# İl özel idareleri kanunu tasarısı ile içişleri avrupa birliği uyum ve plan ve bütçe komisyonu raporu (s.s.583) - **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 22. Dönem) - **Konuşmacı:** Kemal Kılıçdaroğlu (CHP, İstanbul) - **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 105. Birleşim - **Tarih:** 23 Haziran 2004 - **Gündem:** İL ÖZEL İDARELERİ KANUNU TASARISI İLE İÇİŞLERİ AVRUPA BİRLİĞİ UYUM VE PLAN VE BÜTÇE KOMİSYONU RAPORU (S.S.583) - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/kemal-kilicdaroglu-22-2004-06-23-il-ozel-idareleri-kanunu-tasarisi-ile-icisleri-avrupa-birligi-uyum-ve > Kemal Kılıçdaroğlu (CHP), 23 Haziran 2004 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 105. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: İL ÖZEL İDARELERİ KANUNU TASARISI İLE İÇİŞLERİ AVRUPA BİRLİĞİ UYUM VE PLAN VE BÜTÇE KOMİSYONU RAPORU (S.S.583)); konuşma 628 kelime. ## Konuşma metni (tutanaktan) CHP GRUBU ADINA KEMAL KILIÇDAROĞLU (İstanbul) - Teşekkür ediyorum Sayın Başkan. Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; bu Parlamentoda bundan önce pek çok yasayı, özelleştirmeyi özendirmek, özelleştirmeyi geliştirmek için çıkardık. Sayın Başbakan, yapmış olduğu bütün açıklamalarda kamunun, artık, ekonomiden olabildiğince sıyrılacağını, özel sektörün gelişmesi açısından özelleştirmelere hız kazandırılacağını ısrarla söylüyor. Sayın Maliye Bakanımız da bu konuda ısrarlı söylemlerini sürdürüyor. Şimdi, bu madde, Sayın Başbakanın söyledikleriyle yaptıklarının ne kadar zıt olduğunu gösteriyor. Bir taraftan "özelleştirme yapacağız" diyorsunuz, öbür taraftan da yeni yeni kamu şirketleri kurmak için izin veriyorsunuz. Şimdi, il özel idaresinin ne işi var şirket kurmada; il özel idaresi şirket kurup ne yapacak; çimento fabrikası mı yapacak, ayakkabı fabrikası mı yapacak; ne yapacak il özel idaresi? Değerli arkadaşlar, eğer, il özel idarelerine bu tür kapıları açarsak bunun sonunu alamazsınız; yine, yolsuzlukların arasına kapılıp gideceksiniz, pek çok şirket batacak, pek çok kamu kaynağı yok olacak. Peki, bunun hesabını kim verecek? Yeri geldiği zaman diyorsunuz ki, biz, tüyü bitmemiş yetimin hakkını arayacağız; ama, yeri geliyor, bir bakıyorsunuz, çıkardığınız bir yasa maddesiyle, yeni yeni yolsuzluklara kapı aralayacak malzemeleri getiriyorsunuz. Şimdi, belki, aklınıza şu gelebilir: İl özel idareleri şirket kuracak; ama, bu şirketleri denetleyeceğiz. Arkadaşlarımın büyük bir kısmına şunu söylemek isterim ki, siz, bu şirketleri denetleyemeyeceksiniz. Neden denetleyemeyeceksiniz; çünkü, denetim maddesini kaldırıyorsunuz, diyorsunuz ki "bu şirketler Türk Ticaret Kanunu esaslarına göre denetlenir" ve Türkiye Cumhuriyetinde bir ilki gerçekleştiriyorsunuz; bir kamu kaynağıyla, vatandaşın vergisiyle kurulan bir şirketin kamu eliyle denetimine son veriyorsunuz. Neden son veriyorsunuz; oralarda yolsuzluklar daha iyi yapılsın, oralarda bazıları daha iyi beslensin diye yapıyorsunuz. Doğru, değil mi bunlar... Sayın Bakan çıksın desin ki "hayır, doğru değil. Biz, bu şirketleri kamu eliyle denetleyeceğiz." Biz de, Sayın Bakana soracağız, Sayın Bakanım, hangi kamu kuruluşu bunu denetleyecek? Bakın, Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu var. KİT'ler, Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu elemanları tarafından denetleniyor. Bu da yetmiyor, Türkiye Büyük Millet Meclisinde KİT Komisyonu var; parlamenterler olarak biz, ayrıca, KİT Komisyonu eliyle bu şirketleri denetliyoruz. Peki, il özel idaresi şirketlerini kim denetleyecek; Sayıştay mı; hayır. Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu mu; hayır. Parlamento mu; hayır. Kim denetleyecek; sayın valinin tayin ettiği denetim kurulu denetleyecek. Şimdi, arkadaşlar, bu olmaz; yazıktır, günahtır. Kamu kaynaklarının bu kadar sorumsuzca harcanması doğru değildir. Şimdi, bakın, bu şirketler, yarın öbür gün her telefon edildiğinde yeni eleman alacak; bir süre sonra bunlar iflas edecek, bir süre sonra zarar edecek. Peki, bunun hesabını kim verecek; hiç kimse. Bu şirketlerde performans denetimi olacak mı; hayır. Bu şirketler Sayıştay tarafından denetlenecek mi; hayır. Peki, bu şirketler ne olacak; hiç kimse tarafından denetlenmeyecek. Peki, bir parlamentonun görevi bir kamu kaynağının bu kadar sorumsuzca ve denetimsizce harcanmasına olanak verir mi; vermemesi lazım; ama, Adalet ve Kalkınma Partisi bunu getiriyor ve bu şekilde bir harcamayı, bir şirket kurmayı öngörüyor. Belediye yasalarında görüşeceğiz; ama, ben size bir örnek vermek istiyorum değerli arkadaşlar. Şimdi, bakın, İstanbul Büyükşehir Belediyesine bağlı bir şirketten örnek vereceğim. Bu şirket, önce, Maliye Bakanlığına verdiği yıllık beyannamelerde, ben hiçbir gelir elde etmedim, benim hiçbir gelirim yoktur diyor. Daha sonra, bir vergi affı çıkardınız, bu vergi affı çıktıktan sonra, bu şirket, 1998 yılında 27 milyar lira Kurumlar Vergisi beyan ediyor vergi affından yararlanmak için. Peki, ne kadar KDV beyan ediyor; 1 trilyon 459 milyar lira; 1999 yılında 6 milyar lira Kurumlar Vergisi, 1 trilyon 368 milyar lira KDV beyan ediyor; 2000 yılında 77 milyar lira Kurumlar Vergisi, 4 trilyon 165 milyar lira KDV beyan ediyor; 2001 yılında 11 milyar lira Kurumlar Vergisi, 5 trilyon 970 milyar lira KDV beyan ediyor. Peki, arkadaşlar, bir kamu kuruluşu, vergi kaçırmazsa bunu niye beyan etsin?! Bir kamu kuruluşu, yolsuzluk yapmazsa bunu niye beyan etsin?! Sayın Maliye Bakanımız burada, Sayın Maliye Bakanımız, çıksın, hayır, bu şirket böyle bir beyanda bulunmamıştır desin; ama, hiç kimse bunu söyleyemez. Neden; aynı durum burada da olacak. Siz, bile bile, yolsuzluk kapılarının aralanması için ellerinizi kaldıracaksınız! Hepinize teşekkür ediyorum. (CHP sıralarından alkışlar) --- **Kaynak gösterme:** Kemal Kılıçdaroğlu (CHP, İstanbul). “İl özel idareleri kanunu tasarısı ile içişleri avrupa birliği uyum ve plan ve bütçe komisyonu raporu (s.s.583)”. TBMM Genel Kurulu, 105. Birleşim tutanağı, 23 Haziran 2004. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/kemal-kilicdaroglu-22-2004-06-23-il-ozel-idareleri-kanunu-tasarisi-ile-icisleri-avrupa-birligi-uyum-ve (erişim: 1 Kasım 2026). Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.