# Tc ile kebek hükümeti arasında sosyal güvenlik konusunda mutabakatın onaylanmasının uygun bulunduğuna dair kan.tas.(s.sayısı :251 ) - **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 22. Dönem) - **Konuşmacı:** Halil Akyüz (CHP, İstanbul) - **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 40. Birleşim - **Tarih:** 8 Ocak 2004 - **Gündem:** TC İLE KEBEK HÜKÜMETİ ARASINDA SOSYAL GÜVENLİK KONUSUNDA MUTABAKATIN ONAYLANMASININ UYGUN BULUNDUĞUNA DAİR KAN.TAS.(S.SAYISI :251 ) - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/halil-akyuz-22-2004-01-08-tc-ile-kebek-hukumeti-arasinda-sosyal-guvenlik-konusunda-mutabakatin-o > Halil Akyüz (CHP), 8 Ocak 2004 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 40. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: TC İLE KEBEK HÜKÜMETİ ARASINDA SOSYAL GÜVENLİK KONUSUNDA MUTABAKATIN ONAYLANMASININ UYGUN BULUNDUĞUNA DAİR KAN.TAS.(S.SAYISI :251 )); konuşma 915 kelime. ## Konuşma metni (tutanaktan) CHP GRUBU ADINA HALİL AKYÜZ (İstanbul)- Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti İle Kebek Hükümeti Arasında Sosyal Güvenlik Konusunda Mutabakatın Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun Tasarısıyla ilgili bilgi sunmak üzere söz almış bulunuyorum; Büyük Meclisin değerli üyelerini saygıyla selamlıyorum. Kanada'nın bir eyaleti olan Kebek'in yüzölçümü 1 500 000 kilometrekarenin üzerindedir, nüfusu 7 500 000 ve para birimi de Kanada Dolarıdır. Etnik yapısına baktığımızda, Fransız, Britanyalı, Aborjin ve Eskimolardan oluşmaktadır. Bu eyaletin yeraltı kaynakları zengindir; bunlar, altın, bakır, çinko, gümüş ve demirdir. 1976 yılında, Kebek'in Kanada'ya karşı bağımsızlığını talep eden Kebek Partisi iktidara gelmiş ve 1980'de, Kanada birliği içinde kalmak şartıyla bağımsızlık referandumunu gerçekleştirmiştir; fakat, bu istek reddedilmiştir. Eğer Kebek, Kanada'dan ayrılırsa, Kanada, nüfusunun yüzde 25'ini ve ekonomisinin de yüzde 28'ini kaybedecektir. Kanada'nın dünyadaki ekonomik rolü değişecek ve G-8 ülkeleri arasındaki prestiji sarsılacaktır. Kanada'nın madenlerden, hayvancılıktan, ormancılıktan ve denizcilikten elde ettiği gelirler sıfırlanacağı gibi, kaynaklar bir daha geri dönmemecesine elinden gidecektir. Nüfusu zaten az olup, onun da 1/4'ünü kaybedecek ve o büyük coğrafyayı ihya edebilmek için ucuz işgücü ve yerleştirecek adam arayacak; yani, Arap, Kürt, Hint, Pakistanlı, Afgan, Çinli ve Sri Lankalılar Kanada'ya doluşacaktırlar. Kebek'in bu bağımsızlığı, Kanada ve Amerika Birleşik Devletleri içindeki diğer bağımsızlık meraklılarını da harekete geçirecektir. Kebek'in eyaleti olduğu ülke olan Kanada ile diplomatik ilişkilerimiz 1943 yılında kurulmuş, 6 Mart 1944'te karşılıklı olarak büyükelçilikler açılmıştır. Bunun ardından, diplomatik ilişkiler uyumlu bir şekilde gelişmeye başlamıştır. Soğuk savaş yılları boyunca Türkiye-Kanada ilişkileri esas olarak NATO çerçevesinde askerî ve güvenlik işbirliği konularında ağırlık kazanmıştır. Kebek Eyaletinde yaşayan vatandaşlarımızın 10 000'in üzerinde olduğu tahmin edilmektedir. Montreal fahrî Başkonsolosluğumuzda kayıtlı bulunan 3 000 civarında vatandaşımıza ilişkin bilgilere göre, bunların 830'u işsiz, 323'ü işçi, 117'si öğrenci, 88'i mühendis ve 48'i işadamıdır. Başkonsolosluğumuzda kayıtlı olmayanlara ve büyükelçiliğimizce yapılan araştırmalardan edinilen bilgilere göre, çalışan vatandaşlarımızın yüzde 35-40 oranındaki kesiminin işçi statüsünde olduğu, serbest çalışan yüzde 30'luk kesimin de küçük esnaf, lokanta, kafeterya ve marketçilik, taksi şoförlüğü, manifaturacılık, taşımacılık, tamir ve temizleme hizmetlerinde çalıştığı, ayrıca, kuyumculuk gibi çeşitli sahalara çalışmalarını yaydıkları görülmektedir. Çalışma çağında olmakla birlikte, işsiz olan vatandaşlarımızın yüzde 20 oranında olduğu görülmektedir. Bu oranın yüksek olması, sırf Türkler bakımından değil, Kanada'ya 1980'lerin ikinci yarısından sonra gelen tüm göçmen grupları için geçerli olan bir olguyu teşkil etmektedir. Montreal'deki bir diğer kitleyi de, bilim adamları ile mühendislik, tıp ve benzeri yüksek ihtisas gerektiren alanlarda çalışan vatandaşlarımız oluşturmaktadır. Kanada ve eyaletlerinde, 2002 yılı sonu itibariyle, 40 000 vatandaşımızın bulunduğu tahmin edilmektedir. Bunların büyük bir kısmının göçmen olarak bu ülkeye yerleştiği bilinmektedir. Değerli milletvekilleri, uluslararası hukuk çerçevesinde değerlendirildiğinde, federal yapıdaki devletlerin uluslararası anlaşma yapmalarıyla ilgili ilke, bu yetkinin federal devlete tanınmış olmasıdır. Bununla birlikte, söz konusu federal devletin anayasal düzenlemesi çerçevesinde federal devletin izin verdiği hallerde, federe devletin de, anlaşma yapma yetkisi başta olmak üzere, her türlü hukuksal işlemi yapmaya yetkisinin bulunduğu kabul edilmektedir. Genel olarak anlaşma yapma yetkisinin tanındığı hallerde, siyasî nitelikte olmayan konular bakımından federe devletlere bu yetkinin verildiği gözlenmektedir. Örneğin, Alman Federal Anayasasının 32 nci maddesi, yasa yapmaya yetkili oldukları alanlarda, eyaletlerin, federal hükümetin onaylaması kaydıyla, anlaşma yapabileceklerini öngörmektedir. 29 Mart 1867 tarihli Kanada Federal Anayasasının 91 ve 92 nci maddeleri, Kanada'nın eyaletlerinin diğer ülkelerle anlaşma yapmasına izin vermektedir. Öte yandan, 19 Haziran 1998 tarihinde Ankara'da imzalanan Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Kanada Hükümeti arasında sosyal güvenlik anlaşmasının onaylanması Bakanlar Kurulunca 22 Aralık 2000 tarihinde kararlaştırılmıştır. Ülkemiz ile Kanada Hükümeti arasında sosyal güvenlik anlaşmasının Kanada'nın bir eyaleti ile anlaşma başlığını taşıyan 21 inci maddesinde şöyle denilmektedir: "Türkiye'nin ilgili makamı ve Kanada'nın bir eyaleti, bu anlaşmanın hükümleriyle çelişmediği sürece, Kanada'da eyalet yetkisi içerisinde herhangi bir sosyal güvenlik konusunda anlaşma yapabilirler." Bu madde karşısında, uluslararası hukuk ışığında, "Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Kebek Hükümeti Arasında Sosyal Güvenlik Konusunda Anlaşma" nın yapılmasının hukukî dayanağı bulunmaktadır. Kanada ile Kebek'in sosyal güvenlik sistemlerindeki farklar konusu, tarihî boyutuyla birlikte bakıldığında daha rahat anlaşılabilmektedir. Kanada'da 1963 yılında iktidara gelen Liberal Parti, ilk birkaç ay içinde, sosyal güvenlik sisteminin temelini teşkil eden yeni bir emeklilik planı sunmuş ve bu planın görüşülmesine iki sene devam edilmiştir. Bu görüşmeler sürerken, Kebek Başbakanı, federal plandan daha kapsamlı bir plan ortaya koymaya kararlı olduğunu, kendi planlarının özürlüleri ve malulleri de kapsayacağını ve Kebek sosyal güvenlik sisteminden yararlanacaklara daha fazla malî katkı sağlayacağını belirtmiştir. Kebek Başbakanının planı, federal hükümet ile eyalet hükümeti arasında yapılan görüşmelere konu olmuş, Kebek planının federal planla yakından koordine edilmesi üzerinde mutabık kalınmıştır. Kanada Federal Hükümetinin bilgisi dahilinde, Kebek tarafının önerisi üzerine, iki ülke yetkili kurumları arasında 1996 yılı haziran ayında başlatılan temas ve müzakereler neticesinde, 21 Kasım 2000 tarihinde Kebek'te imzalanan Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Kebek Hükümeti Arasında Sosyal Güvenlik Konusunda Anlaşma çerçevesinde hak sahiplerine sağlanan yararlar şunlardır: Her iki âkit taraf vatandaşlarının sosyal güvenlik hak ve yükümlülükleri bakımından eşit işlem görmeleri sağlanacaktır. Geçici görevlendirilenlerin tabi olacakları sosyal güvenlik mevzuatı belirlenerek, mükerrer sigortalılık önlenecektir. Her iki âkit taraf vatandaşlarının kendi ülkelerinde geçen hizmet sürelerinin birleştirilmesi suretiyle, aylık bağlanması imkânı sağlanacaktır. Buna göre, Türkiye'de, SSK, Bağ-Kur veya Emekli Sandığına tabi olarak hizmeti bulunan ve ayrıca Kebek'te çalışmış olan bir vatandaşımıza, bu sürelerin birleştirilmesi suretiyle aylık bağlanabilecektir. Ayrıca, aylık almaktayken ikamet yerini değiştiren kişilerin aylıkları diğer ülkeye transfer edileceği gibi, Kebek gelirler rejimi ve Türk sosyal güvenlik mevzuatının yaşlılık, malullük ve ölüm sigortası ilgililerinin tüm menfaatları âkit taraf sigortalılarına ya da hak sahiplerine sağlanacaktır. Bunun yanında, tıbbî kontrollerin yapılması, her iki tarafta geçen hizmet süreleri aylık bağlamaya yeterli olmazsa, tarafların sözleşme imzaladığı üçüncü ülkelerde geçen hizmet sürelerinin de dikkate alınması sağlanacaktır. Değerli milletvekilleri, görüldüğü gibi, bu hükümler neticesinde, iki ülke arasında sosyal güvenlik konusunda çok olumlu bir ortam oluşmuştur. Bu nedenle, anlaşmanın onaylanmasının uygun ve yararlı olacağı düşüncesiyle, hepinizi saygıyla selamlıyorum. (Alkışlar) --- **Kaynak gösterme:** Halil Akyüz (CHP, İstanbul). “Tc ile kebek hükümeti arasında sosyal güvenlik konusunda mutabakatın onaylanmasının uygun bulunduğuna dair kan.tas.(s.sayısı :251 )”. TBMM Genel Kurulu, 40. Birleşim tutanağı, 8 Ocak 2004. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/halil-akyuz-22-2004-01-08-tc-ile-kebek-hukumeti-arasinda-sosyal-guvenlik-konusunda-mutabakatin-o (erişim: 1 Kasım 2026). Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.