# Erzurum ilinin tarım potansiyeli hk.

- **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 22. Dönem)
- **Konuşmacı:** İbrahim Özdoğan (Erzurum)
- **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 11. Birleşim
- **Tarih:** 27 Ekim 2004
- **Gündem:** ERZURUM İLİNİN TARIM POTANSİYELİ HK.
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/ibrahim-ozdogan-22-2004-10-27-erzurum-ilinin-tarim-potansiyeli-hk

> İbrahim Özdoğan, 27 Ekim 2004 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 11. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: ERZURUM İLİNİN TARIM POTANSİYELİ HK.); konuşma 520 kelime.

## Konuşma metni (tutanaktan)

İBRAHİM ÖZDOĞAN (Erzurum) - Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Yüce Kurulu en derin saygılarımla selamlıyorum.

Erzurum il merkezinin ortalama rakımı 1 850 metredir. Tarım yapılan alanlar, bitki gelişimi bakımından bu rakımdan aşağı seviyelerde yapılmaktadır. Yüksek kesimler, genellikle çayır, mera ve yayla olarak hayvancılıkta değerlendirilmekte ve bitki gelişimi yavaş olduğundan, tarım ikinci planda kalmaktadır. Yüzölçümünün yüzde 4'ünü oluşturan ovaların ve yüzde 33'ünü oluşturan platoların bir kısmında, özellikle kuzey ilçelerinde (İspir, Olur, Oltu, Tortum) mikroklima alanlarında meyve ve sebze tarımı yapılmaktadır. Toplam tarım yapılabilen alan il yüzölçümünün yüzde 18'ine, yani, yaklaşık 460 000 hektara tekabül etmektedir.

Verimli alanlar, sulama hizmetleri giden yerlerdir. Bu verimli alanlar Daphan Ovası, Hınıs Ovası ve Pasinler Ovasıdır. Buralarda çiftçi sulama hizmetleri için yapılan Kuzgun Barajı ve sulama tesisleri tam olarak hizmete açılmış değildir; özellikle, pompaj tesisleri sulamaya açılmamıştır. Pasinler-Demirdöven Barajı ve sulama kanalları, Çat Barajı ve sulama kanalları, Aşağı Pasinler sulama tesisi, Söylemez Barajı, Hınıs-Başköy Barajı ve sulama tesislerinin tamamlanması için ödenek ihtiyacı acilen karşılanmalıdır.

Mevcut tarım yapılan 460 000 hektarın 282 351 hektarı sulanabilir arazi olup, 110 200 hektarı şimdiye kadar sulamaya açılmıştır ve bu alan yüzde 40 seviyesindedir. Sulanabilir alanların yüzde 60'ı, yani 195 108 hektar alan yatırım beklemektedir. Çiftçilerin kendi imkânlarıyla yaptıkları sulama, su yetersizliği, iletim kanallarının elverişsizliği, toprağa sızan sularla daha da azalmaktadır. Geleneksel sulama tesisleri ve metotlarından çiftçi bir an evvel kurtarılmalıdır.

Erzurum, üç ayrı havzanın başlangıç noktasıdır. Birkısım sular Fırat Havzasının başlangıcı olup, bu sular Basra Körfezine, Aras Nehri Hazar Denizine, Çoruh Nehri Karadeniz'e dökülmektedir. Arazi, bitki örtüsünün çıplaklığı ve çoğu yerde arazi meylinin fazlalığından dolayı erozyon tehdidi altında bulunmaktadır.

Mevcut arazi potansiyeli içinde tarım yapılan alanın yetersizliği, her üründe verimin Türkiye ortalamasının altında oluşu, girdi maliyetlerinin yüksekliği, ürün fiyatının düşük oluşu, Erzurum'da, büyük miktarda tarım alanlarının terk edilmesine sebep olmuştur.

Ekolojik tarım bakımından Erzurum İli çok avantajlıdır. Rakımın yüksek oluşu, bazı hastalık ve zararlıların gelişme ve yaşamasına mâni olmaktadır; mikroklima alanlarında, tabiî şartlarda, müdahale edilmeden, ilaç ve gübre kullanmadan her türlü meyve ve sebze yetiştirmek mümkündür; daha da önemlisi, sanayi tesisleri, maden ocakları, ulaşım hatlarından uzak alanlarda ekolojik tarım, seracılık ve tohumculuk çalışmalarına yönelinmesi halinde, doğal şartlardaki ürünlerden üreticimiz bol kazanç sağlayacaktır.

Geçmiş yıllarda 6 adet et kombinası faal olarak kesim yaparken, şu anda, özel sektöre ait 1 kombina olması ve günlük 400 büyükbaş ve 2 000 küçükbaş kapasitesi olan Et ve Balık Kurumunun günlük 20 büyükbaş kesim yapması besicilerimizi daha da mağdur etmektedir. Özellikle, yapılacak acil iş, Et ve Balık Kurumunun kesim kapasitesini artırmak ve şeker fabrikasıyla beraber özelleştirme kapsamından çıkarılmasıdır.

Hayvan varlığının, büyükbaş ve küçükbaş sayısının azalması, özellikle et ve süt üretimini düşürmekte olup, popülasyonun düşük verimli yerli ırklardan oluşu, kültür ırkı ve melez ırkında hızlı bir artışı da sağlamamıştır. Genellikle ailenin süt ihtiyacını ancak karşılayabilmekte, ihtiyaç fazlası ya sokakta satılmakta ya da yağ ve peynir yapılarak pazarlanmaktadır. Süt işleme üniteleri çok az bulunmaktadır ve şehir merkezlerinde toplanmıştır.

Zengin su potansiyeline sahip ilimizde birçok ırmak, dere, Tortum Gölü ve diğer göller, sulama göletleri, Kuzgun ve Demirdöven Barajları balıkçılık için müsait olmasına rağmen, şimdiye kadar gelişmemiştir; son yıllarda Tarım Bakanlığı tarafından, geçmişte uygulanan Kaynak Destekleme Fonu aracılığıyla yapılan teşviklerle yaygınlaşmaya başlamıştır; bu da yeterli değildir.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

---

**Kaynak gösterme:** İbrahim Özdoğan (Erzurum). “Erzurum ilinin tarım potansiyeli hk”. TBMM Genel Kurulu, 11. Birleşim tutanağı, 27 Ekim 2004. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/ibrahim-ozdogan-22-2004-10-27-erzurum-ilinin-tarim-potansiyeli-hk (erişim: 1 Kasım 2026).

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.