# 2003 mali yılı bütçesinde 3 tur görüşmeleri - **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 22. Dönem) - **Konuşmacı:** Kemal Sağ (CHP, Adana) - **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 54. Birleşim - **Tarih:** 24 Mart 2003 - **Gündem:** 2003 MALİ YILI BÜTÇESİNDE 3 TUR GÖRÜŞMELERİ - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/kemal-sag-22-2003-03-24-2003-mali-yili-butcesinde-3-tur-gorusmeleri > Kemal Sağ (CHP), 24 Mart 2003 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 54. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: 2003 MALİ YILI BÜTÇESİNDE 3 TUR GÖRÜŞMELERİ); konuşma 981 kelime. ## Konuşma metni (tutanaktan) CHP GRUBU ADINA KEMAL SAĞ (Adana) - Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; sizleri Cumhuriyet Halk Partisi Grubu adına saygıyla selamlayarak sözlerime başlarken, bugün kutlanmaya başlayan vergi haftası münasebetiyle, ülke çapında görev yapan tüm maliyeci meslektaşlarımı ve vergi ödevlerini dürüstçe ve zamanında yerine getiren tüm mükelleflerimizi şahsım ve Cumhuriyet Halk Partisi Grubu adına saygıyla selamlıyorum, hepsine mutluluklar diliyor, katkıları için teşekkür ediyorum. Gümrük İdaresi, bilindiği gibi, ülkemize ithalat yoluyla giren ve ihracat yoluyla çıkan her türlü mal ve hizmetlerin, konusu, miktarı ve mevzuata uygunluğu açısından denetimini yapan bir kurumdur. Gümrük Teşkilatını, sadece vergi toplayan ve hudutlarda giriş çıkışları kontrol eden bir kurum olarak değerlendirmek doğru değildir. Gümrükler, ülkemize, tarımdan turizme, sanayiden ticarete kadar birçok alanda önemli hizmetler sunmaktadır. Gümrük İdaresi, öylesine bir teşkilattır ki, Sevr Anlaşmasında özel bir hükümle, İtilaf Devletleri tarafından kurulan bir komisyonla idare edilmesi kararlaştırılmıştır; yani, İtilaf Devletleri bile, bu ülkeye giren çıkan her şeyin kontrolünün ancak böyle bir teşkilatla sağlanabileceğini düşünmüşlerdir. Önce, Gümrük İdaresine ilişkin bazı rakamları vurgulamak istiyorum. Yaklaşık 8 000 personelle 80 civarında gümrük kapısında hizmet veren Gümrük Müsteşarlığına 2002 malî yılı bütçesinde 113 trilyon lira ödenek ayrılmışken, 2003 yılında 126 trilyon lira ödenek ayrılmıştır. Artış oranı, sadece yüzde 12'dir. Geçen yıl ayrılan ödeneğin toplam bütçe ödeneklerine oranı, binde 1 iken, bu yıl oran, onbinde 9'a düşmüştür. Genel bütçe toplam ödenekleri, geçen yıla nazaran yüzde 50 artmışken, Gümrük Müsteşarlığına ayrılan ödeneğin, sadece yüzde 12 artması ve mevcut ödenekler içerisindeki oranının binde 1'den onbinde 9'a düşmesi, acaba, sadece bir rastlantı mıdır, yoksa AKP Hükümetinin, gümrüklere, geçmiş hükümetlerden daha az önem verdiğini mi göstermektedir? İlginç bir rakamı da, burada, sizlere hatırlatmak istiyorum: Gümrük İdaresi, 2002 yılında, toplam 147 trilyonluk kaçak ve kaçak zanlı mal yakalamıştır. Bu rakam bile, 2003 yılında gümrüklere ayrılan ödeneklerden fazladır. Çarpıcı bir örnek daha sunmak istiyorum: Bütçede, sadece 126 trilyon lira ödenek ayrılan Gümrük İdaresinden, 2003 yılında 12,5 katrilyon vergi tahsilatı beklenmektedir. Bu rakam, toplam vergilerin yüzde 15'idir. Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Dünya Bankası tarafından finanse edilen Gümrük İdaresinin Modernizasyonu Projesi yüzde 99 oranında tamamlanmış ve 62 gümrük idaresinde otomasyona geçilmiştir. Yapılan otomasyon çalışmalarında, malların gümrükte bekleme süresinde önemli bir mesafe alındığı halde, malların kontrol ve analizinde henüz aynı başarı sağlanamamıştır. Gümrüklerde, teknolojik donanım ve otomasyon çalışmalarına paralel olarak, kalifiye personel faktörüne de gereken önem mutlaka verilmelidir; yani, teknolojinin değişmesiyle birlikte, zihniyetimizin de değişmesi gerekmektedir. Bu arada, Gümrük Müsteşarlığı, Dış Ticaret Müsteşarlığı ve ihracatçı birlikleri arasında kurulan bilgisayar ağının daha işlevsel hale getirilmesi gerekmektedir. Gümrük güvenlik sistemlerinin geliştirilmesi için, Müsteşarlık ile TÜBİTAK arasında yapılan protokolün bir an önce uygulamaya konulması ve ciddî bir şekilde, bir an önce tamamlanması gerekmektedir. Sayın Başkan, sayın milletvekilleri; Türkiye, bildiğiniz gibi, 1995 yılında Gümrük Birliğine girmiştir. Aradan geçen sekiz yıl içinde Gümrük Birliğine girmemiz Türkiye'ye ne kazandırdı, ne kaybettirdi; bunun muhasebesini yapmamız gerekiyor. Bu kadar zaman geçmesine rağmen, Türk malları ve sermayesi, özellikle Türk işgücü, AB ülkelerinde serbest dolaşım hakkını henüz elde edememiştir. Özellikle, bu süreç, maalesef, Türkiye'nin lehine değil, aleyhine çalışmaktadır. Bütün bunlar yetmiyormuş gibi, Türkiye'nin üçüncü dünya devletleriyle olan ticaretinde de, Türkiye için, AB şartlarına uyma zorunluluğu getirilmiştir. AB ülkelerinin rekabet gücü fazla olduğundan, bu ülkelerle aramızdaki dışticaret dengesi Türkiye aleyhine her geçen gün bozulmaktadır. Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; serbest bölgelere de kısaca değinmekte fayda görüyorum. Serbest bölgeler, ihracatın geliştirilmesi, üretimin artırılması, yabancı sermaye ve teknoloji girişinin desteklenmesi amacıyla kurulmuştur; ancak, kamuoyunda serbest bölgeler hakkında bazı olumsuz görüşler yaygındır. Yasal ticareti hızlandıralım derken, yasadışı ticarete imkân verilmemelidir. Bu nedenle, serbest bölgelerin ciddî şekilde ele alınıp, denetlenmesinde fayda görüyorum. Sınır illerimiz için önem taşıyan sınır ticaretine de bir cümleyle değinmek istiyorum. Yaşanan ekonomik şartlar dikkate alınarak, komşu ülkelerle sınır ticareti teşvik edilmeli, engeller kaldırılmalı ve bölge halkına rahat bir nefes alma imkânı sağlanmalıdır. Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; konuşmamı tamamlamadan önce, Gümrük İdaresine ilişkin olarak bilgimiz dahiline giren bazı konuları Sayın Başbakana aktarmak istiyorum: 1 - Otomasyon projesi tamamlanmış olduğuna göre, halen bu projede çalışan kaç yabancı uzman vardır? Maaşlarını kim ödemektedir? Daha da önemlisi, bu uzmanlar, Türk dışticaretine ilişkin olarak stratejik bilgilere sahip midirler? 2 - Son günlerde Habur, İskenderun ve Taşucu Gümrük Kapılarında bulunan sivil ve askerî ABD unsurlarının gümrük işlemleri yapılmış mıdır? Basından izlediğimiz kadarıyla, Güneydoğu Anadolu'ya giden 15 kadar sivil cip ve içindeki şahıslar, gümrük işlemlerini yaptırmışlar mıdır? Yaptırmamışlarsa, bunlar aynı yoldan geri döndüklerinde nasıl yurtdışı edileceklerdir? 3- Kısaca EDI Programı olarak bilinen (Electronic Data Interchange) ve mükelleflerin bürolarında otomasyon sistemine girip, işlemlerini yaptırmalarıyla ilgili bilgisayar altyapı programını, Gümrükler Genel Müdürlüğü kendisi ürettiğine göre, bu programın pazarlanması neden özel bir şirkete verilmiştir? Bu firmanın, mükelleflerden sabit ücret ve aylık üyelik aidatı olarak ne kadar para aldığını öğrenmek istiyoruz. 4- Yap-işlet-devret modeliyle hizmete sunduğumuz gümrük kapıları için yapılan protokolde, belirtilen kuruluş ile bu kuruluşun başındaki görevliler arasında, protokol dışında, altın hisse devri yoluyla yapılan hisse devrinden bilgi sahibi olmak istiyoruz. Burada, İhale Kanunu neden devredışı bırakılmıştır; bunu öğrenmek herhalde hakkımızdır. 5- İpsala Gümrük Kapısında, işletici kuruluşun, SETUR Firmasına, gümrük hattı dışı eşya satış mağazalarını, proje bedelinin kaç katı bir meblağla kiraladığını bilmek isteriz. Halen, aynı şekilde projelendirilip, ihalesiz olarak kiralanmayı bekleyen kaç gümrük kapısı daha vardır? 6- Sayın milletvekilleri, arada bir çarşı pazara çıkıyorsanız, piyasanın, Uzakdoğu'dan gelen kalitesiz ve taklit mallarla dolu olduğunu görmüşsünüzdür. Şimdi soruyorum: Gümrük idaresinin otomasyon sistemi (BİLGE) kıymet araştırmasına duyarlı mıdır? Sarı hat kriterlerinde, miktar fazlalığına ve farklı gümrük giriş tarife pozisyonlarına duyarlı mıdır? İnsan faktörü olmadan, yalnızca bilgisayarla risk analizleri yapmak ve bunları revize etmek mümkün müdür? 7- Gümrük Müsteşarlığı bünyesinde, doğu ve güneydoğudaki gümrük kapılarına rotasyon dolayısıyla yapılan atamalarda torpil bulanlar tekrar eski yerlerine dönmüşlerdir. Bu nedenle, birçok görev unvanı için uzun süreler çift maaş ve çift harcırah ödenmiştir. Bu atamaların ve ödemelerin sorumluluğu kime aittir ve bu yanlıştan nasıl dönüleceğine dair bir planınız var mıdır? Sayın Başkan, sayın milletvekilleri; bu konuların ülkemiz için çok önem taşıdığını ve en az benim kadar sizin de ilginizi çekeceğini düşündüğüm için, endişelerimi sizlerle paylaşmak istedim. Yeni hükümetin bu sorunların üstüne gideceği umuduyla, 2003 Malî Yılı Bütçe Yasasının hayırlı olmasını diliyor, hepinizi saygıyla selamlıyorum. (Alkışlar) --- **Kaynak gösterme:** Kemal Sağ (CHP, Adana). “2003 mali yılı bütçesinde 3 tur görüşmeleri”. TBMM Genel Kurulu, 54. Birleşim tutanağı, 24 Mart 2003. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/kemal-sag-22-2003-03-24-2003-mali-yili-butcesinde-3-tur-gorusmeleri (erişim: 1 Kasım 2026). Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.