# Katma değer vergisi kanunu ile bazı yatırım ve hizmetlerin yap-işlet-devret modeli çerçevesinde yaptırılması hakkında kanun ve kamu ihale kanununda değişiklik yapılmasına dair kanun teklifi - **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 24. Dönem) - **Konuşmacı:** Hüseyin Şahin (AK Parti, Bursa) - **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 81. Birleşim - **Tarih:** 21 Mart 2012 - **Gündem:** KATMA DEĞER VERGİSİ KANUNU İLE BAZI YATIRIM VE HİZMETLERİN YAP-İŞLET-DEVRET MODELİ ÇERÇEVESİNDE YAPTIRILMASI HAKKINDA KANUN VE KAMU İHALE KANUNUNDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN TEKLİFİ - **Tutanak (TBMM):** https://www.tbmm.gov.tr/milletvekili/UyeGenelKurulKonusmalariDetay?eid=991 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/huseyin-sahin-24-2012-03-21-katma-deger-vergisi-kanunu-ile-bazi-yatirim-ve-hizmetlerin-yap-islet-d > Hüseyin Şahin (AK Parti), 21 Mart 2012 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 81. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: KATMA DEĞER VERGİSİ KANUNU İLE BAZI YATIRIM VE HİZMETLERİN YAP-İŞLET-DEVRET MODELİ ÇERÇEVESİNDE YAPTIRILMASI HAKKINDA KANUN VE KAMU İHALE KANUNUNDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN TEKLİFİ); konuşma 1.032 kelime. ## Konuşma metni (tutanaktan) HÜSEYİN ŞAHİN (Bursa) – Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Katma Değer Vergisi Kanunu ile Bazı Yatırım ve Hizmetlerin Yap-İşlet-Devret Modeli Çerçevesinde Yaptırılması Hakkında Kanun ve Kamu İhale Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi ile Plan Bütçe Komisyonu Raporu üzerinde şahsım adına söz almış bulunuyorum. Bu vesileyle yüce heyetinizi saygıyla selamlıyorum. Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; 3996 sayılı Bazı Yatırım ve Hizmetlerin Yap-İşlet-Devret Modeli Çerçevesinde Yaptırılması Hakkında Kanun uyarınca, ileri teknoloji veya yüksek maddi kaynak ihtiyacı duyulan projelerin gerçekleştirilmesinde kullanılmak üzere yap-işlet-devret, özel bir finansman modeli olarak tanımlanmıştır. 1984’lü yıllardan itibaren kamu hizmetlerinin özel ve gerçek tüzel kişilere yaptırılmasına ilişkin birçok yeni düzenlemeler yapılmıştır. Yap-işlet-devret modeliyle ilgili olarak ilk düzenlemeler enerji sektöründe gerçekleştirilmiştir, ardından kara yollarının yapımı ile ilgili düzenlemeler ve daha sonrasında da altyapılar ile ilgili temel yatırımlara ait düzenlemeler yapılmıştır. Yap-işlet-devret modeliyle ilgili ilk temel kanun olan 3996 sayılı Kanun ile köprü, baraj, tünel, otoyol, demir yolu, kanalizasyon, yer altı ve yer üstü otoparklar gibi yatırımların yaptırılması ve işletilmesi hedeflenmiştir. Yap-işlet-devret modeli, bir kamu hizmeti veya faaliyeti işinin sabit bir fiyat üzerinden tüm giderleri özel teşebbüs tarafından karşılanarak yatırım yapılan ülkenin üretilen mal ya da hizmetleri satın alma garantisi altında projelendirilmesi, finanse edilmesi, inşa edilmesi, korunması, bakımı ve kârının gerçekleştirilmesinden sonra tesisin ve yönetiminin bedelsiz olarak ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına devir ve teslimini sağlayan bir modeldir. Hükûmetler veya kamu kurumları ihtiyaç duyduğu, fakat gerçekleştirmek için yeterli finansal kaynakları olmadığı yatırımları bu modelle gerçekleştirmektedirler. Özellikle son yıllarda ülkemizde de yap-işlet-devret modeliyle yatırımlar uygulanmaya başlanmış, Aliağa Termik Santrali, Atatürk Havalimanı, İzmit Su Projesi ve bu gibi birçok önemli proje hayata geçirilmiştir. Bugüne kadar özellikle havaalanı, yat limanı, otoyollar, köprüler ve tüneller olmak üzere yaklaşık 9 milyar dolarlık yap-işlet-devret projesi özel sektör marifetiyle yaptırılmıştır. Bu modelde yapılan sözleşmelerdeki taraflardan biri kamu kurum veya kuruluşlarından, diğer taraf ise genellikle uluslararası kuruluşların yer aldığı konsorsiyumlardan oluşmaktadır. Ancak bu modelin uygulanmasında birtakım sorunlarla karşılaşılmakta ve bu durum projelerin hayata geçirilmesinde maliyet artışlarına ve süre uzatımlarına sebep olmaktadır. Söz konusu kanun teklifimizde kanun çerçevesinde gerçekleştirilen yatırım ve hizmetler sırasında ortaya çıkan ve yüklenici firmaların ihale edilen proje kapsamında ödedikleri katma değer vergisi projelerin imalat ve yapım aşamasındaki yatırım bedellerinin firmalara geri dönüşünü geciktirmekte ve bu durum da uygulamada şirketler tarafından işletme sürecine yansıtılmaktadır. Dolayısıyla, yatırımların finansmanı üzerinde olumsuz etki yaratan bu yükün azaltılması için, 3996 sayılı Kanun uyarınca gerçekleştirilen projelere ilişkin katma değer vergisi istisnası getirilmesi öngörülmekte, yapılan yatırımların görevlendirilen firma tarafından işletilmesi süresinin kısaltılması yoluyla yatırımların işletme ve kamuya dönüş sürecinin de kısaltılması amaçlanmıştır. Aynı şekilde, 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu kapsamında Yüksek Planlama Kurulu tarafından kiralama karşılığında yaptırılması kararlaştırılan sağlık tesislerinin gerçekleşmesinde yüklenici firma tarafından katma değer vergisi maliyetlere dâhil edilerek ihale teklifleri hazırlanmaktadır. Bu durum maliyetleri yükseltmekte ve yüklenici firma, vergi maliyetlerini karşılayabilmek için yatırıma konu olan tesisi daha uzun süre kullanmak yoluna gitmektedir. Kanun teklifimizde bu durumla alakalı olarak, Yüksek Planlama Kurulunca kiralama yoluyla yaptırılmasına karar verilen hastane yatırımlarına katma değer vergisi istisnası sağlanması amaçlanmaktadır. Dolayısıyla, yatırım projelerinden ihale veya görevlendirme ilanı yayımlanmış ancak teklif alınmamış projeler ile 31 Aralık 2023 tarihine kadar ihale ve görevlendirme ilanı yayımlanacak olanların ihale edilmesi ile görevlendirilen veya projeyi üstlenenlere proje kapsamında KDV istisnası sağlanarak, yatırıma dönüşen projelerin yüklenici firma aleyhine oluşan vergi maliyeti indirilerek projelerin yüklenici firma tarafından kamuya teslim süresinin de kısaltılması sağlanacaktır. Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; yap-işlet-devret modelinin yatırım projelerine uygulanması aşamasında karşılaşılan bir diğer sorun ise proje tamamlanmadan sözleşmenin feshedilmesi durumunda ortaya çıkmakta, yüklenici firmaların temin ettiği dış finansman kredileri kamu tarafından üstlenilmemekte, yatırımın tamamlanabilmesi bürokratik engeller nedeniyle uzayabilmektedir. Kanun teklifimiz ile 3996 sayılı Kanun kapsamında gerçekleştirilen yatırımlara ilişkin sözleşmenin herhangi bir sebeple feshedilmesi durumunda mevcut mevzuat gereğince proje sahibi olan kamu idaresinin yüklenici firmanın temin ettiği kredileri üstlenmesinde sorunlar yaşanmaktadır. Bu sorunun çözümü için idareler tekrar ihale sürecine gitmekte ve sonuç olarak projelerin tamamlanmasında gecikmeler yaşanmakta, aynı zamanda yeniden ihale edilen işlerde kamu aleyhine maliyet artışları olabilmektedir. Teklif ile sözleşmeye taraf olan kamu idarelerinin yüklenici firma tarafından temin edilen kredileri üstlenebilmesi amaçlanmış ve sözleşmesi feshedilen projeler ile temin edilen finansman kredilerinin projenin devamında kullanılması sağlanarak projenin kısa sürede tamamlanması imkânı tanınmaktadır. Yap-işlet-devret modelinin uygulanmasının temel amacı, özel sektör dinamiklerinin devreye sokularak, yatırımların verimli ve hızlı bir şekilde gerçekleştirilmesidir. Yatırım projelerinin kısa sürede tamamlanması amacıyla yap-işlet-devret modeli teşvik edilmekte ve işlerliği artırılabilmek amacıyla teşvik edilerek KDV istisnası sağlanması hedeflenmektedir. Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; bilindiği üzere son yıllarda çok büyük projelere ve başarılara imza atan Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığımızın ilgili kuruluşu olan Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğünün yüzde 51’den fazla hissesine sahip olduğu kamu kurumu olan bağlı ortaklıklarından yaptığı mal ve hizmet alımlarının 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 3/g maddesi kapsamında yürütülmesi projelerin hızlı ve verimli yürütülmesine izin vermemekte ve her yıl bu konuda sorunlarla karşılaşılmaktadır. Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları Genel Müdürlüğünün yürütmekte olduğu projeler kapsamında yıl içinde tren hatlarının onarılması ve yeni trenlerin temin edilmesi, gerekli olan lokomotif, vagon ve benzeri demir yolu araçlarının alımı ve bakımı işlerinde birçok ihale gerçekleştirilmekte, Kamu İhale Kanunu hükümleri gereğince herhangi bir kamu idaresinin bağlı ortaklığından mal veya hizmet temin etmesi mümkün olmamaktadır. Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları ihalesini kazanan firmalar ihaleye konu olan mal veya hizmeti, yine Genel Müdürlüğün bağlı ortaklığından temin etmekte, bu durum kamu aleyhine maliyet artışına sebep olmaktadır. Vatandaşlarımız tarafından memnuniyetle karşılanarak yoğun ilgi görmekte olan ve yeni ilave projeler ile ülkemizin prestijini artıran yüksek hızlı tren projelerinin de, Kamu İhale Kanunu’nun eşik değerlerinin düşük kalmasından dolayı, uygulamasında sorunlarla karşılaşılmaktadır. Çok kısa sürelerde hizmete geçirilmesi planlanmış olan projelerin kısa sürelerde tamamlanabilmesi için, sorunun çözümü amacıyla, Devlet Demiryolları Genel Müdürlüğünün Kamu İhale Kanunu’ndan istisna edilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir. Ayrıca, Kamu İhale Kanunu’nun 48’inci maddesi danışmanlık hizmetlerine ilişkin hükümleri ihtiva etmektedir. Mimarlık ve mühendislik, etüt ve proje, harita ve kadastro, her ölçekte imar planı, imar uygulama, ÇED raporu hazırlanması, plan, yazılım geliştirme, tasarım, teknik şartname hazırlanması, denetim ve kontrolörlük gibi teknik, mali, hukuki veya benzeri alanlardaki hizmetler, danışmanlık hizmetleri olarak, belli istekliler arasında ihale edilerek alınmaktadır. Ancak, danışmanlık hizmeti için belli istekliler arasında yapılmasına ilişkin olarak belirlenen eşik değerlerin düşük belirlenmesinden dolayı, bu hizmet için yapılan ihale süreci uzamakta, bu da özellikle Karayolları Genel Müdürlüğünce yürütülmekte olan kara yolu projelerinin tamamlanmasında gecikmeye yol açmaktadır. Söz konusu kanun teklifinin kabulü ile kanunlaşmasının memleketimiz adına hayırlı olmasını diliyor, yüce heyetinizi saygıyla selamlıyorum. (AK PARTİ sıralarından alkışlar) --- **Kaynak gösterme:** Hüseyin Şahin (AK Parti, Bursa). “Katma değer vergisi kanunu ile bazı yatırım ve hizmetlerin yap-işlet-devret modeli çerçevesinde yaptırılması hakkında kanun ve kamu ihale kanununda değişiklik yapılmasına dair kanun teklifi”. TBMM Genel Kurulu, 81. Birleşim tutanağı, 21 Mart 2012. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/huseyin-sahin-24-2012-03-21-katma-deger-vergisi-kanunu-ile-bazi-yatirim-ve-hizmetlerin-yap-islet-d (erişim: 29 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/milletvekili/UyeGenelKurulKonusmalariDetay?eid=991 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.