# 633 sayılı diyanet işleri başkanlığının kuruluş ve görevleri hk.kan.(ss . 870 ) - **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 22. Dönem) - **Konuşmacı:** İsmail Değerli (CHP, Ankara) - **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 90. Birleşim - **Tarih:** 27 Nisan 2005 - **Gündem:** 633 SAYILI DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞININ KURULUŞ VE GÖREVLERİ HK.KAN.(SS . 870 ) - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/ismail-degerli-22-2005-04-27-633-sayili-diyanet-isleri-baskanliginin-kurulus-ve-gorevleri-hk-kan-s > İsmail Değerli (CHP), 27 Nisan 2005 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 90. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: 633 SAYILI DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞININ KURULUŞ VE GÖREVLERİ HK.KAN.(SS . 870 )); konuşma 529 kelime. ## Konuşma metni (tutanaktan) CHP GRUBU ADINA İSMAİL DEĞERLİ (Ankara) - Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; 870 sıra sayılı, 633 sayılı Diyanet İşleri Başkanlığının Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifiyle ilgili olarak söz almış bulunuyorum; hepinizi saygıyla selamlıyorum. Değerli arkadaşlar, 633 sayılı Diyanet İşleri Başkanlığının Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanunun 1 inci maddesinde İslam Dininin inançları, ibadet ve ahlâk esasları ile ilgili işleri yürütmek, din konusunda toplumu aydınlatmak ve ibadet yerlerini yönetmek görevi Diyanet İşleri Başkanlığına verilmiştir. Genel idare içinde yer alan Diyanet İşleri Başkanlığı bu hizmeti, Anayasanın 136 ncı maddesi gereğince laiklik ilkesi doğrultusunda, bütün siyasî görüş ve düşünüşlerin dışında kalarak ve milletçe dayanışma ve bütünleşmeyi amaç edinerek yerine getirmektedir denilmektedir. Değerli arkadaşlar, Türkiye'de 80 000'in üzerinde cami mevcut. Bu camiler, gerçekten, planlı programlı yapılmamıştır. 1997-1998 yıllarından sonra, belediyeler bazı kararlar aldı Diyanet İşleri Başkanlığının vermiş olduğu görüşler doğrultusunda; bir yerde cami yapılabilmesi için belirli metrekareler getirildi, belirli kurallar getirildi. Ancak, ondan önceki dönemlerde, gerçekten, önüne gelen cami yaptı, arsasını bağışladı küçük kücük yerlerde veya parasını kullandı; sonra da, bunları götürdü Diyanet İşlerine devretti. Şimdi, kadro yetersiz deniliyor. Değerli arkadaşlar, Türkiye'de 90 000'e yakın, Diyanet İşlerinde insan çalışmaktadır ve çoğu bölgelerdeki camilerde de ibadet edecek vatandaş bulamıyoruz; köyler boşalmış, bölgeler boşalmış; gerçekten, çoğu yerde cuma günleri cemaat 3-5 kişi, onun dışında çoğu zaman camiler boş; ama, biz, şimdi, bu boş olan kadrolara, hakikaten, kendi yandaşlarımızı yerleştirmek için bu konuda çalışma yürütüyoruz. Değerli arkadaşlar, Türkiye'de 44 892 tane resmî okul var, 8 664 özel okul var; Türkiye'de toplam okul sayısı 53 556; şu an, ülkemizde 100 000 dersliğe ihtiyacımız var, bunun yanında 200 000 de öğretmene ihtiyacımız var. Ülkemizde bu sıkıntılarımız varken, bu ihtiyaçlarımız varken, bunu büyük bir öncelikle getirdik; bu, işin birinci yanı. Gelelim işin öbür yanına, değerli arkadaşlar, hakikaten, burada "İslam dininin inançları" deniliyor. Ben, şimdi size soruyorum; yanlış anlamayın, hiçbir zaman bölücü, hiçbir zaman mezhepçi, kesinlikle böyle bir şeyim yok; her şeyden önce, ben doktorum, kadın doğum uzmanıyım. Bir hastaya doğum yaptırdığım zaman, doğan çocuğun alnında hiçbir şey yazmaz. Siz, onu, kimin yanına, hangi kültürün yanına verirseniz, hangi dinî inançtaki insanın yanına verirseniz, onun kültürünü alır, onun düşüncesini alır; bu, böyledir. MUSA UZUNKAYA (Samsun) - Çok doğru... İSMAİL DEĞERLİ (Devamla) - Şimdi, değerli arkadaşlar; ama, ülkemizde öyle değil. Bizim ülkemizde, 20 000'in üzerinde Alevî, Bektaşi vatandaş var. K. KEMAL ANADOL (İzmir) - Milyon... İSMAİL DEĞERLİ (Devamla) - Caferî mezhebe dahil insanlar var. Bakınız değerli arkadaşlar, bu arkadaşlar, ibadet edecekleri yer bulamıyor ve cemevi kurmak istediği zaman, İçişleri Bakanlığı, fetva istiyor Diyanet İşleri Başkanlığından. Biz, acaba, ülkemizdeki Alevî vatandaşlara, Bektaşi vatandaşlara, cem yeri verebilir miyiz, veremez miyiz?.. Çünkü, yerel yönetimler, ibadet yeri diye yerler açıyor; ama, maalesef, Osmanlı İmparatorluğu döneminde dahi olmayan fetvalar veriliyor; yani, bu inanca sahip olan insanlara bu hak tanınmıyor. Peki, bu insanlar, bu ülkede, nerede ibaret etsin arkadaşlar?.. Havraya gidiyorsun, sinagoga gidiyorsun, efendim, ben evimde ibadet etmek istiyorum veyahut da cemevinde; yani, siz, kilisede ibadet edene bir şey demiyorsunuz... AHMET YAŞAR (Aksaray) - Kilise, ibadethane... MUSTAFA ÜNALDI (Konya) - Kilise de ibadethane... İSMAİL DEĞERLİ (Devamla) - Bunlara, camie gelin demiyorsunuz. Peki, sinagoga giden adama demiyorsunuz... Değerli arkadaşlar, Alevî- Bektaşîleri, siz, Müslüman olarak kabul etmiyor musunuz?!. (AK Parti sıralarından "sen etmiyorsun" sesleri) Bu arkadaşlar, Allah'ın... --- **Kaynak gösterme:** İsmail Değerli (CHP, Ankara). “633 sayılı diyanet işleri başkanlığının kuruluş ve görevleri hk.kan.(ss . 870 )”. TBMM Genel Kurulu, 90. Birleşim tutanağı, 27 Nisan 2005. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/ismail-degerli-22-2005-04-27-633-sayili-diyanet-isleri-baskanliginin-kurulus-ve-gorevleri-hk-kan-s (erişim: 1 Kasım 2026). Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.