# Plan ve Bütçe Komisyonu toplantısındaki konuşma

- **Tür:** Komisyon konuşması (TBMM 28. Dönem)
- **Konuşmacı:** Hakkı Saruhan Oluç (DEM Parti, Antalya)
- **Yer:** TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu
- **Tarih:** 18 Kasım 2026
- **Gündem:** Tutanak Metni
- **Tutanak (TBMM):** https://www.tbmm.gov.tr/milletvekili/UyeKomisyonKonusmaTutanakDetay?tutanakId=92723
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/hakki-saruhan-oluc-2026-11-18-tutanak-metni

> Hakkı Saruhan Oluç (DEM Parti), 18 Kasım 2026 tarihinde TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu oturumunda konuştu (gündem: Tutanak Metni); konuşma 1.034 kelime.

## Konuşma metni (tutanaktan)

HAKKI SARUHAN OLUÇ (Antalya) - Teşekkür ederim Sayın Başkan.

Sayın vekiller, Sayın Bakan, değerli bürokratlar; hoş geldiniz.

Ben sizi dinleyince Sayın Bakan, biraz konuşmamın kurgusunu değiştirdim; sonda söyleyeceğimi başa aldım çünkü siz konuşmanızda özellikle bir dünya ve Orta Doğu tablosu çizerken kritik coğrafyanın merkezinde yer aldığını söylediniz ülkemizin. Çok doğru, onun için oradan başlamak istiyorum.

Şimdi, Orta Doğu, bugün yeni dünya düzeninin en sıcak sınav alanı hâlinde hem küresel güçler açısından hem bölgesel güçler açısından baktığımızda böyle. Şimdi, siz de yanlış hatırlamıyorsam iki toplantısına katıldınız Millî Dayanışma Komisyonunun, orada bilgiler de vermiştiniz kapalı toplantılarda, bunun sohbetini de etmiştik. Aslında bölgede olan biteni yakından izlediğinizi biliyorum. O Komisyona, Millî Danışma Komisyonuna yaklaşık işte 137 civarında -yanlış hatırlamıyorsam tam rakamı- kişi ve kurum katıldı. İşte, onları dinledik, görüşlerini aktardılar. Neredeyse büyük bir kısmı yani yüzde 90'ı civarında bir kısmı yaptıkları konuşmalarda -ki çok farklı kesimlerden katılımlar oldu, onu da söylemek isterim- Kürt sorununun kök nedenleri üzerinde durdular yani demokratik, barışçıl çözüm için bu kök nedenlerin çözülmesi gerektiğine dair her biri kendi bulunduğu yerden çeşitli öneriler de yaptılar. Yani siz de biliyorsunuz, şiddet aslında bir şeyin sonucu, bunun nedenlerini ortadan kaldırmak lazım. Şimdi, şiddet sonlanıyor, bu, son derece olumlu bir adım; bu ülkede yaşayan herkes açısından da böyle, bölge açısından da böyle, ki yine siz bölgeyi de yakından takip ediyorsunuz; Suriye'deki demokratik entegrasyon adımları olumlu adımlar, Şengal'de atılmış olan demokratik entegrasyon adımı diyebiliriz yine, olumlu adımlar. Neden buradan başladım? Kürt sorunu yerel bir sorun değil, bölgesel bir sorun esas itibarıyla ve öyle bir bölge ki burası aslında burada yer alan bölgesel güçler ve küresel güçler açısından baktığımızda zaman zaman da küresel bir sorun olarak yansıyor. Dolayısıyla bu konuda atılacak adımlar gerçekten son derece önemli, stratejik olarak da önemli, Türkiye açısından da bölge açısından da çünkü bugün Orta Doğu'yu küresel siyasetin ayrı bir başlığı olarak değerlendiremeyiz ve bölgede yaşananlar dünyanın geçirdiği değişimin yoğunlaşmış hâli bir tür yani Gazze'den İran'a, Suriye'den Lübnan'a, Kızıldeniz'den Hürmüz Boğazı'na kadar uzanan bir coğrafyada savaşın yeni biçimleri deneniyor ve küresel güçlerin sınırları, uluslararası hukukun etkinliği, bölgesel aktörlerin ve güçlerin kapasitesi burada sınanıyor aslında ve ben baktığımda 5 temel önemli gerçeği gösteriyor bugün yaşananlar diye düşünüyorum, belki daha fazla da değerlendirme yapılabilir. Bir tanesi, askerî üstünlük siyasi üstünlük anlamına gelmiyor bölge açısından baktığımızda yani bir ülke başka bir ülkenin askerî altyapısını tahrip edebiliyor ancak ortaya çıkacak siyasi düzeni tek başına belirlemekte büyük zorluklar çekiyor yani savaşı kazanmakla barışı kurmak arasında bir fark olduğu bugün çok açık bir biçimde bu bölgede de görünüyor, yaşanıyor. Bölgesel savaş ile küresel ekonomi arasındaki mesafe ortadan kalkmış vaziyette. Yine, bugün bölgede yaşananlar ikinci olarak bunu gösteriyor yani Hürmüz'deki bir saldırının sonucu Avrupa'daki enerji faturalarına yansıyor, Asya'daki üretim maliyetlerine yansıyor, Türkiye'deki enflasyona yansıyor. Dolayısıyla hani, şöyle diyebiliriz: Orta Doğu'da bir yerde ateş yanınca dumanı dünyanın başka yerlerinde çıkmaya başlıyor. Üçüncü önemli faktör, küçük aktörler tahminden fazla büyük sonuçlar üretebiliyor. Mesela, Husilerin Kızıldeniz'deki faaliyetleri küresel ticaretin işleyişini etkileyebiliyor. Dolayısıyla bir aktörün gücü artık sadece kontrol ettiği toprakla veya sahip olduğu nüfusla ölçülemiyor. Böyle bir durum var. Dördüncü, meşruiyet bir güç unsuru ama askerî araçlarla bir ülkenin altyapısını yıkabiliyorsunuz fakat insanların rızasını, aidiyetini ve birlikte yaşama iradesini askerî yöntemlerle üretemiyorsunuz. Bugün yine bölgede baktığımızda bunu çok net olarak görüyoruz ve beşincisi de Orta Doğu, artık sadece dışarıdan şekillendirilen bir bölge değil, bölgedeki devletler, güçler, halklar, hatta zaman zaman devlet dışı aktörler büyük güçlerin hesaplarını değiştirebiliyor, küresel siyasetin yönünü etkileyebiliyor. Bu açıdan baktığımızda, Orta Doğu gerçekten bir sınav alanı olarak karşımıza çıkıyor. Bu, önemli, buna işaret etmek istedim ve biz bu sınav alanın içinde bir yerdeyiz. Dolayısıyla güvenlik anlayışımızı da bütçe tercihlerimizi de yeniden düşünmek zorundayız. Dünyadaki bu değişim karşısında güvenliği sadece askerî harcamalarla tarif etmek, eski dünyanın ezberlerinde ısrar etmek demektir. Mesela eğitim bir güvenlik meselesidir artık, enerji bağımlılığı, gıda üretimi, teknolojik kapasite, gelir dağılımı, hukuka duyulan güven, bunların hepsi bir güvenlik meselesi hâline gelmiştir. Hele hele, çağ değişiyor Sayın Bakan, yani çağ değişiyor, yapay zekâ yepyeni bir dünya yaratacak durumda; bunun olumlu yanları da var, büyük riskleri de var. Tabii, şimdi tartışacağımız bir zaman yok bunun için ama bu çağ değişiminde en modern silahlara sahip olmak ekonomik bağımlılıklarımızı ortadan kaldırmıyor. Bugün bunu Türkiye'de çok açık görüyoruz. Dolayısıyla toplumdaki adaletsizlikleri çözmüyor, askeri kapasite siyasi ve toplumsal kapasitenin yerine geçmiyor. Bunları göz önünde bulundurarak bazı adımları atmak gerekiyor.

Peki, bütün bu söylediklerimin -zamanımız kısa olduğu için detayına daha fazla giremiyorum ama- Türkiye açısından en önemli sonucu nedir diye soracak olursanız, Türkiye için, Türkiye gibi bir bölge gücü olan bir ülke için barış stratejik bir zorunluluk olarak karşımıza çıkıyor yani taktiksel bir durum değil. Bunu Rusya-Ukrayna savaşında da gördük, Orta Doğu'da ve hatta Kuzey Afrika'da yaşananlarda da gördük. Dolayısıyla işin tekrar hani, ilk söylediğime döneyim, kurgu mu değiştirmiştim dedim. İlk söylediğim açısından baktığımızda, Orta Doğu'da bölgesel bir sorun olan Kürt sorununun demokratik ve barışçı çözümü, işte hem Irak hem Suriye hem İran hem Türkiye açısından baktığımızda, Türkiye'nin stratejik kapasitesini artıracak en önemli adımlardan biridir. Bunu mutlaka yani sizler de izliyorsunuz, görüyorsunuz, önemli bir tespit olduğunu bu dönemde bir kez daha vurgulamak istiyorum. Türkiye için barış böyle bir kapasitenin inşası demektir esas itibarıyla baktığımızda. O yüzden bunu yani diplomasiyi geliştirmek, müzakereyi geliştirmek, diyaloğu çok aktif olarak kullanmak esas itibarıyla bu barış stratejisinin en önemli unsurlarıdır diye düşünüyorum, buraya işaret etmek istedim. Dolayısıyla bugün yapılması gereken, hızlı adımlarla bu dönemde vakit kaybetmeden bu stratejinin zeminini güçlendirmektir esas itibarıyla. Siz Sayın Cumhurbaşkanı Yardımcısının da yönettiği üst kurulun da bir üyesisiniz. Dolayısıyla süreci çok yakından takip ettiğinizi de biliyoruz. Bu sürecin ihtiyaçlarını geciktirerek değil, zamana yayarak değil, hızlı adımlarla atmak hem Türkiye açısından hem bölge açısından son derece önemlidir diye düşünüyorum. Bunu vurgulamak istedim özel olarak yani yarım asırlık bir çatışmanın tükettiği kaynakları, -artık Türkiye'de onu anlatmaya çalıştık bugün yaptığımız çeşitli konuşmalarla, Genel Kurulda da anlatacağız- bu tüketilen kaynakları artık üretime, eğitime, bilime, toplumsal refaha yönlendirme zamanıdır esas olarak ve Cumhurbaşkanı Sayın Erdoğan'ın da bu konudaki çeşitli sözleri aslında bunun işaretlerini vermişti. Biz, maalesef bu bütçede bunun işaretlerini tam olarak görmedik yani sadece mesele Millî Savunma Bakanlığı bütçesi değil elbette, diğer bakanlıklarda da görmedik.; hem sağlıkta hem sosyal alanlarda bunu dile getirdik ve getirmeye de devam edeceğiz.

Şunu hiç unutmadan, barış Türkiye açısından stratejik bir zorunluluktur, böyle bir seçim değildir, stratejik zorunluluktur. Bunun gereklerini yerine getirmek önemlidir.

Teşekkür ediyorum.

---

**Kaynak gösterme:** Hakkı Saruhan Oluç (DEM Parti, Antalya). “Plan ve Bütçe Komisyonu toplantısındaki konuşma”. TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu tutanağı, 18 Kasım 2026. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/hakki-saruhan-oluc-2026-11-18-tutanak-metni (erişim: 18 Kasım 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/milletvekili/UyeKomisyonKonusmaTutanakDetay?tutanakId=92723

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.
