# Madenlerle ilgili meclis araştırması önergelerinin(10/37,38,44,82,92,95,96,116)birleştirilerek görüşmesi - **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 22. Dönem) - **Konuşmacı:** Harun Akın (CHP, Zonguldak) - **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 87. Birleşim - **Tarih:** 11 Mayıs 2004 - **Gündem:** MADENLERLE İLGİLİ MECLİS ARAŞTIRMASI ÖNERGELERİNİN(10/37,38,44,82,92,95,96,116)BİRLEŞTİRİLEREK GÖRÜŞMESİ - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/harun-akin-22-2004-05-11-madenlerle-ilgili-meclis-arastirmasi-onergelerinin-10-37-38-44-82-92-9-2 > Harun Akın (CHP), 11 Mayıs 2004 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 87. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: MADENLERLE İLGİLİ MECLİS ARAŞTIRMASI ÖNERGELERİNİN(10/37,38,44,82,92,95,96,116)BİRLEŞTİRİLEREK GÖRÜŞMESİ); konuşma 1.446 kelime. ## Konuşma metni (tutanaktan) HARUN AKIN (Zonguldak) - Sayın Başkan, çok değerli milletvekili arkadaşlarım; hepinizi, şahsım ve Cumhuriyet Halk Partisi adına selamlıyorum. Bugün, ikinci kez huzurlarınızdayım; çünkü, hepinizin malumu, bugün madenlerle ilgili araştırma önergeleri hükümet tarafından birleştirildi ve şahsımın da, bölgemle ilgili, hem Erdemirle hem de TTK'yla ilgili, 2 araştırma önergesi vardı. Biraz evvel, Erdemirle ilgili araştırma önergemiz hakkında sizleri bilgilendirdik ve destek istedik; şimdi de, TTK'yla ilgili, sizleri bilgilendirmek istiyoruz. Değerli arkadaşlar, öncelikle, TTK'yla ilgili benim ve arkadaşlarımın imza altına aldığı ve Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına sunmuş olduğu araştırma önergemizi sizlere okumak istiyorum: "Zonguldak, taşkömürünün üretilmeye başlamasıyla birlikte, ülke gündeminde önemini korumuş ve cumhuriyet öncesinde emperyalist ülkelerin yanı sıra, yerli ve yabancı sermayenin ilgi ve kazanç odağı olmuştur. Cumhuriyet döneminde yerli sanayiin kalbi konumunda olan il, diğer bölgelere enerji ve teknoloji alanında katkıda bulunurken, teknik eleman da sağlamıştır. Başlangıçta, Türkiye'nin Almanyası olarak nitelenen ve sosyal anlamda da önemli bir konumda bulunan Zonguldak, TTK'nın küçültülmesiyle birlikte önemini giderek kaybetmiştir. Kentte panik ve umutsuzluğun yaşanması sonucu, tersine göç olayı başlamıştır. Zonguldak Taşkömürü Havzası 1.4.1937 tarihinde devletleştirilmiş ve 30.5.1940 tarihinde Ereğli Kömürleri İşletmesi Müessesesi (EKİ) kurulmuştur, 1957 yılından itibaren Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumuna (TKİ) bağlanmıştır. 1983 yılında EKİ müessesesi bir kamu iktisadî teşebbüsü haline dönüştürülerek Türkiye Taşkömürü Kurumu adını almıştır. Havzanın -1 200 metreye kadar hesaplanmış jeolojik rezervi, yaklaşık 1 354 000 000 ton olup, bunun yüzde 42'si görünür rezerv olarak kabul edilmektedir. Kurumumuzda, bugünkü rakamlarla, 9 214 yeraltı, 3 358 yerüstü olmak üzere, toplam 12 572 yevmiyeli, 280 kadrolu, 2 073 sözleşmeli personel (596'sı özel güvenlik görevlisi) olmak üzere, toplam 14 925 personel çalışmaktadır. TTK tarafından üretilen taşkömürünün yaklaşık yüzde 75'i termik santrallara, yüzde 10'u demir-çelik sektörüne, yüzde 15'i ise diğer sanayi ve teshin amaçlı pazarlanmaktadır. Halen dünya birincil enerji ihtiyacının yüzde 23'ü kömürden karşılanmakta ve dünya elektrik üretiminin yüzde 38'i kömürden elde edilmektedir. Dünya taşkömürü üretiminin yaklaşık yüzde 16'sı çelik üretiminde kullanılmakta ve dünya çelik üretiminin yüzde 70'i de kömür kullanılarak elde edilmektedir. Demir-çelik işletmelerimizin hemen yanı başında yaşam savaşı veren Türkiye Taşkömürü Kurumunun ürettiği kömür yerine, binlerce kilometre uzaktan getirilip sıfır gümrükle ülkemize sokulan kömürlere yılda milyonlarca dolar para ödenmektedir. Yıllık olarak, demir-çelik sektörü için yaklaşık 4 000 000-5 000 000 ton koklaşabilir taşkömürü ve diğer sektörler için de yine aynı oranda taşkömürü ithal edilerek 500 000 000 dolar civarında bir döviz kaybı söz konusu olmaktadır. Dünyanın değişen fiyatlarına göre bu rakamın daha da yükselmesi büyük bir olasılıktır; çünkü, dünya doğalgaz ve petrol rezervlerinin kömüre nazaran daha sınırlı olduğu ve geleceğin kömürden yana olduğu bilinmektedir. Ülkemiz açısından dövizin gerçek maliyeti de gözönünde bulundurulacak olursa, Zonguldak'ta bulunan 1 354 000 000 tonluk kömür rezervinin nasıl büyük bir anlam taşıdığı daha iyi anlaşılmaktadır. Bu üretim ve dolaşım sisteminde ulusal kaynaklarımız bütünüyle devre dışı bırakılarak, dışarıya bağımlı bir ekonomi şekillenmektedir. Petrol yataklarının elli, doğalgaz yataklarının altmış yıllık ömrü olduğu gözönüne alınırsa ikiyüz yıl ömrü olan kömür yataklarının ülkemiz açısından önemi daha da çok ortaya çıkmaktadır. Sonuç: Değerli arkadaşlar, şimdi, Zonguldak insanı soruyor, Zonguldaklı bu sorunun cevabını çok merak ediyor. Cumhuriyetin kuruluşunda katkısı bulunan Zonguldak, dünyanın en zor mesleği olan madencilik mesleğini gerçekleştirmesine rağmen, son yirmi yıldır ülkemizin kamburu gibi ilan edilmiş olup, Zonguldak içinden 2 il çıkarılarak, hızla kapanma, yok olma sürecinin içine girmiştir." Bu araştırma önergelerimizi biz bir sene evvel hazırladık, verdik; tabiî ki, bugün, büyük bir ihtimalle, bu araştırma önergelerimiz Türkiye Büyük Millet Meclisinde kabul görmeyecek. Bir sene evvel, benimle birlikte, aynı bölgeden milletvekili olarak Parlamentoya geldiğimiz ve biraz evvel konuşma yapan sevgili Fazlı Erdoğan arkadaşım da aynı önergelerden vermişti; ama, şimdi, ne yazık ki, hükümetin aldığı kararla bu önergelerimiz bugün burada reddedilecek; yani, TTK ve Erdemir konusundaki araştırma önergeleriyle ilgili, bugün, biz, Zonguldak insanına iyi bir haber gönderemeyeceğiz. Şimdi, Sayın Bakanımı, oturumun en başında çok dikkatle dinledim. Gerçekten, Maden Kanunuyla ilgili çok yaldızlı şeyler söylüyor; yani Maden Kanunu deyince, tabiî ki, sadece Zonguldak yok içinde; ama, ben, Zonguldak Milletvekili olduğum için, Zonguldak'la ilgili yanını çok tehlikeli bulduğumu söylüyorum. Rödevans işinin Zonguldak'ta ne kadar büyük sorun yarattığını, ne kadar büyük sorunlarla baş başa kaldığımızı Sayın Bakanımız da biliyor. Yalnız, bizim altını çizdiğimiz bir nokta var. Zonguldaklı da bu şekilde kandırılıyor, sanki, rödevans işi, bu Maden Kanunu Tasarısıyla halledilecekmiş gibi Zonguldak'a sunuluyor. 1989'dan beri, mevcut TTK'nın vermiş olduğu rödevans sahalarını bugünkü şartlarda konuşsaydık, biz, parti olarak, şahsım olarak rödevansa hayır derdik. 1989'dan bugüne kadar rödevansı verilmiş ve Türkiye Cumhuriyeti Danıştayı, rödevansı iptal etti ve görüş bildirdi. Şimdi, biz, parti olarak bu görüşü iyi irdeledik ve bu görüşün savunucusu durumundayız; yani, bu görüş doğrultusunda bir şeyler yapılması gerektiğine inanıyoruz; yani, Zonguldak'ta, 1989 yılından bugüne kadar mevcut rödevansın sorununu, binlerce insanın çalıştığı rödevans sorununu, mevcut havzai fahmiyye sorununun 3867 sayılı Yasaya bir ilave maddeyle çözebiliriz diye düşünüyoruz. Ben, aynı zamanda, KİT altkomisyonu üyesiyim, TTK'nın denetimini yapan milletvekiliyim ve biz, bunu, TTK denetiminde -Sayın Bakanımızın da bilgisi var- komisyonda değerlendirdik, imza altına aldık, AK Partili milletvekili arkadaşlarımla imza altına aldık ve bu çalışmayı Zonguldak'ta deklare ettik; ama, üzerinden bir sene geçti, bu uygulanmadığı gibi, şimdi, o rödevansı, Zonguldak'ın yumuşak karnı olarak göstererek, "hiç merak etmeyin, Maden Kanununda yapılacak değişiklikle bu işi çözüyoruz" diyorlar. Mevcut kurum ne oluyor; mevcut kurum, 1937'de devletleştirilip, 1940'ta havzai fahmiyyeyle, Ereğli'den İnegöl'e kadar olan 14 550 kilometrekarelik alan, daha sonra da 6 885 kilometrekarelik alana çekilmiş bu hükümetten önceki hükümet zamanında, şimdi 611 kilometrekarelik alana göz dikilmiş. Şimdi, ben, Sayın Bakanın cevaplandırmasını isterim. Madem, Maden Kanunu Zonguldak TTK'yı kurtaracak, bölgeyi kalkındıracak, niye 14 550 kilometrekarelik alandan 611 kilometrekarelik alana çekilene kadar, bu arada, hangi holding, hangi işadamı gelmiş madene yatırım yapmış da, biz de, işte önceden bir örneği var, 611 kilometrekarelik alanı da devretmenin bir sakıncası yoktur diyebilelim? Böyle bir şey yok, böyle bir holding yok, böyle bir işletmeci yok. Tabiî ki birileri gelip alacak, satarsan birileri gelip alır. Ben, bugün, özel işletmecinin, TTK denildiği zaman ağzının suyunun niye aktığının hesabını yapan bir milletvekiliyim. Ben, benim çalışmalarım sonucunda, TTK'da zarar olmadığını herkesle tartışabilecek durumdayım. Bugün, Zonguldak'ta, ton başı maliyet 125-130 dolarlardayken, İngiltere'de, Almanya'da, 200-220 dolarlarda ve mevcut ton başı maliyetin, bir kere, baştan, kafadan, imzaladığı anda, belki 18-20 doları, KİT olduğundan kendiliğinden gidecek. Sayın Bakan, TTK'nın, yıllardır, elli yıldır, yeraltında çalışan işçi ile yerüstünde çalışan işçinin primlerini aynı miktarda ödeyerek, devletin, yıllarca TTK adı üzerinden SSK'ya fazla para ödediğini ve bu paranın şu anda hesabının yapılamadığını acaba bilebiliyor mu ki? (Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı) BAŞKAN - Buyurun Sayın Akın, toparlayınız. HARUN AKIN (Devamla) - Tabiî. Teşekkür ediyorum. Yani, TTK'nın, şu anda, Ankara'dan, sadece hesap makinesiyle hesabı yapılıyor. İşte Sayın Bakanımı burada uyarmak istiyorum. Zonguldak TTK'nın, hesabı, Ankara'dan, hesap makinesiyle yapılmaz. Ben, burada, konuşmacı arkadaşlarımı dinledim, Sakarya Milletvekilimi de dinledim; acaba, onlar, Zonguldak'a gelmiş, Zonguldak'ta o işin nasıl yapıldığını biliyorlar mı?! Zonguldak'tan, daha doğrusu taşkömüründen, hangi ülke yıldızlı paralar kazanmış?! Biz, taşkömürüne, bir takım elbise, bir süt, bir pantolon gibi mi bakıyoruz?! Taşkömürü denildiği zaman, kâr mı akla geliyor?! Taşkömürü, ülke sanayiinin en önemli madeni. Bugün, Zonguldak, cumhuriyetin kuruluşuna katkı vermiş bir il. Oradan çıkan madenler 1980'e kadar iyiydi, kâr ediyordu da, yirmi yıldır mı kambur haline geldi?! Zonguldak, 50 000'lerde çalışılırken kâr ediyordu da, devlet desteğinde bir problem yoktu da, şimdi, 12 000-13 000'lere düştüğü zaman mı 300 000 000 dolarlar gündeme geliyor?! Değerli arkadaşlar, bunları Maden Kanunuyla ilgili tasarı görüşülürken konuşacağız. Yalnız, isterdim ki, bölgem adına, ilim adına, Zonguldak insanı adına, şu araştırma önergemiz, Maden Kanunuyla ilgili tasarı arifesine gelmeyip, burada kabul edilseydi, Fazlı arkadaşım da zor durumda kalmasaydı, AK Partinin Zonguldak milletvekilleri de, Cumhuriyet Halk Partisi Zonguldak milletvekilleri de, hep birlikte el ele, Zonguldak sorunlarını, birlikte, bir Meclis araştırması açarak sizlerle paylaşabilseydik. Ben inanmıyorum, bölge milletvekillerinin, söylediklerimin aksini düşündüğüne; kendilerine sorulmadığına inanıyorum, kendilerinin bu işin içerisinde olmadığına inanıyorum; hiç kusura bakmasınlar. Böyle gözükara bir şekilde, ülkenin madenleri konusunda Ankara'dan, hesap makinesiyle yapılanlar, bizlerin önüne yaldızlı işler gibi sergileniyor. İnşallah, biz haksız çıkarız ve bu kürsüden, Sayın Bakanımdan da, hükümetten de özür dilerim; ama, çok karamsarız değerli arkadaşlar, bölgem adına, Zonguldak insanı adına. 3867 sayılı Yasayı değiştiren Maden Kanunu Tasarısı haftaya veya birkaç gün sonra gelecek ve kendine özel kanunu olan tek kurum olan TTK'ya -bölgeye, Zonguldak'a- yapılan devlet desteği çekilmiş olacak ve bu kurum, satışa çıkarılacak, kapanın elinde kalan bir duruma gelecek, özele devredilecek. Değerli arkadaşlar, tekrar tekrar ifade etmek zorunda kalıyorum; gönül isterdi ki, bu araştırma önergemiz burada kabul edilsin. Yine de, tabiî ki, önyargılı olarak, önceden bir şey söylemek de Genel Kurula saygısızlık olmasın. Lütfen, ben, bu konuyu iyi irdelemenizi istiyorum. TTK'yla ilgili araştırma önergesini iyi irdeleyip, bu konuda bir Meclis araştırması açılması için destek vermenizi istiyorum. (Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı) HARUN AKIN (Devamla) - Bitiriyorum Sayın Başkan. BAŞKAN - Buyurun. HARUN AKIN (Devamla) - Meclis araştırması önergemiz çok iyi değerlendirilir ve bugün, inşallah, buradan olumlu bir sonuç çıkar. Bu söylediklerimizle sizleri mahcup etmeyeceğimize inanıyoruz. Hepinize, tekrar, önergemize desteğinizi bekleyerek saygılar sunuyorum. (Alkışlar) --- **Kaynak gösterme:** Harun Akın (CHP, Zonguldak). “Madenlerle ilgili meclis araştırması önergelerinin(10/37,38,44,82,92,95,96,116)birleştirilerek görüşmesi”. TBMM Genel Kurulu, 87. Birleşim tutanağı, 11 Mayıs 2004. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/harun-akin-22-2004-05-11-madenlerle-ilgili-meclis-arastirmasi-onergelerinin-10-37-38-44-82-92-9-2 (erişim: 1 Kasım 2026). Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.