# Doğu anadolu bölgesinin sosyal ve ekonomik yapısı hakkında

- **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 23. Dönem)
- **Konuşmacı:** Kayhan Türkmenoğlu (AK Parti, Van)
- **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 106. Birleşim
- **Tarih:** 20 Mayıs 2008
- **Gündem:** DOĞU ANADOLU BÖLGESİNİN SOSYAL VE EKONOMİK YAPISI HAKKINDA
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/kayhan-turkmenoglu-23-2008-05-20-dogu-anadolu-bolgesinin-sosyal-ve-ekonomik-yapisi-hakkinda

> Kayhan Türkmenoğlu (AK Parti), 20 Mayıs 2008 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 106. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: DOĞU ANADOLU BÖLGESİNİN SOSYAL VE EKONOMİK YAPISI HAKKINDA); konuşma 509 kelime.

## Konuşma metni (tutanaktan)

KAYHAN TÜRKMENOĞLU (Van) – Sayın Başkan, değerli milletvekili arkadaşlarım; hepinizi saygı ve sevgiyle selamlıyorum.

Burada 58, 59 ve 60’ıncı Hükûmeti insafsızca eleştiren arkadaşlarımın da hayretle konuşmalarını ve eleştirilerini izliyorum. Diyeceksiniz niye? Ben Doğu ve Güneydoğu Anadolu’nun sosyoekonomik yapısı ve sorunlarıyla ilgili söz almış bulunmaktayım.

Değerli arkadaşlar, yıl 1936, dönemin İktisat Vekili Sayın Celal Bayar -rahmetli- Şark Raporu hazırlıyor ve Şark Raporu’nun 4’üncü, 5’inci maddelerinde Doğu Anadolu Bölgesi’nin sosyoekonomik yapısını kalkındırmak için çalışmalar yapılması gerektiğini ifade ediyor. Aradan geçen altmış yedi yıl süresi içerisinde Doğu Anadolu Bölgesi’yle ilgili ciddi anlamda bir çalışma olmamıştır. Bakın, 1968 yılında kalkınmada öncelikli yöreler statüsü ilk uygulamaya geçiyor. Aradan geçen ve… Bu kalkınmada öncelikli yöreler statüsü on yedi kez değiştirilmesine rağmen, yine kalkınan ve bu sistem içerisinde yine gelişen bir il olmadığını hep birlikte görüyoruz.

Bunun dışında, Birinci Beş Yıllık Kalkınma Planı 1933 yılında başlatılıyor ve Yedinci Beş Yıllık Kalkınma Planına kadar, Birinci Beş Yıllık Kalkınma Planı ne diyorsa Yedinci Beş Yıllık Kalkınma Planı da aynı şeyi söylüyor ve bugüne kadar da geliştirdiği bir şey yoktur. Ancak, Sekizinci Beş Yıllık Kalkınma Planı, işte burada, 58 ve 59’uncu Hükûmetin icraatlarını net, somut, elle tutulur, gözle görülür bir şekilde görmek mümkündür değerli arkadaşlarım.

Ben, şimdi şunu izah ediyorum: Düne kadar Devlet Planlama Teşkilatının çalışmalarında somut bir gelişme olmazken, ama, Sekizinci Beş Yıllık Kalkınma Planı çerçevesi içerisinde Devlet Planlama Teşkilatı gerçek manada kendisini gösteriyor ve KÖYDES projeleriyle, BELDES projeleriyle halkın gönlünde taht kuruyor. Demek ki, istenildiğinde bazı şeyler olabiliyor değerli arkadaşlarım.

Bakın, Doğu Anadolu Bölgesi’yle ilgili DAKAP (Doğu Anadolu Kalkındırma Projesi) kapsamında 303 tane proje gerçekleşiyor. 45 trilyon lira para veriliyor projeye. Halk projeye alıştırılıyor, halk proje yapmaya alıştırılıyor. Bu da bizim AK Parti İktidarının ve Hükûmetinin gayretli çalışmaları neticesindedir.

Bakın, Doğu Anadolu Bölgesi’nde son altı yılda neler oluyor? Buna bir göz attığımızda, Doğu Anadolu Bölgesi dar yollardan duble yola kavuşuyor, TOKİ gibi toplu konut sitelerine kavuşuyor, havaalanlarına kavuşuyor, sosyal yardıma kavuşuyor, KÖYDES projelerine kavuşuyor.

Değerli arkadaşlarım, sadece bir örnek veriyorum kendi ilimden: Bakın, cumhuriyet kurulduğu günden bugüne kadar yetmiş dokuz yıllık süre içerisinde sadece Van ilinin 585 köyünün 119’u şebekeli içme suyuna sahip idi. Ama, bu beş yıllık süre içerisinde tam 400 köyümüz şebekeli içme suyuna kavuşmuştur değerli arkadaşlarım. Bunu görmemek, bunu bilmemek, bunu anlamamayı hayretle karşılıyorum.

Demin arkadaşım tarımla ilgili ifadelerini buyurdular, tarımla ilgili gelişmenin olmadığından bahsettiler. Ben kendi yöremle ilgili, kendi ilimle ilgili, tarımda yapılan beş yıllık süre içerisindeki çalışmalardan birkaç tane not vermek istiyorum.

Bakın, 1.387 çiftçinin borcu silinmiştir sadece Van ilinde. Çiftçinin kullandığı kredi yüzde 137 artmıştır. Tarımsal destek yüzde 64 artmıştır. Hayvancılık desteği vardır. Bunlar rakamsal ifadelerdir. Bakın, 2002 ile 2006 yılı içerisinde Doğu Anadolu Bölgesi’nde buğday yüzde 32, arpa yüzde 54, yonca yüzde 176 artmıştır.

MUSTAFA ENÖZ (Manisa) – Gübre fiyatları ne oldu?

KAYHAN TÜRKMENOĞLU (Devamla) – Değerli arkadaşlarım, Doğu Anadolu Bölgemizin bu gayretli çalışmaları gerçekten sonuç vermiştir ve sonucu da 22 Temmuz seçimlerinde almıştır. Ha, bu, Doğu Anadolu Bölgesi için yeterli midir? Değildir. Doğu Anadolu Bölgesi’nin altyapı ile ilgili ciddi anlamda sıkıntıları vardır ancak bunu ilgili kurumlarımız ve ilgili bakanlıklarımız gayretli çalışmalar sonucu gündeme getirip…

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

---

**Kaynak gösterme:** Kayhan Türkmenoğlu (AK Parti, Van). “Doğu anadolu bölgesinin sosyal ve ekonomik yapısı hakkında”. TBMM Genel Kurulu, 106. Birleşim tutanağı, 20 Mayıs 2008. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/kayhan-turkmenoglu-23-2008-05-20-dogu-anadolu-bolgesinin-sosyal-ve-ekonomik-yapisi-hakkinda (erişim: 29 Ekim 2026).

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.