanunu’nda, bir yerleşim yerinde belediye idaresi kurulabilmesi için gerekli olan nüfus 2 bin idi. 1959 yılına kadar, nüfusun 2 bini aşması yeterli koşul idi. Bu durum da 1959 yılında değiştirilmiş, nüfus eşiği, gerekli koşul derecesine indirilmişti. 2005 yılına kadar geçerli olan bu uygulamaya karşın, nüfusun yüksek bir hareketlilik sergilediği Türkiye’de bazı belediyeler zaman içinde gerekli nüfus eşiğinin altına düşmüştür. Zamanın yasası belediye tüzel kişiliği kazanmayı “geri alınamaz bir hak” olarak görmüş, tüzel kişiliği kaldırma konusunda herhangi bir hüküm öngörmemişti. 2005 yılında çıkarılan 5393 sayılı Belediye Kanunu, belediye kurmada nüfus eşiğini yeterli koşula dönüştürmüş, eşiği ise 5 bin nüfusa yükseltmiştir. Kapatılmasına karar verilen belediyelerin altyapı ve gelişmişlik durumuna bakılmadan, nüfus ölçütüne göre köye dönüştürülme kararının verilmesinin ne bilimle ne de belediyenin sahip olduğu altyapı ve sosyal donatılarla bir ilişkisinin olmadığı açıktır. Böyle olmadığı, Muğla ilinin Marmaris ilçesine bağlı Turunç Belediyesinde, Muğla ili Milas ilçesi Bafa Belediyesinde, Nevşehir ili Göreme Belediyesinde ve Nevşehir ili Ürgüp ilçesine bağlı Mustafapaşa Belediyesinde görülmektedir. Değerli milletvekilleri, yine, Muğla ili Marmaris ilçesine bağlı Turunç Belediyesi… 30 Ağustos 1989 tarihinde Muğla Marmaris ve çevresi turizm alanı ilan edilmiş. Nevşehir ili Göreme Belediyesi de… Yine aynı tarihlerde Nevşehir ve çevresi turizm alanı ilan edilmiş ve söz konusu Bakanlar Kurulu kararıyla 13 Eylül 1989 tarih ve 20281 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Söz konusu bölgeler, beş yıllık ülke kalkınma planları doğrultusunda Bayındırlık ve İskân Bakanlığı tarafından hazırlanan çevre düzeni planına uygun olarak Bakanlar Kurulu kararıyla belirlenmiş ve Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından yürürlüğe konulmuştur. Turizm alanı planlarında yer alan plan karar ve notları, yatak kapasiteleri belirlenmiş ve Bakanlıkça onaylanmıştır. Değerli milletvekilleri, getirilen bu yasa tasarısıyla, tarih, kültür ve turizm bölgeleri değerlerine sahip kimi belediyelerin de nüfus ölçütü nedeniyle kapatılmasına karar verildiği görülmektedir. Oysa, bu belde ve ilçe belediyelerinin kış ve yaz nüfusu değişmektedir. Bakanlığın uygulama planı ve kararlarıyla ortaya çıkan yatak kapasiteleri ve sayıları ilgili bakanlıkların bilgisi içerisindedir. Örneğin, adrese dayalı kayıt sistemine göre nüfusu 2 binin altında çıkan Muğla Marmaris Turunç beldesi, Turizm ve Kültür Bakanlığı belgeli üç bin yatak kapasitesine sahiptir. Ayrıca, beldede, belediye belgeli üç bin tane yatak daha bulunmaktadır. Turunç Belediyesinin nüfusu yaz aylarında 20 binin üzerine çıkmakta ve yabancıların ev satın aldığı bölgelerin başında gelmektedir. Yabancıların mülk edinmesi yasası kapsamında Turunç beldesinden ev satın almış ve kendilerine vergi kimlik numarası verilmiş yabancı uyruklu kişiler, bilfiil Turunç’ta yaşadıklarını belgelemelerine karşın… (Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı) BAŞKAN – Buyurun, konuşmanızı tamamlayınız. FEVZİ TOPUZ (Devamla) – Teşekkür ederim Sayın Başkan. …salt yabancı uyruklu oldukları gerekçesiyle, 2007 yılında gerçekleştirilen Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sisteminde dikkate alınmamışlardır. Bu kişilerin sayısı 200 civarındadır. Bugün kapatılma kararı verilecek olan Turunç Belediyesi, mevcut mali yapısı ile bu kişilere de hizmet vermektedir. Yine, kültür ve turizm başkenti olarak adlandırılan Kapadokya bölgesinin önemli merkezlerinden ve 1930 yılında kurulmuş bulunan yetmiş sekiz yıllık Göreme Belediyesi nüfusu 2 binin altına düştüğü için kapatılmaktadır. Bu yörelerimiz yaz aylarında 10 binlerce ziyaretçiye ev sahipliği yapmaktadır. Böylesi özellikleriyle çekim merkezi olan yerel yönetimlerimiz, yaz aylarında yöreye gelen 10 bin civarında ziyaretçisine, İller Bankasından kendilerine 2 bin nüfusa göre verilen ödeneklerle hizmet görmektedir. Değerli arkadaşlarım, bir başka örnek de, 1972 yılında kurulan, yine Milas ilçesine bağlı Bafa Belediyesi, coğrafi konumu itibarıyla, bölgede tarihî kimlik ve kültürel değerlere sahip bir beldemizdir. Bu beldelerin kapatılması verilen hakların geriye alınması anlamındadır ve dolayısıyla Anayasa’ya aykırı olduğunu görmekteyiz. (Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı) --- **Kaynak gösterme:** Fevzi Topuz (CHP, Muğla). “Büyükşehir belediyesi sınırları içerisinde ilçe kurulması ve bazı kanunlarda değişiklik yapılması hakkında (s.s.117)”. TBMM Genel Kurulu, 72. Birleşim tutanağı, 4 Mart 2008. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/fevzi-topuz-23-2008-03-04-buyuksehir-belediyesi-sinirlari-icerisinde-ilce-kurulmasi-ve-bazi-kanu (erişim: 28 Ekim 2026). Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.