# Kamu İktisadi Teşebbüsleri Komisyonu toplantısındaki konuşma - **Tür:** Komisyon konuşması (TBMM 28. Dönem) - **Konuşmacı:** Hüseyin Olan (DEM Parti, Bitlis) - **Yer:** TBMM Kamu İktisadi Teşebbüsleri Komisyonu - **Tarih:** 21 Ekim 2026 - **Gündem:** Tutanak Metni - **Tutanak (TBMM):** https://www.tbmm.gov.tr/milletvekili/UyeKomisyonKonusmaTutanakDetay?tutanakId=90776 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/huseyin-olan-2026-10-21-tutanak-metni > Hüseyin Olan (DEM Parti), 21 Ekim 2026 tarihinde TBMM Kamu İktisadi Teşebbüsleri Komisyonu oturumunda konuştu (gündem: Tutanak Metni); konuşma 1.048 kelime. ## Konuşma metni (tutanaktan) HÜSEYİN OLAN (Bitlis) - Teşekkürler Sayın Başkan. Değerli üyeler, Sayıştayın ve Toprak Mahsulleri Ofisinin değerli temsilcileri; TMO 88 yıllık bir kamu kurumudur. Biz bu kurumun küçültülmesini değil, güçlendirilmesini istiyoruz elbette ki. Burada yapılan her eleştiri ya da öneri tam da "Bu kurumlar, aslında tüm KİT'ler daha iyi bir hâle nasıl gelir?" sorusunun cevabını arama arayışımızdan da kaynaklanmaktadır. Tabii, bu eleştirileri ya da önerilerimizi kurduğumuz temel dayanaklar; Sayıştayın raporları, kurumların faaliyet raporları ve yine, toplumun tam da bu hususta ne dediğinin harmanlanmasıdır. TMO 2023'te bankalara 14,5 milyar lira faiz ödedi. 2024'te 19,1; iki yılda 33,6 milyar lira. 2024'e geldiğimizde günde 52 milyon lira ödenmiş oldu. Sayıştay yazmış; 2023'te 22 bankadan kredi kullanılmış, faiz oranları yüzde 28 ile yüzde 50 civarında. Bu faiz neden ödendi? Sorunun cevabı, sermayenin geç gelmiş olmasıdır. Devlet çiftçinin buğdayını TMO'ya aldırdı ama parasını zamanında vermedi. TMO da bankaya gitti doğal olarak. Hazine görev bedelini sonradan ödedi. Aradaki faizi kim ödedi? Elbette ki kamu ödedi. 2024 sonunda hazinenin TMO'ya borcu 30 milyar lira. Devlet kendi kurumuna borcunu geç ödüyor, bankalar kazanıyor. Peki, bedelini kim ödedi? Elbette ki bedelini de burada çiftçi ödüyor. Sayıştay 2022'de, 2023'te de yazmış "Üreticiye ödemeler finansman sıkıntısı nedeniyle gecikti." diye. Otuz günde ödenmesi gereken para ödenmedi. Sonra nasıl bir çözüm buldunuz? 2026'da ödeme süresini otuz günden kırk beş güne çıkararak kendinizce bir ödeme süresini belirlediniz ve bu şekilde gecikmeyi aslında çözmediniz, gecikmeyi kural hâline getirdiniz. Çiftçi mazotu peşin alıyor, gübreyi peşin alıyor, buğdayının parasını ne yazık ki kırk beş gün sonra alabiliyor. Depolara gelelim. Burada anlamakta zorlandığım bir tablo var. Sayıştay diyor ki: "TMO'nun kendisine ait 47 deposu kiraya verilmiş 535 bin ton kapasiteli." TMO 2024'te depo kirasına ne ödemiş? 6 milyar lira. İki yıl önce bu rakam 462 milyon lira iken bu kira iki yılda 13 kat artmış. Burada şunu sormak isterim: Bu 47 depo üreticiler için kiralandı bildiğimiz kadarıyla. Üretici lehine böyle bir zarar göze alındıysa eyvallah. Şimdi şunu sormak isterim: Sadece bu 47 deponun bulunduğu alanlar nerededir? Kira ödediğiniz alanlar neresidir? Yani TMO'ya ait depo alanları nerede, TMO'nun kiraladığı depo alanları nerede? Bunu öğrenmek istiyorum. Sayıştay "2024'te ihaleler konusu var." diyor. Taşıma ihalelerinde bazı bölgelerde kooperatiflerin ve firmaların baskısı yüzünden ihaleyi kazanan yüklenici sözleşme imzalayamamış, teminatını yakmış, 11 ihale iptal edilmiş, bir yıl önce de yazmıştı Sayıştay, 544 ihalenin 516'sı pazarlık usulüyle yapılmış. Sayın Genel Müdürüm, kamu ihalesinde baskıyla rakip saf dışı bırakılıyorsa bunun adı "idari eksiklik" değil midir, savcılığa bildirdiniz mi, bu hususta bir suç duyurunuz var mı acaba? 2024'te 12,1 milyar lira zarar açıklandı, hakkını teslim edelim, bunun 9,5 milyarı enflasyon muhasebesinden gelen kâğıt üstü zarardır ama geriye kalan 3 milyar liralık diğer olağan dışı gider nedir, sormak isterim. Diğer yandan, parti olarak temel ölçütümüz kurumların kâr ve zararı değil, zararın oluşmasının nedenini araştırmaktır. Şayet zarar üretici lehine göze alınıyorsa eyvallah, baş göz üstüne diyebiliriz. Örneğin, kurumun 2025 Faaliyet Raporu'nda enflasyon düzeltmesi yok, esas faaliyetten 3,9 milyar lira zarar edilmiş, raporda şöyle bir cümle: var: "100 liralık satış için 103 lira masraf yapılmıştır." ve bir kalem daha, sayım noksanları 799 milyon 938 bin lira yani 800 milyonluk bir ürün sayımda eksik çıkmış ve zarar yazılmış. Bu bölüm bir fire olabilir, anlaşılabilir, anlaşılır bir nokta ancak diğer bir nokta, bir de ayrı bir bölüm var, diğer gider ve zararlar bölümü, bu da 3,4 milyar lira, içinde ne olduğunu bilmiyoruz, bunun da açıkçası açıklanmasını istiyoruz. Gerçekten TMO'ya, yapılan bu değerlendirmeyle ilgili söylüyorum, bu hususta teşekkür etmek gerekiyor. Tabii, ne eksik, ne fazla, ne yanlış, eleştirilerimizi yapacağız ama faaliyet raporu konusunda gerçekten de takdir ediyorum sizleri. O noktada iyi bir faaliyet raporu hazırladığınızı belirtmek istiyorum. Mali tabloları kâr ve zarar durumlarını kamuoyuna açık bir şekilde paylaşmışsınız. İşte tüm KİT'lerden temel beklentimiz de budur, hesap verebilme cesaretini gösterebilmesi. Demek ki muhalefet de olsak doğru iş yapılınca takdir edebiliyoruz. Dün burada bir milletvekili arkadaşımız bir ithamda bulundu, bir değerlendirmede bulundu, dedi ki: "Hiç bizleri takdir etmiyorsunuz, hep eleştiriyorsunuz ve bozuk saat bile günde bir defa doğruyu gösterir." Aslında muhalefetin görevi yanlışları göstermektir, doğruları takdir etmek değil. Doğruları biz takdir ettiğimiz zaman o zaman bizim sizden farkımız kalmaz. Biz burada sadece eleştiri geliştirmiyoruz, aynı zamanda öneri ve önerileri de geliştirme gayretindeyiz. Her zaman olduğu gibi emek ve emekçi başlığı bizler için vazgeçilmez bir başlıktır. 2021'de 114 sürekli emekçi vardı, bu sayı 2025te 23'e inmiş. Aynı dönemde taşeron işçiye yapılan harcama 165 milyondan 1 milyar 620 milyon liraya çıkmış yani 10 katı. Kadro 4.400, çalışan 3.100, 1.100 kadro boş yani tamamen taşeron işçi üzerinden bu kurumu yürütüyorsunuz. Personel 2025'te 213 bin saat fazla mesai yapmış, 3.200 kez başka şehre geçici görevle görevlendirilmiş. Sayın Genel Müdürüm, bu övünülecek bir şey değil kanaatindeyiz, bu eksik kadronun bedelini emekçiye ödetmektesiniz ucuz iş gücüyle. Son olarak vekili bulunduğumuz Bitlis'le ilgili birkaç belirleme yapmak istiyorum: Bitlis'te tarımın, üretimin ve üreticinin geliştirilmesi, desteklenmesi çok önemlidir. Bakın, her yıl Ahlat, Adilcevaz ve Erciş tarafında tonlarca patates depolarda çürütülüyor, birkaç defa size de uğradık, elbette ki sizin alanınız şeyinde değil ama bu noktada üretici zora düşünce, patatesini satamayınca -bir yıl boyunca- daha önce elde ettiği traktörünü satıyor, evini satıyor ve sonuçta en sonunda da ürettiği toprağı satıyor. Yani burada, demin de belirttim, TMO'nun alım listesinde patates yok ama en azından bu tür dönemsel zamanlarda müdahale edilse iyi olur diye düşünüyoruz. En azından üretici teşvik edilir. Patateste Bitlis üretimde 9'uncu sırada yer alıyor ve Türkiye'de en kaliteli patatesi üreten il durumundadır. Üreticiyi nasıl ayakta tutacağız? İşte, tam da ihtiyacı olduğunda, kamusal sorumluluk alarak üreticiyi ayakta tutmamız gerekiyor. Gerçekten patates olayı Bitlis'te ciddi bir olaydır ve her yıl tekrarlanan bir olaydır. Dolayısıyla öyle bir hâle geliyor ki, üretici sadece patatesi bıraktığı torbayı veya şeyi satsa bile, patatesi sattığı fiyat o torbanın parasına yetmiyor, öyle bir zor duruma düşüyor üretici. Tabii, Yönetim Kurulunda yer alan Tarım ve Orman Bakanlığı temsilcisi arkadaşlarımız da var aramızda. En azından bu hususun 2027 yılında yaşanmaması adına önlemler alınmasını, Bitlis başta olmak üzere bütün patates üreticileri adına biz buradan talebimizi dile getiriyoruz. Yine aynı şekilde bir fasulye üretimi var Bitlis'te. Geçen yıl kuru fasulye üretiminde Bitlis Türkiye'de 4'üncü sırada yer alan bir yıl oldu. Fasulye üretiminde Bitlis üreticisine daha çok destek verilmelidir diye düşünüyoruz. Buradan da Bitlis'teki fasulye üreticilerine desteklerinizi bekliyoruz. Son olarak bir şey daha ekleyerek konuşmamı bitirmek istiyorum: TMO 2025-2026 yılında Bitlis özelinde ne gibi bir çalışma, yatırım ve destek yaptı, bunun cevabını da alabilirsem sevinirim. Teşekkür ediyorum. --- **Kaynak gösterme:** Hüseyin Olan (DEM Parti, Bitlis). “Kamu İktisadi Teşebbüsleri Komisyonu toplantısındaki konuşma”. TBMM Kamu İktisadi Teşebbüsleri Komisyonu tutanağı, 21 Ekim 2026. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/huseyin-olan-2026-10-21-tutanak-metni (erişim: 21 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/milletvekili/UyeKomisyonKonusmaTutanakDetay?tutanakId=90776 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.