# Sivil havacılık genel müdürlüğü teşkilat ve görevleri hakkında kan.tas. (ss: 940 )

- **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 22. Dönem)
- **Konuşmacı:** Gökhan Durgun (CHP, Hatay)
- **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 117. Birleşim
- **Tarih:** 24 Haziran 2005
- **Gündem:** SİVİL HAVACILIK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TEŞKİLAT VE GÖREVLERİ HAKKINDA KAN.TAS. (SS: 940 )
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/gokhan-durgun-22-2005-06-24-sivil-havacilik-genel-mudurlugu-teskilat-ve-gorevleri-hakkinda-kan-tas

> Gökhan Durgun (CHP), 24 Haziran 2005 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 117. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: SİVİL HAVACILIK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TEŞKİLAT VE GÖREVLERİ HAKKINDA KAN.TAS. (SS: 940 )); konuşma 887 kelime.

## Konuşma metni (tutanaktan)

CHP GRUBU ADINA GÖKHAN DURGUN (Hatay) - Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; görüşülmekte olan 940 sıra sayılı Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Tasarısının 28 inci maddesi üzerinde söz almış bulunuyorum; bu vesileyle, Yüce Heyetinizi saygıyla selamlıyorum.

Tasarıyla, hava taşımacılığıyla ilgili hizmetleri düzenlemek amacıyla Ulaştırma Bakanlığına bağlı özel bütçeli bir genel müdürlük kurulmaktadır. Hava taşımacılığı, giderek yaygınlaşan ve buna paralel gelişmiş teknik altyapının hazırlanmasını ve çok yönlü güvenlik önlemlerini gerektiren ve uluslararası boyutu öne çıkan bir sektör haline gelmiştir.

Hava taşımacılığında özel sektörün güçlenmesi nedeniyle etkin rekabet ortamı sağlanmalı ve sürekli kılınmalıdır. Hizmet maliyetlerinin yüksek oluşu, can ve mal güvenliğiyle ilgili risklerin en üst noktalarda karşılanması gerekliliği dolayısıyla bu alanda ilgili düzenlemeler dikkatli ve ayrıntılı yapılmalıdır. Bu yapılırken, siyasetin alanına giren politikaların belirlenmesi ile kuruluşun teknik nitelikteki hizmetleri birbirine karıştırılmamalıdır. Bu iki görevin aynı organizasyon içinde yer alması bazen teknik konuların siyasî konu gibi algılanmasına, bazı durumlarda da siyasî konuların teknik konu gibi algılanmasına neden olmaktadır. Sivil havacılık faaliyetlerinin kamu yararına, ekonomik ve sosyal gelişmelere ve millî güvenlik amaçlarına uygun olarak yerine getirileceği gözden kaçırılmadan, siyasî ve teknik konularla ilgili görev dağılımının ayrı yapılar içinde ele alınması, yer alması daha uygun bir çözümdür.

Sektördeki özel teşebbüs ağırlığı, bu alanda sivil örgütlenmeleri de geliştirmiştir. Sektörün âdeta bir meslek kuruluşu niteliğindeki yapılara kavuşturularak bu yapıların hizmetin yerine getirilmesi ve denetlenmesinde aktif görevler üstlenmesi, demokratik ve günümüzün kamu hizmeti anlayışının gereklerindendir.

Yeni yapılanmaya giderken sektörün örgütlenmesinin kapsamlı olarak ele alınmaması da bir eksikliktir. Sektör, uluslararası alanda tümüyle sivil yapılanmaların etki alanı içine girmiştir. Avrupa Birliği bünyesinde Avrupa Sivil Havacılık Birliği yeni bir yapı olarak sivil havacılık alanındaki faaliyetine başlamıştır. Türkiye, daha önce sivil havacılık alanındaki yapının içinde yer almasına karşın, şimdi, üye olmadığı gerekçesiyle yeni yapıya dahil edilmemiştir; oysa, İzlanda, Norveç, İsviçre üye olmuşlardır.

Sektördeki önemli sıkıntılardan birisi de yer hizmetleridir. Bu alanda rekabet daha da yaygınlaştırılarak, daha fazla firmanın bu alanda faaliyet göstermesi kolaylaştırılmalıdır.

Değerli milletvekilleri, Genel Müdürlüğe uluslararası alanda anlaşmalar yapmayla ilgili verilen yetki, uluslararası anlaşmalarla ilgili Anayasa hükümleri ve Dışişleri Bakanlığının yetkileriyle çelişecek yorumlara yol açabilecektir.

Ayrıca, hukukî olarak, tasarıda yer alan cezaî yaptırım da dahil, gereken her türlü önlemleri almak görev ve yetkisi, kanunsuz suç ve ceza olmaz ilkesine aykırıdır. Neyin suç olduğu ve bu suça hangi cezanın verileceği kanunla açıkça belirlenmek zorundadır. İdare, suç ve ceza tespit edemez.

Böylesine önemli bir sektörde görev yapacak kamu görevlileri, üstün nitelikleri haiz olmalı ve kurumun teknik eleman ve uzmanları, daha iyi özlük haklarına kavuşmalıdır.

Tasarı, genel olarak sektör temsilcilerinin görüşleri dikkate alınmadan hazırlanmış, sivil havacılığın sorunlarına etkin çözümler üretmeyen bir içeriktedir. Özel bütçeli bir genel müdürlük yaratmaktan başka bir özelliği bulunmamaktadır.

Tasarının, anlaşmazlıkların ihlalini düzenleyen 28 inci maddesi, kamu kurum ve kuruluşlarının kanunlarında bulunan benzer düzenlemeyi içermektedir. Genel Müdürlüğün taraf olduğu, henüz yargıya intikal etmemiş uyumsuzlukların ya da açılmış dava ve icra takiplerinin sulh yoluyla halli de anlaşma ve sözleşmelerin değiştirilmesi ve bozulmasının, söz konusu hak ve işin kapsadığı menfaatların kimin kararıyla gerçekleştirileceği esasa bağlanmıştır.

İkinci fıkrayla, Genel Müdürlüğe dava ve icra kayıtlarının silinmesi, kurum aleyhine verilen kararlara karşı üst mahkemelere başvurulmasından vazgeçme yetkisi verilmektedir. Maddenin, kanun yollarına başvurulmasını düzenleyen üçüncü ve dördüncü fıkraları, aynı hükümleri tekrar eden, anlaşılması güç bir dille düzenlenmiştir. Kanunî yollara gidilmesi mecburiyeti tekrar tekrar düzenlenmiştir. Bu nedenle, maddenin komisyon tarafından redaksiyona tabi tutularak sade ve anlaşılır bir dille yeniden düzenlenmesinde yarar vardır.

Maddenin dördüncü fıkrasının son cümleleri, avukatlar ve daire amirleriyle ilgili cezaî bir düzenleme içermektedir. Yukarıda belirttiğim gibi, cezalandırılacak eylemlerin açık olarak tarif edilmesi esastır; aksi takdirde, kanunîlik prensibi ihlal edilmiş olacaktır.

Maddede, kanun yollarına gidilmemesi halinde, hukukî veya maddî sebeplerle bozulması mümkün olan bir hükmün kesinleşmesine ve bir hakkın kaybolmasına sebep olan avukatlar ile daire amirleri hakkında kanunî takibat yapılmakla beraber, meydana gelen zarar kendilerinden on yıl içinde tazmin ettirilir hükmü getirilmektedir. Öncelikle, bir hükmün hukukî sebeplerle bozulabilir nitelikte olduğuna kim karar verecektir?! Dairenin bunu tespit etmesi mümkün değildir. İdare, kendini yargıç yerine, mahkeme yerine koyarak nasıl karar verebilecektir?! Böyle bir tespitin yargı tarafından yapılmasını sağlayacak bir dava yolu, hukuk sistemimizde yoktur. Ayrıca, hukuk kurallarının değerlendirilmeleri, kişiden kişiye değişebilecek, yorumun esas olduğu düzenlemelerdir. Bir amirin, bir avukatın tutumuyla ilgili hukukî görüş vererek işlem yapması, idarede keyfîliğe yol açacak bir zemin yaratır. İlgili düzenlemenin muhatabı hangi makamdır; kamu yöneticisi mi yoksa cumhuriyet başsavcılığı mı?!

Kanunî takibat yapma zorunluluğu getiren bu düzenleme, her olayın yargıya intikaline yol açacaktır. Oysaki, devlet memuru statüsündeki avukat ve idarecilerin görevleri nedeniyle yaptıkları eylemlerin hangi suçu oluşturduğu ve takip usulü özel kanunlarla düzenlenmiştir. Elbette, kamu yararına aykırı şekilde görevini yerine getirmeyen avukatın, disiplin ve şayet eylemi suç oluşturuyorsa cezaî kovuşturmaya tabi tutulması normaldir. Memur hukukunda bu yol genel olarak düzenlenmişken, sadece Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünün avukatları için özel düzenleme yapılması meseleyi karmaşık hale getirmekten başka bir sonuç doğurmaz.

Yine aynı şekilde, devlet memurlarının, görevlerini yerine getirirken yol açtıkları zararların nasıl tazmin edileceği özel mevzuatla düzenlenmiştir. Durum böyle iken, söz konusu Genel Müdürlük avukatları için özel bir tazmin düzenlemesi yapılması doğru bir kanun yapma yöntemi değildir. Ayrıca, avukatlarla ilgili her türlü düzenlemenin özel kanun ve Avukatlık Kanununda düzenlenmesi esas kabul edilmelidir. Kamu avukatlarının sorumluluklarıyla ilgili olarak genel düzenleme, Devlet Memurları Kanunu hükümlerine uyumlu olarak, Avukatlık Kanunuyla yapılmalıdır.

Bu nedenlerle, maddenin son fıkrası yeniden düzenlemeye ihtiyaç göstermektedir. Bu düzenleme değişmeden, avukatların savunma hakkını korkusuzca ve ettikleri hukuk yeminine bağlı olarak sürdürmeleri imkânsız olacaktır.

Bu düşüncelerle, şahsım ve Cumhuriyet Halk Partisi adına Genel Kurulu saygıyla selamlıyorum.

Teşekkür ediyorum. (Alkışlar)

---

**Kaynak gösterme:** Gökhan Durgun (CHP, Hatay). “Sivil havacılık genel müdürlüğü teşkilat ve görevleri hakkında kan.tas. (ss: 940 )”. TBMM Genel Kurulu, 117. Birleşim tutanağı, 24 Haziran 2005. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/gokhan-durgun-22-2005-06-24-sivil-havacilik-genel-mudurlugu-teskilat-ve-gorevleri-hakkinda-kan-tas (erişim: 1 Kasım 2026).

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.