# İller bankasının kuruluşunun 58 inci yıldönömü nedeniyle

- **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 22. Dönem)
- **Konuşmacı:** Hakkı Ülkü (CHP, İzmir)
- **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 98. Birleşim
- **Tarih:** 25 Haziran 2003
- **Gündem:** İLLER BANKASININ KURULUŞUNUN 58 İNCİ YILDÖNÖMÜ NEDENİYLE
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/hakki-ulku-22-2003-06-25-iller-bankasinin-kurulusunun-58-inci-yildonomu-nedeniyle

> Hakkı Ülkü (CHP), 25 Haziran 2003 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 98. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: İLLER BANKASININ KURULUŞUNUN 58 İNCİ YILDÖNÖMÜ NEDENİYLE); konuşma 474 kelime.

## Konuşma metni (tutanaktan)

HAKKI ÜLKÜ (İzmir) - Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; İller Bankasının kuruluş yıldönümü üzerine gündemdışı söz almış bulunuyorum.

İller Bankası, 1933 yılında kurulan Belediyeler Bankasının daha sonraki işlemlerinin genişlemesi nedeniyle, il özel idareleri ve köylerin görev alanına katılmasıyla 23 Haziran 1945 tarihinde kurulmuş bir bankadır. Banka, cumhuriyetin devrim yasalarının uygulanmasında önemli bir yer teşkil eder. "Belediyeler Bankası" ismiyle anıldığında yetmiş yıllık süre içerisinde birçok yatırıma imza atmıştır. Ulusal kalkınmacılıkta özgün bir modeldir. Çağdaş kentlerin yaratılmasında çok büyük katkıları vardır. Bu kadar uzun süre finans kaynağı yaratan ve bunlardan, başta belediyeler olmak üzere, özel idarelerin ve köylerin faydalanmasını sağlayan çok önemli bir kuruluştur. İkinci Dünya Savaşında bile işlevini hiç sapmadan yerine getirmiştir.

Bankanın kuruluş yıllarında köylerde yaşayan nüfusla kentlerde yaşayan nüfus arasında kıyaslama yaparsak, köy nüfusu daha fazladır. Günümüzle kıyaslama yaparsak, belediye sayısı daha azdı, il sayısı, ona bağlı olarak da il özel idare sayısı daha azdı.

Bunları rakamlarla ifade ederek sizleri rakamlara boğmak istemiyorum; ama, şimdilerde ülke nüfusunun yaklaşık yüzde 76'sı belediye sınırları içerisinde yaşamaktadır. 3 216 belediye oluşmuştur. Bunların 16'sı büyükşehir belediyesi statüsünde, geri kalan 3 200 adedi de 1580 sayılı Belediye Yasasına bağlı olarak hizmet yapmaya çalışmaktadır. Ama, İller Bankasının kapsamı içerisinde 3 314 mahallî idare vardır. Dolayısıyla, böylesine büyük bir coğrafyaya hitap eden bir tüzelkişilik konumundadır banka.

Dünya Bankasına göre, ülkemiz, 2010 yılına kadar kentsel altyapı yatırımları için, her yıl 1 500 000 000 dolar harcamak durumundadır. Bunun yanı sıra, ayrıca, hizmet kalitesinin yükseltilmesi, yeni tür hizmet talepleri ve yenileme yatırımları da dikkate alındığında, ihtiyaç duyulan 1 500 000 000 dolarlık finansın da yeterli olmadığı söylenebilir. Bu bağlamda, kentsel altyapı yatırımlarının yeni organizasyonlarla geliştirilmesi ve uygulamaya konulması büyük önem taşımaktadır. İller Bankası, tüm yozlaştırmalara rağmen, yetişmiş birçok teknik elemanıyla, uluslararası sermayenin bazı baskılarına karşı emniyet sübabı görevini sürdürmektedir. Buna karşın, İller Bankası, bazı hizmetleri oldukça da pahalıya yapmaktadır. Onun için, yeniden yapılanmaya gidilmesi gerekmektedir; bunu, eski bir belediye başkanı olarak özellikle vurgulamak istiyorum. Şimdi merkezîleşmiş olan, otoritesini gücünü Bayındırlık Bakanlarının partizanca tutumuna bağlı olarak sürdüren, belediyelere eşit yakınlıkta duramayan, her dönemde bazı yatırımların bile bile yarıda bırakıldığı bir banka bu koşullarda belediyelere yardımcı olamaz.

Bu banka "partizanlık" deyimi hafif kalacak kadar, iktidarların kendi yandaşlarına parasal kaynak aktarma yeri olmuştur. İsterseniz, size, bu konuda bir örnek vereyim. Kırıkkale'nin Keskin İlçesinin nüfusu 35 000'dir; İller Bankasına olan toplam borcu 2 trilyondur. Aydın'a bağlı Didim İlçesinin nüfusu 25 000'dir; kamu kurumlarına ve İller Bankasına olan borcu 110 trilyondur. Ancak, Aliağa Belediyesinin borcu, kamuya olan borçlarıyla birlikte 260 milyardır. Bunu, başka türlü ifade edersek, Didim Belediyesi, devlete ödemediği vergiler nedeniyle, Aliağa Belediyesine göre 106,5 trilyon fazladan yatırım yapıyor. Aliağa'da oturanlar da Didim Belediyesinin yapmış olduğu yatırımlara katkıda bulunuyor. Örnekleri çoğaltmak mümkün.

Buradan yola çıkarak, bir partizanlık örneği daha vermek istiyorum. İller Bankasının keyfî durumuna çarpıcı örnek olacağını zannettiğim bu partizanlık, birçok belediye gibi benim de Belediye Başkanlığını yaptığım Aliağa'da yıllardır sürmektedir.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

---

**Kaynak gösterme:** Hakkı Ülkü (CHP, İzmir). “İller bankasının kuruluşunun 58 inci yıldönömü nedeniyle”. TBMM Genel Kurulu, 98. Birleşim tutanağı, 25 Haziran 2003. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/hakki-ulku-22-2003-06-25-iller-bankasinin-kurulusunun-58-inci-yildonomu-nedeniyle (erişim: 1 Kasım 2026).

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.