# Sivil havacılık genel müdürlüğü teşkilat ve görevleri hakkında kan.tas. (ss: 940 )

- **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 22. Dönem)
- **Konuşmacı:** İnci Özdemir (AK Parti, İstanbul)
- **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 115. Birleşim
- **Tarih:** 22 Haziran 2005
- **Gündem:** SİVİL HAVACILIK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TEŞKİLAT VE GÖREVLERİ HAKKINDA KAN.TAS. (SS: 940 )
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/inci-ozdemir-22-2005-06-22-sivil-havacilik-genel-mudurlugu-teskilat-ve-gorevleri-hakkinda-kan-tas

> İnci Özdemir (AK Parti), 22 Haziran 2005 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 115. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: SİVİL HAVACILIK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TEŞKİLAT VE GÖREVLERİ HAKKINDA KAN.TAS. (SS: 940 )); konuşma 1.245 kelime.

## Konuşma metni (tutanaktan)

İNCİ ÖZDEMİR (İstanbul) - Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; 940 sıra sayılı Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü Teşkilât ve Görevleri Hakkında Kanun Tasarısında şahsım adına söz almış bulunuyorum; Yüce Heyetinizi saygıyla selamlıyorum.

Dünyanın her bölgesinde ülkelerin sosyoekonomik gelişmelerinde lokomotif görevi havacılık endüstrisinin olmuştur. Dünya çapında 30 000 000 kişiye istihdam yaratmış ve yıllık cirosu 400 milyar doları hava taşımacılığı olmak üzere 2 trilyon dolara yaklaşmıştır. Yine, dünyada yılda 2 milyara yakın yolcu iş ve gezi maksadıyla havayolunu tercih ederek uçmaktadır. Dünya çapında yapılan üretimin yüzde 40'ı hava taşımacılığıyla yerine ulaşmaktadır.

Değerli milletvekilleri, bilindiği gibi havacılık sektörü diğer sektörlere göre daha hızlı ve daha yüksek teknolojinin kullanıldığı bir sektördür. Havacılığın bu özelliği gerek kural koyucu olarak sivil havacılık teşkilatlarını gerekse de hava taşıyıcıları arasında yakın işbirliğini kaçınılmaz kılmaktadır.

Dünyada sivil havacılık, temel olarak bugün tamamına yakın dünya devletlerinin taraf olduğu 1945 yılında imzalanan Şikago Konvansiyonuyla düzenlenmektedir. Onsekiz ayrı konuda, personel lisansları, havacılık kuralları, uluslararası hava seyrüseferi için havacılık meteorolojisi, havacılık haritaları, hava-yer haberleşmesinde kullanılan ölçü birimleri, hava aracı işletmeciliği, hava aracı tescil işareti ve milliyeti, hava araçları uçuşa elverişliliği, kolaylıklar, havacılık haberleşmesi, hava trafik hizmetleri, arama ve kurtarma, hava aracı kaza inceleme, havaalanları, havacılık bilgi hizmetleri, çevre koruma, güvenlik, tehlikeli maddelerin taşınması konularında uluslararası kural ve standartlar getirilmiştir ve dünyada sivil havacılık kurallara göre yapılmaktadır.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; havacılık dünya ekonomisinin en hızlı büyüyen sektörüdür. Bu büyük pastadan Türkiye'nin gerekli payı alabilmesi için güçlü bir sivil havacılık sektörüne ihtiyaç vardır. Ancak, uluslararası arenada rekabet edebilecek güçlü bir sivil havacılık sektörüne sahip olabilmek için de, güçlü bir sivil havacılık otoritesine sahip olmak gerekmektedir.

Kamuoyu, Ulaştırma Bakanlığının merkez kuruluşlarından olan Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü hakkında çok fazla bir bilgiye sahip değildir ve genellikle Türk Hava Yolları ve Hava Kuvvetlerinin, havacılık faaliyetlerinin baş aktörleri olduğu düşünülmektedir. Ancak, son yıllarda sivil havacılık alanındaki gelişmeler, Türk kamuoyunda, Ulaştırma Bakanlığının bu yöndeki faaliyetlerini önplana çıkarmıştır, haklı olarak da olumlu tepkiler alınmıştır.

Tarifeli içhat uçuşlarının başladığı 20 Ekim 2003 tarihinden itibaren sefer yapan Fly Hava Yolları, Onur Hava Yolları, Atlasjet Hava Yollarına, 2005 yaz tarife döneminde Sun Ekspres Hava Yolları da katılmış bulunmaktadır. Şu anda da, yurt içinde özel sektöre ait 4 havayolu şirketi 16, Türk Hava Yolları 27 noktaya tarifeli seferler düzenlemektedir.

İçhatlarda 31 Mart 2005 tarihi itibariyle Türk Hava Yollarının dışında özel havayolu taşıyıcılarımız tarafından 2 599 312 yolcu taşınmış, bunun sonucu olarak da özel havayolu taşıyıcılarımız 166 259 881 Yeni Türk Lirası ciro elde etmiş ve devlete 3 352 034 Yeni Türk Lirası vergi, 8 541 341 Yeni Türk Lirası sigorta primi ödemişlerdir. Ayrıca, 1 500 kişiye yeni iş imkânı yaratılmıştır.

Ancak, bu hızlı büyüme beraberinde birçok sorunu da birlikte getirmiştir. Hepimizin malumları olduğu üzere, 12 Mayıs 2005 tarihinde -eminim gayet iyi hatırlayacaksınız- Onur Hava Yollarının Hollanda'ya yapmış olduğu tüm uçuşların, yine aynı ülkenin sivil havacılık otoritesi tarafından -ki, adı Avrupa Sivil Havacılık Konferansıdır- yabancı uçakların denetim programı çerçevesinde Hollandalı denetçiler tarafından yapılan denetimler sonucu adı geçen havayolu şirketinin uçaklarında eksiklikler bulunduğu gerekçesiyle uçuşlarının durdurulmasıyla başlayan ve bu uygulamaya Fransa, Almanya, İsviçre havacılık otoritelerinin de katılmasıyla uluslararası bir krize sebep olan gelişmeler bir kez daha göstermiştir ki, sivil havacılık faaliyetleri bir devlet politikası olmalı ve buna da paralel olarak bu politikaları kararlılıkla uygulayabilecek yeterli, deneyimli teknik personelle donatılmış güçlü bir sivil havacılık teşkilâtı meydana getirilmelidir.

Şimdi, kısaca, Türk sivil havacılığına bir göz atalım. Türkiye, esasen, 1945 yılında kurulan IKAO'nun kurucu üyelerinden olmakla beraber, ülkemizde havayolu ulaştırması sektörü 14 Ekim 1983 tarihli ve 2920 sayılı Kanunla birlikte yasal bir çerçeveye oturtulmuştur. Bu yasayla, sivil havacılık işletmelerinin kurulabilmesi mümkün hale gelmiş ve özellikle 1986 yılından sonra sektör hızlı bir gelişme göstermiştir; ancak, bu büyümenin sağlıklı ve istikrarlı bir büyüme olduğunu söylemek mümkün değildir. 2920 sayılı Yasayla sayıları hızla artan hava taşımacılığı işletmelerinin ve bunları denetleyici kurum olan Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünün yeterli bir altyapıya sahip olmaması, planlı bir büyümeyi maalesef engellemiştir.

Bu sebeple, hava taksi ve genel havacılık işletmeleri hariç olmak üzere, son onbeş yılda, sadece airline olarak 20 havayolu şirketi kurulmuş ve kapanmıştır. Bu durumun, ulusal ekonomiye, havacılığımıza, turizmimize olumsuz etkileri çok büyük olmuştur. 1999 ve 2000 yılları, hava taşımacılığı açısından olumsuz geçmiştir. Ticarî alandaki kayıplarımızın yanı sıra, sivil havacılığımız büyük bir itibar kaybına uğramış, yurt dışından ülkemize yapılan yolcu taşımacılığındaki payımız, 1998 yılında yüzde 60'larda iken, 2000 yılında yüzde 40'lara inmiştir.

Türkiye, Avrupa'yı Asya'ya bağlayan yaklaşık iki saatlik geniş bir hava koridoruyla, jeopolitik konumuna uygun olarak, Avrupa, Asya, Kafkaslar ve Ortadoğu ekseninde önemli bir hava trafiğine sahiptir. 22 adedi uluslararası trafiğe açık, toplam 70 adet değişik kapasitelerde havaalanı mevcuttur. 87 ülkeyle ikili havacılık anlaşması mevcut olup, bu çerçevede, bayrak taşıyıcımız Türk Hava Yolları 78 ülkeye tarifeli seferler düzenlemektedir. Tarifeli uçuşların haricinde, charter bazında yaklaşık 386 yabancı havayolu taşıyıcısı ülkemizi ziyaret etmektedir.

Ülkemizce taraf olunan uluslararası anlaşmalar çerçevesinde yabancı ülkelerle ilişkiler, bu ülkelerin hava taşıyıcılarının ticarî hak ile uçuş faaliyetlerinin belirlenmesi ve denetlenmesi ile ülkemiz hava taşıyıcılarının ve havacılık şirketlerinin kurulması, havacılık standartlarının belirlenmesi ve hepsinden önemlisi, uçuş güvenliğinin yeterli düzeyde sağlanmasına ilişkin faaliyetler, Ulaştırma Bakanlığı anahizmet birimlerinden birisi olan Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü tarafından yürütülmektedir. Bu kurum, aşağıdaki görevleri yürütmekle sorumludur:

- Sivil havacılık kurallarının geliştirilmesi,

- Havacılık personelinin lisanslarının düzenlenmesi,

- Tüm havacılık faaliyetlerinin ruhsatlandırılması,

- Hava sahamızdaki seyrüsefer hizmetlerinin koordinasyonu,

- Uluslararası gelişmelerin takibi,

- Uluslararası anlaşmaların uygulanmasının takibi,

- Hava aracı kazalarının incelenmesi,

- Sivil havacılık eğitiminin esaslarının belirlenmesi,

- Arama-kurtarma hizmetlerinde işbirliği yapılması,

- Havacılık güvenliği,

-2920 sayılı Sivil Havacılık Kanunu kapsamında, sivil havacılık kurallarının geliştirilmesi,

- Sivil hava aracı kazaları,

- Türk hava sahası egemenliği hükümleri,

- Ticarî havacılık işletmeleri,

- Havaalanları ve tesisleri,

- Hava araçları ve sicillerin tutulması,

- Hava araçlarına ilişkin uçuş kuralları,

- Sivil havacılık personeli,

- Havayoluyla taşımalar, ki, bunun içinde taşıma sözleşmeleri, hava araçları kullanma sözleşmeleri vardır,

- Taşıma sözleşmesinden doğan sorumluluk.

Yukarıda anabaşlıklarla ifade edilen bu görevleri yürütmekte mevcut yasanın öngördüğü anlayışla, Genel Müdürlük organizasyon yapısı, personel istihdam politikası, personel ücret politikası, Genel Müdürlük hareket kabiliyeti, hava trafiği yoğun illerde örgütlenebilmesi, Genel Müdürlüğün üye olduğu uluslararası organizasyonların karar değişikliklerine kısa sürede uyum sağlayabilmesi gibi hususları ifa edebilmesi, maalesef, mümkün değildir. Dolayısıyla, yeni yasayla, Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü, bugün itibariyle, Uluslararası Havacılık Teşkilâtı, Avrupa Sivil Havacılık Konferansı, Avrupa Havacılık Otoriteleri Birliği ve Avrupa Hava Trafik Kontrol Teşkilâtının üyesi konumundadır. Dünyadaki gelişmeler bize gösteriyor ki, Edirne'den Kars'a kadar yapılan bir millî havacılıktan söz edilemez.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

BAŞKAN - Buyurun; konuşmanızı tamamlayın efendim.

İNCİ ÖZDEMİR (Devamla) - Bunu gerçekleştirmedeki en önemli aşama, ülkemizin, 3 Nisan 2001 tarihinde, Avrupa Havacılık Otoriteleri Birliğine üye olmasıdır ve bu, sivil havacılık için büyük bir adımdır.

Çok geniş bir yelpazeye sahip havacılığın sağlıklı gelişimindeki diğer bir unsur ise, ülkemizdeki sivil havacılık otoritesinin, uluslararası standartlarda yeniden organize olmasıdır. Havacılık gibi çok hızlı gelişen bir sektörde, havacılığın gelişim hızına ayak uydurabilecek hukuksal, idarî ve teknik bir altyapıya sahip, malî yönden özerk, hareket kabiliyeti yüksek olan bir sivil havacılık otoritesi, artık, bir zorunluluk olmuştur.

Uluslararası havacılığın gerçekleştirilebilmesi için, üyesi olduğumuz bu kuruluşlarca hazırlanan mevzuatın, üye ülkelerce uygulanması ve böylelikle, tüm dünyadaki havacılık sektörünün emniyet yönünden standartlaştırılması amaçlanmaktadır. Bir ülkenin hava taşıma işletmesinin başka bir ülkeye sefer yapabilmesi için, uluslararası standartlara uyum sağlaması şarttır.

Sayın milletvekilleri, sabrınızı daha fazla zorlamak istemediğim için bazı sayfaları da geçiyorum. Kısacası, görüşülmekte olan tasarıyla, arzu edilen bu hedeflere ulaşılması temennisiyle, Yüce Heyetinizi en derin saygılarımla selamlıyorum.

Yalnız, bu arada, biraz önce, CHP'den arkadaşımız bir şey ifade ettiler, TCDD'nin hızlı treninden söz ettiler. Sivil havacılık görüşülürken, bu ifadeleri, açıkçası, yadırgadığımı ifade etmek istiyorum. Burada bir otobüs terminalinden Kağızman'a otobüs kaldırmakla eşdeğer diye düşünüyorum bu ifadelerini.

Heyetinizi, tekrar, saygılarımla selamlıyorum. (AK Parti sıralarından alkışlar)

---

**Kaynak gösterme:** İnci Özdemir (AK Parti, İstanbul). “Sivil havacılık genel müdürlüğü teşkilat ve görevleri hakkında kan.tas. (ss: 940 )”. TBMM Genel Kurulu, 115. Birleşim tutanağı, 22 Haziran 2005. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/inci-ozdemir-22-2005-06-22-sivil-havacilik-genel-mudurlugu-teskilat-ve-gorevleri-hakkinda-kan-tas (erişim: 1 Kasım 2026).

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.