# Dernekler kanununda değişiklik yapılması hakkında (s.s.1195)

- **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 22. Dönem)
- **Konuşmacı:** Halil Ünlütepe (CHP, Afyonkarahisar)
- **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 113. Birleşim
- **Tarih:** 8 Haziran 2006
- **Gündem:** DERNEKLER KANUNUNDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA (S.S.1195)
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/halil-unlutepe-22-2006-06-08-dernekler-kanununda-degisiklik-yapilmasi-hakkinda-s-s-1195-2

> Halil Ünlütepe (CHP), 8 Haziran 2006 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 113. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: DERNEKLER KANUNUNDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA (S.S.1195)); konuşma 428 kelime.

## Konuşma metni (tutanaktan)

HALİL ÜNLÜTEPE (Afyonkarahisar) - Sayın Başkan, değerli üyeler; kaldığım yerden devam etmeye çalışacağım ve kısa tutacağım.

Tabiî, yeterince araştırma yapılmadan çıkartılan bu yasa, Anayasa Mahkemesince, Cumhuriyet Halk Parti Grubunun açtığı her iki davada da öncelikle yürütmeyi durdurma kararı verildi ve bugün görüştüğümüz yasayı da iptal etti. Büyük bir ihtimalle, 10 ve 13 üncü maddelerde de iptale gidecektir. Bunu, yeterince komisyonlarda tartışılmamanın getirdiği bir eksiklik, yeterince Parlamentoda tartışma ortamı yaratılmadan yapılan bir işlemin sonucu olarak yorumlamak istiyorum.

Değerli arkadaşlar, bu kanunun 4 üncü maddesinde aynen şöyle söylüyor: "Her derneğin bir tüzüğü bulunur. Aşağıda gösterilen hususların da belirtilmesi zorunludur" diyor. Bunun (f) bendinde, ne şekilde, ne suretle seçileceği belirtilmektedir.

Şimdi, sivil toplum örgütlerinde önemli olan husus, iç dinamizmdir. Bu dernekler, Anayasamızın İkinci Kısmında "Temel Haklar ve Ödevler" bölümünde yer almıştır -yani "Temel Haklar ve Ödevler" bölümünde- onun İkinci Bölümünde "Kişinin Hakları ve Ödevleri" kısmında değerlendirilmiştir, önemli bir yeridir. Temel hak ve özgürlüklere müdahale, hukukun üstünlüğü ve hukuk devleti ilkeleriyle bağdaşmaz; önce bunu kabul etmek zorundayız.

Şimdi, bu yasayla ne getiriliyor; bu yasayla, bir denetim sonucu görevden alınırsa, öncelikle üyeler arasından olmak üzere, bir yönetim organı ataması, ama, yetkili yargı kararıyla. Yetkili yargı kararına bir diyeceğimiz yoktur; ama, öncelikle, derneğin tüzüğünde belirtilen usullere göre görevden uzaklaştırılan üyelerin yerine, tüzükte gösterilen usullerle yenisinin belirlenmesi gerekir; çünkü, o tüzüğü kabul etmişsiniz. O, demokratik bir iradenin sonucu. Eğer görevden alınmada tüzük bir yöntem göstermişse, o zaman tüzüğü ortadan kaldırıyorsunuz. Öncelikle dernek üyelerinden olmak üzere, bu tür bir görevlendirmeye gidilmesi gerekir ve öncelikle o hususun düşünülmesinde yarar olduğu kanaatindeyim. Derneklerin tüzüklerinde belirtilen usullere göre ve kendi iradeleri, önemli olan kendi iradeleri doğrultusunda üye seçme olanağını ortadan kaldırarak dernek kurma özgürlüğünü özünden zedelemeyi de ve zedelediğimizi de gözardı etmemek zorundayız.

Peki, yargıç denetimi sonucu atamaya da "öncelikle dernek üyelerinden…" "Öncelikle" terimi kaldırılmalı "dernek üyelerinden..." Niçin derseniz; mahkemelerde bilirkişi incelemeleri vardır, bir konuda bilirkişi. Bunlar millî bilirkişilerdir, millî bilirkişi. Yargıç, hemen aynı kişileri atar geçer ve hukuk sisteminde, çok zaman, bilirkişiler kurulu tartışılır bir ortama doğmuştu. Şimdi, aynı bir yönteme yol açabilirsiniz. O nedenle, burada, tüzükte zaten 4 üncü maddede "ne suretle seçileceği belirtildi" dediği için, önce tüzüğünde koşullar aranmalı, eğer tüzüğünde bir çıkış yolu yoksa, o zaman üyeler arasından yargı yoluyla kayyum atanmasının yararlı olacağını düşünüyorum.

Sayın Başkan, değerli arkadaşlar; bu yasa, Avrupa Birliği giriş sürecindeki demokratikleşme hareketleri içinde yorumlanmış bir yasadır; 2908 sayılı Yasanın baskıcı sisteminden uzaktır; ama, bu aksaklıkların ve Parlamento çalışmalarıyla ilgili ilk belirttiğim kısımların bundan sonra daha özenle kullanılabilirse, o zaman parlamenterlerimizin tüm saygınlığını daha iyi koruruz diye düşünüyorum.

Bu duygularla, hepinize iyi akşamlar diliyor, sevgi ve saygılarımı sunuyorum. (CHP sıralarından alkışlar)

---

**Kaynak gösterme:** Halil Ünlütepe (CHP, Afyonkarahisar). “Dernekler kanununda değişiklik yapılması hakkında (s.s.1195)”. TBMM Genel Kurulu, 113. Birleşim tutanağı, 8 Haziran 2006. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/halil-unlutepe-22-2006-06-08-dernekler-kanununda-degisiklik-yapilmasi-hakkinda-s-s-1195-2 (erişim: 1 Kasım 2026).

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.