# Tütün mamullerinin zararlarının önlenmesine dair kanunda değişiklik yapılması hakkında kanun teklifi (s. sayısı: 55)

- **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 23. Dönem)
- **Konuşmacı:** İbrahim Hasgür (AK Parti, İzmir)
- **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 45. Birleşim
- **Tarih:** 3 Ocak 2008
- **Gündem:** TÜTÜN MAMULLERİNİN ZARARLARININ ÖNLENMESİNE DAİR KANUNDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA KANUN TEKLİFİ (S. SAYISI: 55)
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/ibrahim-hasgur-23-2008-01-03-tutun-mamullerinin-zararlarinin-onlenmesine-dair-kanunda-degisiklik-ya

> İbrahim Hasgür (AK Parti), 3 Ocak 2008 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 45. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: TÜTÜN MAMULLERİNİN ZARARLARININ ÖNLENMESİNE DAİR KANUNDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA KANUN TEKLİFİ (S. SAYISI: 55)); konuşma 545 kelime.

## Konuşma metni (tutanaktan)

İBRAHİM HASGÜR (İzmir) – Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; 55 sıra sayılı Tütün Mamullerinin Zararlarının Önlenmesine Dair Kanunda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Teklifi’nin 6’ncı maddesiyle ilgili olarak söz almış bulunuyorum. Bu vesileyle, hepinize saygılarımı sunuyorum.

Bu kanunla ilgili olarak, şu ana kadar, genelde, kanunun sağlık boyutu ve sigara içmenin insan bedenine vermiş olduğu zararlar konuşuldu. Ben ise, konunun farklı bir boyutunu ele almak ve kısa süre içerisinde olayımızın hukuki boyutuna temas ederek, sigara içme özgürlüğünün sınırlandırılması konusuna girmek istiyorum.

Bilindiği üzere, belirli yer ve şartlarda başkalarına zarar verir bir şekilde sigara içilmesi, sadece bir sağlık sorunu, bir ahlak sorunu olmaktan çıkarak, bir hukuk sorunu hâline gelmiş ve birtakım hukuki düzenlemelere ihtiyaç göstermiştir. Bizimle birlikte pek çok ülkede sigara içme özgürlüğünün sınırlandırılmasının anayasal temelleri tartışılmış ve bu konuda gerekli yasal düzenlemeler hazırlanarak yürürlüğe konulmuştur.

Bilindiği gibi, özgürlük, çok çeşitli şekillerde tarif edilmiş ve anlaşılmış bir kavramdır. Kısa bir tarifini vermek gerekirse, özgürlük, belli bir konuda serbest hareket etme gücü olarak ifade edilebilir, bu anlamda, bir sigara içme özgürlüğünden de bahsedilebilir. Bu özgürlük, sigara içme konusunda insanların serbest hareket etme gücüne sahip oluşları şeklinde tanımlanabilir. Her ne kadar, bu özgürlüğü, Anayasa’mızda düzenlenen özgürlükler kapsamına sokmak ilk elden zor olsa da, Anayasa’nın 17’nci maddesinin birinci fıkrasında düzenlenmiş “Maddi ve manevi varlığı geliştirme hakkı” bir kapsayıcı özgürlük olarak yorumlanarak, sigara içme özgürlüğü bu özgürlüğün kapsamına dâhil edilebilir. Keza, Anayasa’mızın 12’nci maddesinin birinci fıkrası tabii hukuk anlayışından esinlenerek, herkesin her çeşit özgürlüğe sahip olduğunu kabul etmiştir. Anayasa’nın 12’nci maddesinin birinci fıkrasıyla kabul ettiği özgürlüklerden birisinin de pekâlâ sigara içme özgürlüğü olduğu söylenebilir. Sigara içme özgürlüğü, ister 17’nci maddenin birinci fıkrasının isterse 12’nci maddenin birinci fıkrasının kapsamında düşünülsün, Anayasa’nın 13’üncü maddesinde öngörülen sınırlama sistemine göre sınırlanabilir.

Sigara içme özgürlüğü, belirli yer ve koşullarda birçok özgürlüklerle çatışmaktadır. Söz gelimi, sigara içme özgürlüğü, eğitim özgürlüğüyle, seyahat etme özgürlüğüyle, çalışma özgürlükleriyle çatıştığı pekâlâ söylenebilir. Bu özgürlüklerde bir çatışma söz konusuysa, hiyerarşi ilkesi, müdahalenin durdurulması ilkesi ve pratik uyuşum ilkelerine göre çözümlenmeler hukukta karşılaşılan yöntemlerdir, ama en uygunu pratik uyuşum ilkesidir. Bu ilkeye göre, çatışan özgürlükler, varlık ve etkilerini optimal düzeyde sürdürebilecek şekilde sınırlandırılmalıdır. Söz gelimi, sigara içme özgürlüğü seyahat etme özgürlüğüyle çatıştığı zaman, bu ilkeye göre seyahat edenlerin hem haklarını korumak hem de sigara içenlerin özgürlüğünü korumak için, mesela, trenlerde farklı kompartımanlarda sigara içenlere ayrı, sigara içmeyenlere ayrı kompartımanların tahsis edilmesi şeklinde bir çözüm düşünülebilir.

Sigara içme özgürlüğü, diğer yandan bir ödevle, bir zorunlulukla da çatışabilmektedir. Mesela, askerlik bir ödevdir, askerlikte sigara içenlerle içmeyenlerin durumu ne olacaktır? Aynı şekilde, hapishaneye düşmüş bir insanın durumu nazara alındığında, orada sigara içen mahkûmlarla içmeyen mahkûmların durumu ne olacaktır? Bunlarda sigara içme özgürlüğünün bir ödev veya zorunlulukla çatışması hâlinde de hiyerarşi nedeniyle sigara içme özgürlüğünün sınırlandırılması yoluna gidilebilmektedir. Ancak, pratik uyuşum ilkesinin uygulanma imkânı olduğu durumlarda bu ilkeye göre çözüm aranması hiçbir zaman ihmal edilmemelidir.

Sigara içme özgürlüğü, Anayasa’nın 12’nci maddesinin ikinci fıkrasındaki sınırlandırmayla yüklü olarak doğmuştur. Diğer bir anlatımla, sigara içme özgürlüğü, daha doğarken kişilerin, topluma, ailesine ve diğer kişilere karşı ödev ve sorumlulukla sınırlı bir şekilde doğmuştur. Bu alanda yasa koyucunun sigara içme özgürlüğünün sınırlarını belirtmesi bu özgürlüğün sınırlandırılması anlamına gelmez. Bu sınır belirtme işlemi kurucu değil, bildirici niteliktedir. Zira, burada sınırlılık temel hakkın dışından değil, bizzat kendisinden kaynaklanmaktadır. Bu nedenle, burada Anayasa’da belirtilen genel ya da özel sebeplere uygunluk da aranmaz.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

---

**Kaynak gösterme:** İbrahim Hasgür (AK Parti, İzmir). “Tütün mamullerinin zararlarının önlenmesine dair kanunda değişiklik yapılması hakkında kanun teklifi (s. sayısı: 55)”. TBMM Genel Kurulu, 45. Birleşim tutanağı, 3 Ocak 2008. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/ibrahim-hasgur-23-2008-01-03-tutun-mamullerinin-zararlarinin-onlenmesine-dair-kanunda-degisiklik-ya (erişim: 29 Ekim 2026).

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.