# 2003 mali yılı bütçesi 10 uncu tur görüşmeleri - **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 22. Dönem) - **Konuşmacı:** Kemal Kılıçdaroğlu (CHP, İstanbul) - **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 57. Birleşim - **Tarih:** 27 Mart 2003 - **Gündem:** 2003 MALİ YILI BÜTÇESİ 10 UNCU TUR GÖRÜŞMELERİ - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/kemal-kilicdaroglu-22-2003-03-27-2003-mali-yili-butcesi-10-uncu-tur-gorusmeleri > Kemal Kılıçdaroğlu (CHP), 27 Mart 2003 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 57. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: 2003 MALİ YILI BÜTÇESİ 10 UNCU TUR GÖRÜŞMELERİ); konuşma 968 kelime. ## Konuşma metni (tutanaktan) CHP GRUBU ADINA KEMAL KILIÇDAROĞLU (İstanbul) – Teşekkür ediyorum Sayın Başkan. Değerli milletvekilleri, Maliye Bakanlığı, köklü gelenekleri olan, bir anlamda, devlete bürokrat yetiştirmek gibi bir okul görevini de üstlenen, saygın bir Bakanlığımız; ancak, ne yazık ki, bu Bakanlığımızın henüz bir yasası yok. 1980’lerde çıkarılan bir kanun hükmünde kararnameyle yönetiliyor. Değerli milletvekilleri, Maliye Bakanlığının hazırladığı ve şu anda görüştüğümüz bütçe, gerçekte bir yıllık bir bütçe olmasına karşın, fiiliyatta dokuz aylık bir süreyi kapsamaktadır. Bu açıdan, bütçenin samimî ve gerçekçi olduğunu söylemek son derece zor. Ben, tahminler ve gerçekleşme olarak, 2002 yılı bütçesiyle bir kıyaslama yaptım. Örneğin, faiz ödemeleri 43 katrilyon lira öngörülmüş olmasına karşın, gerçekleşen miktar bunun çok daha üzerinde olmuş ve bütçe açığını bir anlamda artırmıştır. Yine, sosyal güvenlik ödemeleri olarak 14 katrilyon lira bu bütçede öngörülmüş; ama, maalesef, bunun da tutmayacağı açıktır. Bütçelerimizin bir başka önemli sorunu var –bu deyim, yüksek yargı organı olan Sayıştaya aittir- bütçelerimiz büyük ölçüde kayıtdışı hesapları, rakamları kapsamamaktadır; yani, kayıtdışı bütçe uygulaması maalesef Türkiye’de geçerlidir. Maliye Bakanlığının, bu kayıtdışı bütçe uygulamasından vazgeçmesi ve Parlamentoya, samimi, gerçekçi rakamları ifade eden bir bütçeyi getirmesi gerekir; çünkü, Anayasamızın 161 inci maddesine göre, bütün rakamların, verilerin, gelirlerin ve harcamaların Yüce Parlamentonun onayına sunulması gerekiyor. Maalesef, bu bütçede, bu da söz konusu değil. Çözüm, değerli arkadaşlarım: Çözüm “çok yıllı” bütçe uygulamasına geçmektir; bir yıllık değil, en az üç yıllık “çok yıllı” dediğimiz bütçe uygulamasına geçmek, sağlıklı tartışma ortamını Türkiye Büyük Millet Meclisinde yaratmaktır. Çok önemli bir konu daha var değerli milletvekilleri: Kesinhesap kanunu burada okunuyor; ama, kesinhesap kanunuyla ilgili olarak, hiçbir rakamın üzerinde durmuyoruz. Kesinhesap kanunu, şimdi görüştüğümüz bir bütçenin, daha daha sonra nasıl gerçekleştiğini bize anlatan bir yasa; ama, maalesef, kesinhesap kanunu -ne Parlamentoda ne komisyonlarda- ciddî olarak görüşülmüyor ve dolayısıyla, Türkiye Büyük Millet Meclisinin denetim yapma işlevi maalesef gerçekleşmiyor. Bu, Türkiye Büyük Millet Meclisinin ciddiyetiyle bağdaşan bir uygulama değil. Batı’daki uygulamalar, çoğu ülkede şöyle: Kesinhesap kanunları ayrıca görüşülür, ayrı komisyonu vardır ve kesinhesap kanunlarının görüşüldüğü komisyonda, iktidar değil muhalefet partileri ağırlıktadır. Dolayısıyla, bir bütçenin parlamentoda sorgulanma işlevi, çok daha sağlıklı yerine getirilmektedir. Değerli arkadaşlarım, bu bütçenin gelirleri açısından geçen gün Sayın Bakanımız bir açıklama yaptı: Sayın Genel Başkanımız tarafından, vergi barışı projesiyle ilgili olarak, 10 katrilyon liralık bir rakamın önce ifade edildiğini söyledi; daha sonra, bunun 2,4 katrilyon lira olduğu, bütçeye de bunun 750 trilyon lira olarak geçtiği söylendi. Sayın Maliye Bakanımız, 23 Martta yaptığı açıklamada, bu verilerin doğru olmadığını, böyle bir şeyin ifade edilmediğini belirtti. Değerli arkadaşlarım, 5 Ocakta, Sayın Maliye Bakanımızın, Hürriyetteki köşe yazarı Sayın Şükrü Kızılot’a verdiği bilgiler var. 5 Ocak tarihli Hürriyet Gazetesini açarsanız, orada, Sayın Bakanımız, Vergi Barışı projesinden 10 katrilyon liralık gelir beklendiğini söylemektedir. Daha sonra, Sayın Recep Tayyip Erdoğan, Adalet ve Kalkınma Partisi Grubunda 7 Ocakta yaptığı konuşmada, Adalet ve Kalkınma Partisinin bütün değerli milletvekillerinin de duyacağı gibi, vergi barışından 10 katrilyon liralık bir gelir elde edeceğimizi belirtmektedir. Sanıyorum, sevgili milletvekillerimiz eğer sorarlarsa, Adalet ve Kalkınma Partisi Grubundan bu rakamları alabileceklerdir, bu ifadeleri alabileceklerdir. Gelelim bir başka konuya... Asıl hata şu, değerli milletvekilleri: Maliye Bakanlığı olarak bir tahmin yapabilirsiniz; 2,4 katrilyon lira bekliyoruz veya 750 trilyon lira bekliyoruz diyebilirsiniz. İşin vahim olan noktası şu; bir Sayın Bakan kalkıyor, Plan ve Bütçe Komisyonuna bastırdığı kitaba şu ifadeyi yazıyor: Biz, Maliye Bakanlığı olarak 2,4 katrilyon lira gelir tahmin ettik; ama, IMF bunu doğru kabul etmiyor; o nedenle, biz, 750 trilyon lira yazıyoruz. Bir Maliye Bakanının konuşma metnine bu girmez arkadaşlar. Eğer siz, 2,4 katrilyon tahmin ediyorsanız, 2,4 katrilyon dersiniz; 750 trilyon tahmin ediyorsanız, 750 trilyon dersiniz. Dünkü bir gazetemizin manşetiydi: “Vergi Barışı Şantaja Döndü...” Değerli arkadaşlar, şu anda, bütün vergi dairelerinde, vergi denetim elemanları, mükellefleri arıyorlar: Siz, matrahı niye yükseltmiyorsunuz; sizi incelemeye aldık, matrahı yükseltmezseniz inceleme devam edecek; ama, matrahı yükseltirseniz, sizi, inceleme kapsamının dışında tutacağız... Değerli arkadaşlar, dürüst, vergisini zamanında ödeyen insana, niçin, biz, telefonla rahatsız edip “vergini artır, matrahı artır, artırmazsan seni incelemeye alacağız...” Naylon faturacıyı affettik. Hadi, ona bir şey söylemiyoruz, o zaten artıracak; ama, dürüst, vergisini ödeyen bir insana baskı kurmamızın bir anlamı, bir mantığı var mıdır?! Vergi adaletini sağlayan yasalar henüz gelmedi değerli arkadaşlarım. Maliye Bakanlığından bekliyoruz, vergi adaletini sağlayan yasaları. Kayıtdışı ekonomiyi önleyeceğiz diye hükümet programında da var, seçim bildirgesinde de var; ama, vergi tabanını genişletecek, kayıtdışı ekonomiyi engelleyecek bir düzenleme şu ana kadar Parlamentoya gelmedi. Sayın Maliye Bakanımız “siz, emeklilere verilen sosyal destek ödemesini görmüyorsunuz da, emekli aylıklarından kesilen yüzde 1 kesintiyi görüyorsunuz” diyor ve bizi eleştiriyor. Değerli arkadaşlarım, vicdanla düşünmek lazım. Yüzde 1 kesinti, emekli aylıklarından düzenli yapılan bir kesintidir; yani, bir vergi gibidir; her yıl yapılacak bu; üstelik, emekli olmuş kişilerden yapılacak; ama, sosyal destek ödemesi, sadece 2003 yılı için geçerli olan bir ödemedir. Siz bunu her yıl yapsaydınız, hadi, biz bunu görmeyelim diyebilirdik; ama, bir şeyi yapınca sürekli yapıyorsunuz. Zammı verince de onu belli bir süreyle veriyorsunuz. Bunun da adaletle bağdaşır bir yanının olmadığını belirtmek isterim. Değerli arkadaşlar, vergi tabanını genişletmenin dünyada bilinen iki yolu vardır. Bunlardan birincisi, vergi yasalarındaki istisna ve muafiyetleri kaldırmaktır. Bu konuda, bakalım, Sayın Bakanlığımız nasıl bir tasarı getirecek, istisna ve muafiyetleri nasıl daraltacaklar. İkinci yolu, vergi yönetimini güçlendirmektir; ama, maalesef, değerli milletvekilleri, hepiniz vergi yönetimiyle zaman zaman muhatap oluyorsunuz, şikâyetleri hepiniz dinliyorsunuz. Bu şikâyetleri giderecek önlemler şu ana kadar Parlamentoya gelmiş değil. Biz, Cumhuriyet Halk Partisi olarak, vergi yönetiminin etkinleştirilmesini, toplam kalite yönetiminin burada da uygulamaya geçilmesini, bürokrasinin azaltılmasını sağlayan uygulamaları bekliyoruz. Yine, bir başka şey söyleyerek sözlerimi bağlamak istiyorum. Değerli milletvekilleri, vergi adaleti sağlanmadan kayıtdışı ekonomiyi önleyemezsiniz. Eğer, kişilere ağır vergi yükleri getirirseniz, kayıtdışı ekonomiyi özendirirsiniz. Bizim basından öğrendiğimiz kadarıyla, vergi yükünü hafifleten değil, vergi yükünü ağırlaştıran düzenlemeler, maalesef, önümüzdeki günlerde yine Parlamentoya gelecek ve biz, yine, her bütçe görüşmesinde kayıtdışı ekonomiyi önleyeceğimizi söyleyeceğiz, vergi yönetiminin güçlendirilmesini söyleyeceğiz; ama, maalesef, sayın bakanlar, bu işlevlerini yerine getirmeyeceklerdir. Biz, Maliye Bakanlığının bu bütçesinin gerçekçi olmadığını, samimî olmadığını; bildiğimiz, düşündüğümüz, gördüğümüz ve yakında da göreceğimiz için, buna olumlu oy vermeyeceğimizi belirtir, hepinize saygılar sunarım. (CHP sıralarından alkışlar) --- **Kaynak gösterme:** Kemal Kılıçdaroğlu (CHP, İstanbul). “2003 mali yılı bütçesi 10 uncu tur görüşmeleri”. TBMM Genel Kurulu, 57. Birleşim tutanağı, 27 Mart 2003. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/kemal-kilicdaroglu-22-2003-03-27-2003-mali-yili-butcesi-10-uncu-tur-gorusmeleri (erişim: 1 Kasım 2026). Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.