# Türkiye cumhuriyeti anayasasının bazı maddelerinin değişiklik yapılması hakkında (s.s.497) - **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 23. Dönem) - **Konuşmacı:** Harun Öztürk (İzmir) - **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 88. Birleşim - **Tarih:** 19 Nisan 2010 - **Gündem:** TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASASININ BAZI MADDELERİNİN DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA (S.S.497) - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/harun-ozturk-23-2010-04-19-turkiye-cumhuriyeti-anayasasinin-bazi-maddelerinin-degisiklik-yapilmas > Harun Öztürk, 19 Nisan 2010 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 88. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASASININ BAZI MADDELERİNİN DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA (S.S.497)); konuşma 852 kelime. ## Konuşma metni (tutanaktan) HARUN ÖZTÜRK (İzmir) – Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Cumhuriyet Halk Partisinin (10/676) esas numaralı Meclis araştırması önergesinin aleyhinde söz aldım. Yüce heyetinizi saygıyla selamlıyorum. Önergenin aleyhinde oluşumun nedeni, yapılan işlemi onayladığım anlamına gelmiyor. Cumhuriyet Halk Partisinin gerektiği şekilde takip ettiği kanaatindeyim ancak usulsüzlükler yapılmaya devam ediliyor. Dolayısıyla bunun daha sıkı bir şekilde sürdürülmesinde yarar gördüğümü ifade ederek sözlerime başlamak istiyorum. Değerli milletvekilleri, Anayasa’nın 148’inci maddesinin ikinci fıkrasında kanunların şekil bakımından denetlenmesinde son oylamanın öngörülen çoğunlukla yapılıp yapılmadığına, anayasa değişikliklerinin ise sadece teklif ve oylama çoğunluğuyla ivedilikle görüşülemeyeceği şartına uyulup uyulmadığına bakılacağını hükme bağlamaktadır. İç Tüzük’te ivedilikle görüşmeyle ilgili hükümler 90’ıncı maddenin birinci fıkrasında ve 128’inci maddesinde yer alan hükümlerdir. Bu hükümler kanun hükmünde kararnamelerin diğer kanun tasarı ve tekliflerinden önce ve ivedilikle görüşüleceğine ilişkindir. Anayasa’nın 175’inci maddesinde Anayasa’nın değiştirilmesi hakkındaki tekliflerin Genel Kurulda iki defa görüşüleceği, görüşülmesi ve kabulünün bu maddedeki kayıtlar dışında kanunların görüşülmesi ve kabulü hakkındaki hükümlere tabi olacağı öngörülmektedir. Bu maddede anayasa değişiklik tekliflerinin 148’inci maddedeki ivedilikle görüşülemeyeceği yolundaki hükme açıklık getiren bir hüküm bulunmamaktadır. Sadece kanun tasarı ve tekliflerinden ayrı olarak iki kez görüşüleceğinden hareketle ivedilikle görüşmenin ihlalini tek tur görüşme hâline bağlamanın doğru olmadığını düşünüyorum. Bugüne kadar yargı organlarında bu yönde değerlendirmelerin yapılmış olması da bu değerlendirmelerin anayasa koyucunun amacına uygun düşmediği kanaatindeyim. Değerli milletvekilleri, anayasalar bütün toplumu kucaklayacak biçimde olabildiğince geniş bir uzlaşıyla kabul edilmelidir. Yapılan değişikliklerin hem toplumsal mutabakatı ortadan kaldırmaması hem de kurucu iktidar tarafından ortaya konulan anayasal düzenin iskeletine zarar vermemesi gerekir. Bunun içindir ki, anayasa koyucu, anayasa değişikliklerinin ivedilikle görüşülmemesi gerektiğini ortaya koymuştur. Durum böyleyken, getirilen Anayasa Teklifi’nin görüşmelerine Genel Kurulun ilke olarak çalışmadığı pazartesi günü başlanması ve hafta sonları devam edilmesi, hazırlanırken, yüksek yargı dâhil, bilim insanlarının görüşlerinin alınmaması, kamuoyuyla paylaşılan kaygı ve endişelere itibar edilmemesi, Genel Kurulun olağan çalışma saatleri dışında görüşmelerin on birden program tamamlanana kadar sürdürülmesi, maddeler üzerindeki kişisel söz ve değişiklik önerge haklarının iktidar grubuna mensup milletvekilleri tarafından engellenmesi, biraz önce açılan usul tartışmasında olduğu gibi Sayın Başkanın bugüne kadar teamüldeki uygulamanın aksine usul tartışmasında 2 kişiye söz vermesi gibi tespitler, Anayasa Değişiklik Teklifi’nin Anayasa’ya aykırı bir biçimde ivedilikle görüşüldüğünü ortaya koymaktadır. Nitekim, AKP Grubu Başkan Vekili Sayın Canikli, 88’inci Birleşimde, yani bugün, görüşmelerin hızlı bir şekilde gerçekleştirilmesini istediklerini itiraf etmiştir. Tutanakları açıp bakabilir. Bu durumun Genel Kurulun uygun göreceği değişikliklerin usul yönünden iptali sonucunu doğurabileceği uyarısını yapmak istiyorum. Değerli milletvekilleri, Sayın Başbakan bugün Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunda başlayacak görüşmelerde tasarıyla ilgili esaslı bir değişiklik olmayacağını ifade etmiştir. “Teklif” değil, “tasarı” ifadesini kullanmasına dikkatlerinizi çekmek istedim. Dikkatlerinizi çekmek istediğim bir diğer husus daha var: Sayın Başbakanın daha görüşmeler başlamadan Türkiye Büyük Millet Meclisi adına Genel Kurulda esaslı bir değişiklik olmayacağını söylemesi siz değerli milletvekillerinin iradelerine büyük bir saygısızlık olmuyor mu? Değerli milletvekilleri, ayrıca, Sayın Başbakan, Anayasa’da düşünülen değişikliklerin burada yapılanlardan ibaret olmadığını söylemektedir. Seçimlere giderken Anayasa’da yapmak istedikleri köklü değişikliklerin neler olduğunu millete anlatacaklarını ve bunu yapmak için yetki isteyeceklerini söylüyor. Bu beyanatıyla Sayın Başbakan, grubunda değişiklikleri yetersiz görenlere “Sabırlı olun ve beni izlemeye devam edin.” demek istemektedir; anayasal sistem konusunda başka düşüncesi olanlara da “Siz de sabırlı olun, bu paketi destekleyin, sizin isteklerinize de sıra gelecek.” demek istemektedir. Sayın Başbakan yapmak isteyip de bugün yapamadığı değişikliklerin neler olduğunu, düşündüğü ideal anayasanın ne olduğunu bu millete zaman geçirmeden açıklamalıdır. Aslında, perşembenin gelişi çarşambadan bellidir. Sayın Başbakanın ideal anayasasının ne olduğu o kadar sır değildir. Hele Anayasa Mahkemesinin yapısı bir değişsin, ondan sonra, Anayasa’nın değiştirilmesi teklif dahi edilemeyecek maddelerinin doğrudan değiştirilmesine sıra gelecektir. Değerli milletvekilleri, demokrasi, hukuk devleti ve insan haklarının güvencesidir. Güçler ayrılığı işliyorsa hukuk devleti vardır. Hukuk devleti varsa demokrasi vardır. Güçler ayrılığının yok edilmesine ve yargı bağımsızlığının ortadan kaldırılmasına göz yummak, hukuk dışı bir yönetime boyun eğmek demektir. Değerli milletvekilleri, biraz önce, yine, AKP Grubu Başkan Vekili bu kürsüden işsizlikle ilgili olarak bazı rakamlar dile getirdi ve sadece Türkiye'de istihdamın yapısal durumuna değinerek tarımdan bir kopuş olduğunu ve dolayısıyla bu kopuşa sistemin, ekonomik sistemin çözüm ürettiği ve bir şekilde diğer sektörlerde istihdam edildiği anlamına gelen sözler ifade etti. Bir kere şu tespiti yapmak durumundayız: Tarımdan ayrılanlar, tarımda karnı doymadığı için ayrılanlardır, yoksa başka sektörde iş olduğu için, daha iyi koşullarda iş olduğu için o sektörlere gidenler değillerdir. Şimdi, milletimizin, rakamların çarpıtılmasına izin vermemesi açısından, 2002 yılı sonu istihdam rakamlarını 2009 yılı sonu istihdam rakamlarıyla dikkatlerinize sunmak istiyorum: 2002 sonunda 21 milyon 354 bin kişi istihdamdaymış, 2009 yılında, sonuna geldiğimizde 21 milyon 277 bin kişinin istihdamda olduğunu görüyoruz. Ne olmuş? Yedi yılda 77 bin istihdamımız azalmış, oysa hükûmetler her yıl iş gücüne katılan 600-650 bin yeni kişiye iş yaratmak zorundadır. Peki, AKP Hükûmeti -hadi son yılını diyelim ki krize bağladı- yedi yılda ne yapmış? Yani yedi yılda bir tek istihdam yaratamamış ve 77 bin kişi azalmış. Peki, işsiz sayısı neymiş 2002 sonunda? 2 milyon 464’müş, 2009 sonunda ne olmuş Sayın Canikli? 3 milyon 471 bin. NURETTİN CANİKLİ (Giresun) – Tarım dışı ne olmuş? HARUN ÖZTÜRK (Devamla) – Kaç kişi artmış işsiz sayısı? NURETTİN CANİKLİ (Giresun) – Tarım dışında ne kadar olmuş? HARUN ÖZTÜRK (Devamla) – 1 milyon 7 bin. NURETTİN CANİKLİ (Giresun) – Tarım dışı… Tarım dışı… HARUN ÖZTÜRK (Devamla) - İşsizlik oranı neymiş? 10,3; 10,4’e çıkmış. Tarım dışı… (Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı) --- **Kaynak gösterme:** Harun Öztürk (İzmir). “Türkiye cumhuriyeti anayasasının bazı maddelerinin değişiklik yapılması hakkında (s.s.497)”. TBMM Genel Kurulu, 88. Birleşim tutanağı, 19 Nisan 2010. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/harun-ozturk-23-2010-04-19-turkiye-cumhuriyeti-anayasasinin-bazi-maddelerinin-degisiklik-yapilmas (erişim: 29 Ekim 2026). Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.