# Hakimler ve savcılar kanunu ile bazı kanunlarda değişiklik yapılmasına daiir kan.tas.( ss. 951)

- **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 22. Dönem)
- **Konuşmacı:** İsmet Atalay (CHP, İstanbul)
- **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 120. Birleşim
- **Tarih:** 28 Haziran 2005
- **Gündem:** HAKİMLER VE SAVCILAR KANUNU İLE BAZI KANUNLARDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİİR KAN.TAS.( SS. 951)
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/ismet-atalay-22-2005-06-28-hakimler-ve-savcilar-kanunu-ile-bazi-kanunlarda-degisiklik-yapilmasina

> İsmet Atalay (CHP), 28 Haziran 2005 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 120. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: HAKİMLER VE SAVCILAR KANUNU İLE BAZI KANUNLARDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİİR KAN.TAS.( SS. 951)); konuşma 905 kelime.

## Konuşma metni (tutanaktan)

CHP GRUBU ADINA İSMET ATALAY (İstanbul) - Sayın Başkan, değerli arkadaşlar; Hâkimler ve Savcılar Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Tasarısıyla ilgili Grubum ve şahsım adına söz almış bulunmaktayım.

Söz konusu madde, 45 inci madde olarak düzenleniyor. Bu maddeyle, özellikle seçimlerin temel hükümleriyle ilgili 298 sayılı Yasanın 15 inci maddesi değiştirilmek isteniyor. 298 sayılı Yasanın 15 inci maddesine göre, ilde, il seçim kurulunun oluşması için, iki yılda bir il çevresindeki kıdemli üç hâkimden en kıdemlisinin başkanlığında asil üyeliklere, yine, kıdemli hâkimlerden iki kişinin yedek hâkim olarak görev yapması öngörülmekte; ilçelerde de, o ilçede bulunan en kıdemli hâkimin ilçe seçim kurulu başkanı olarak görev yapması öngörülmektedir. Ancak, bu yasaya göre, o ilçede veyahut ilde kıdemli hâkim yoksa, ağır ceza mahkemesinin yargı sahası içerisinde kalan başka yerdeki bir hâkim ilçe seçim kurulu başkanlığı ve il seçim kurulunda görev alabiliyor. Aynı yargı çevresi içerisinde yoksa, en yakın olan ağır ceza mahkemesi çevresinden bir yargıcın atanması söz konusu olabiliyor. 298 sayılı Yasada "kıdemli hâkimler arasında" denilmekte; ancak, 45 inci maddeyle yapılacak değişiklikte kınama cezası ve daha yukarı bir cezaya mahkûm olmuş bir hâkimin ilçe seçim kurulunda görev alamaması öngörülmektedir.

Değerli arkadaşlarım, ilçe seçim kurulu olsun, il seçim kurulu olsun, gerçekten, önemli bir görevi ifa eden, o ilçede, o ilde en kıdemli hâkimlerin görev yaptığı bir kurul olarak çalışmaktadır. Tatbikata baktığımız zaman, ilçe seçim kurullarının, il seçim kurullarının bazı konularda vermiş oldukları kararlar kesin mahiyettedir, itirazı kabil değildir; bir hakkın korunması açısından burada yetenekli ve kıdemi yüksek olan hâkimlerin görev yapmasında isabet olduğu kanaatini taşımaktayız. Anadolu'da, özellikle Doğu ve Güneydoğu Anadoluda, böyle kıdemi yüksek olan hâkim bulmak da çok zordur. Stajını tamamlamış, daha üç günlük hâkim, bir ilçede, ilçe seçim kurulu başkanı olabiliyor, ilçe seçim kurulunu yönetmekle görevlendirilmiş olabiliyor. Böyle hallerde, ilçeye yeni gitmiş olan -özellikle, seçim yasaları, şekil hukuku bakımından, süreye bağlı, çok dikkat isteyen önemli maddeler ihtiva eder- ilçe seçim kuruluna tayin edilen hâkimin, bu konulara vâkıf olması gerekir, kendisini yetiştirmiş olması gerekir; ancak, ne yazık ki, birçok ilçede, ilde, ilçe seçim kurulundaki kâtiplerin, ilçe seçim kurulu seçim şeflerinin oyuncağı haline gelebiliyor.

Bu yasa maddesiyle, gerçekten, önemli bir adım da atılıyor. Geçmişteki, yani, 298 sayılı Yasanın 15 inci maddesine baktığınız zaman, kınama cezası veyahut daha üst durumda ceza alan yargıçların daha, kıdemine göre, ilçe seçim kurulunda veya il seçim kurullarında görev aldığı görülebiliyor; ancak, yeni düzenlemede, bu şekilde ceza almış olan yargıçların görev almasının önü tıkanmış bulunuyor.

Değerli arkadaşlarım, siyasetle uğraşıyorsunuz, özellikle, seçim yasaları ve seçim kurulları hepimizi ilgilendiren konuların başında geliyor. Gerçek anlamda çalışan, dürüst ve bu görevi layıkıyla yapabilecek kıdemli hâkimlerin bu görevi yapmasında yarar vardır. Burada yapılan düzenlemenin yararlı olacağını ben de düşünüyorum, kabul ediyorum.

Bu yasanın tamamına baktığınız zaman, gerçekten, hâkimler ve savcılarla ilgili önemli değişiklikler yapmaktadır, önemli değişiklikler getirmektedir. Tabiî, bu değişiklikler yapılırken, Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu Yasasının tümünün ele alınarak, birçok maddelerinin değişmesinde, özellikle, hâkim teminatının ve bağımsız yargının işlerlik kazanması için bazı adımların atılmış olması gerekir diye düşünüyorum; ancak, bunlar yapılamamıştır. İşte, Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kuruluyla ilgili yapılan değişiklikler, bu değişikliklerin bir kısmını kapsamaktadır. Bunlar, yararlı değişikliklerdir; ama, temelde değişiklik yapılmadığı zaman, bununla yetinmek kanımca mümkün gözükmemektedir. Çünkü "yargı bağımsız olsun" diyoruz, "hâkimler teminat altında olsun" diyoruz; ama, ilçe seçim kurulunda görev alacak hâkimlerin bu teminattan yoksun olmaları, bazı hallerde yanlış kararlar vermesine de neden olabilmektedir.

Düşünebiliyor musunuz; hâkim ve savcıların, siyasete atılmalarında, herhangi bir şekilde, herhangi konuda adaylıkları söz konusu olduğunda, yeniden seçilememeleri halinde, yargı görevini ifa etmemeleri için yasal engeller konmuş olmasına rağmen, ancak, siyaset açısından baktığınız zaman, Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunun başında Adalet Bakanının, müsteşarın bulunmasında ve onların özellikle soruşturmasını yapan kurum olarak Adalet Bakanının izniyle teftişlerinin yapılmış olması, bu hâkimlerin bağımsız hareket etmelerini engellemektedir.

Özellikle, son günlerde birçok olayda, yargı görevini ifa eden hâkimlerin bazı hallerde, partilerin siyaset yapan organlarının, genel kurullarının, yüksek disiplin kurullarının almış olduğu kararları hâkimlerin, özellikle, Siyasî Partiler Yasasına göre şekil yönünden denetleme hakları olmasına rağmen, bu incelemelerinde esasa girdiğini görüyoruz. Esas hakkında öyle kararlar vermektedirler ki, bu kararların telafisi mümkün gözükmemekte ve o kararı alan partinin yüksek kurulu, yüksek disiplin kurulu, vermiş olduğu karardan ötürü üzüntü duymakta ve bir hakkı kullanamamaktadır. Onun için bu görevi yapacak hâkimlerde liyakat aramanın, kıdemli olmasını aramanın, bu görevleri üstlenmiş olmaları sırasında özen gösterilmesinde yarar olduğunu görüyoruz. Biz, bunun sadece hâkimlik mesleğini icra ederken özellikle, hâkimler staj görürken, yargıda, asliye hukukta, ticaret hukukta, ağır cezada, sulh cezada, savcılıkta, oralarda gerekli eğitimden geçmektedirler; ancak, ben öyle inanıyorum ve tatbikatta tanık olduğum, gördüğüm kadarıyla da, hâkimlere seçimle ilgili, seçim yasalarıyla ilgili gerekli eğitim verilmemekte, genel bilgiler dahilinde, herhangi bir ilçeye tayin edildiği zaman, o kurumun başına geçtiği zaman, orada çalışan kâtiplerin oyuncağı haline gelmekte ve görevi gereği gibi ifa edememektedir.

Ben, isterdim ki, bundan sonra, staj döneminde olsun, özellikle ilçe seçim kurullarında, il seçim kurullarında görev alabilmelerinin bir koşulu olarak, hâkimlerin, bir yıl veyahut da bir süre bu kurullarda staj yaparcasına çalıştırılması gerekir; yani, bu görevde bir yıl çalışmamış olan bir hâkimi bir kurulun başına seçim kurulu başkanı olarak atamanın zorlukları tatbikatta görülmektedir.

Bu nedenle -bu yasa, tabiî, bu şekliyle çıkacaktır- dileğim odur ki, bundan sonra yapılacak değişikliklerde ilçe seçim kurullarına verilecek görevlerle ilgili yeni düzenlemelerin yapılması gerekeceği inancını taşıyorum.

Biz, zaten, bu yasaya, birçok maddesine olduğu gibi, olumlu katkılarda bulunuyoruz; bu maddeyle ilgili, bu yasayla ilgili olumlu görüş serdediyoruz. İktidar Partisinin buna özen göstermesi gerekiyor, muhalefetin görüşünü de alması gerekiyor. Sabahtan beri burada dinliyoruz, bazı arkadaşlarımızın yaptığı itirazlarda veyahut şikâyetlerde haksız olmadıkları açıkça anlaşılmaktadır.

Yüce Heyetinizi saygıyla selamlıyorum.

Teşekkür ediyorum. (CHP sıralarından alkışlar)

---

**Kaynak gösterme:** İsmet Atalay (CHP, İstanbul). “Hakimler ve savcılar kanunu ile bazı kanunlarda değişiklik yapılmasına daiir kan.tas.( ss. 951)”. TBMM Genel Kurulu, 120. Birleşim tutanağı, 28 Haziran 2005. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/ismet-atalay-22-2005-06-28-hakimler-ve-savcilar-kanunu-ile-bazi-kanunlarda-degisiklik-yapilmasina (erişim: 1 Kasım 2026).

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.