# Devlet memurları kanunu ve türkiye cumhuriyeti emekli sandığı kanunu ile diğer bazı kanun ve kanun hükmünde kararnamelerde değişiklik yapılmasına dair kanun tasarısı (s.s.827)

- **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 22. Dönem)
- **Konuşmacı:** Kemal Sağ (CHP, Adana)
- **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 68. Birleşim
- **Tarih:** 9 Mart 2005
- **Gündem:** DEVLET MEMURLARI KANUNU VE TÜRKİYE CUMHURİYETİ EMEKLİ SANDIĞI KANUNU İLE DİĞER BAZI KANUN VE KANUN HÜKMÜNDE KARARNAMELERDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN TASARISI (S.S.827)
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/kemal-sag-22-2005-03-09-devlet-memurlari-kanunu-ve-turkiye-cumhuriyeti-emekli-sandigi-kanunu-i-2

> Kemal Sağ (CHP), 9 Mart 2005 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 68. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: DEVLET MEMURLARI KANUNU VE TÜRKİYE CUMHURİYETİ EMEKLİ SANDIĞI KANUNU İLE DİĞER BAZI KANUN VE KANUN HÜKMÜNDE KARARNAMELERDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN TASARISI (S.S.827)); konuşma 1.105 kelime.

## Konuşma metni (tutanaktan)

CHP GRUBU ADINA KEMAL SAĞ (Adana) - Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; görüşülmekte olan Devlet Memurları Kanunu ve Emekli Sandığı Kanunu ile Diğer Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Tasarısının 4 üncü maddesi üzerinde Cumhuriyet Halk Partisi Grubu ve şahsım adına söz almış bulunuyorum; sözlerime başlarken, hepinizi saygıyla selamlıyorum.

Malumunuz olduğu üzere, bu tasarı, çok sayıda kanunu değiştiren ve gerek Plan ve Bütçe Komisyonu gerekse daha önceki altkomisyon görüşmeleri sırasında, bazıları kendi başına bir kanun tasarısının konusunu oluşturacak nitelikte hususların eklendiği bir kanun tasarısıdır.

Demin de ifade edildiği gibi, sadece altkomisyon görüşmeleri sırasında 52 önerge verilmiş, bunlardan 37'siyle tasarıya ilaveler yapılmış ve komisyon görüşmeleri sırasında da 29 önerge ayrıca kabul edilmiştir.

Hükümetten komisyona 32 madde ve 6 geçici madde olarak gelen bu tasarı, komisyondan 38 madde ve 10 geçici madde olarak çıkmıştır; yani, 10 madde ilave edilmiştir. Buna rağmen tasarıdaki madde sayısının artış göstermemesinin nedeni, 30 uncu maddenin, kanuna verdiğimiz ifadeyle, tam anlamıyla bir torba madde olmasındandır. Zira, bu maddede, çeşitli kanunlarda yapılması öngörülen toplam 19 adet değişiklik "ibare değişiklik ve ilaveleri" adı altında toplanmış ve bu yolla, tasarıdaki madde sayısının artması önlenmiştir. Eğer yanlış bilmiyorsam, bu kanunla, yaklaşık 48 adet yasada değişiklik yapılmış gibi düşünüyorum.

Yine, bazı maddeler büyük ölçüde değişikliğe uğrayarak kapsamı genişletilmiştir. Sözgelimi, tasarının 3 üncü maddesi, yaklaşık dört sayfada ve çeşitli kanun değişiklikleri ilave olunarak bir ana madde, bir ek madde ve iki geçici madde şeklinde düzenlenmiştir.

Yasa hazırlığını bu detaylarla anlatmamızın sebebi, tasarının, bütünlük arz etmediği gibi, iç tutarlılıktan yoksun bir biçimde düzenlendiği ve önemli bazı konuların arkasında da bir hükümet iradesinin bulunup bulunmadığına dair kuşkularımızın varlığını ifade etmek ve el yordamıyla yapılmış bir yasa tasarısını görüşmekte olduğumuzu tespit etmektir.

Değerli milletvekilleri, tasarının hazırlanmasındaki bu sürece damgasını vuran karmaşa, maddeler bazında da geçerliliğini korumuştur. Tasarıda, 6245 sayılı Kanunu değiştiren 4 üncü madde, esasen, 31 Temmuz 2003 tarih ve 4969 sayılı Kanunla yapılan değişiklikler sonrasında, mülga maddeler ile yürürlükteki maddelerin uyumunu sağlamak ve mülga maddelere atıflar şeklindeki, kalan hataları düzeltmek üzere düzenlenmiştir.

Bu konuşmamı, ben, çok teknik yapmış olacağım; belki birçok konuyu anlatamayacağım; ama, sonunda meramımı anlatmış olacağım zannediyorum, sizlere.

Maddî hataların giderildiği bölümler, mahiyeti gereği anlaşılır olmakla birlikte, diğer düzenlemelerin yapıldığı bölümler muğlak ve kanun yazım teamülleri dışındaki kalıp ya da ifadelerle kaleme alınmıştır. Örneğin, 6245 sayılı Yasanın "Yol Masrafı, Yevmiye, Aile Masrafı ve Yer Değiştirme Masraflarının Birlikte Verilmesini İcap Ettiren Haller" başlığını taşıyan "Kendi yazılı talepleri üzerine gönderilenler hariç olmak üzere, yurt içinde veya dışındaki daimî bir vazifeye naklen tayin olunanlarla, yabancı memleketlerdeki memuriyet merkezi tebdil olunan veyahut bu yerlerden yurt içinde diğer bir daimî vazifeye tayin edilen memur ve hizmetlilere, yeni vazife mahallerine kadar" şeklindeki 10 uncu maddesinin (1) numaralı bendini değiştiren ve tasarıda 4 üncü madde olarak düzenlenen kısım, "Kendi yazılı talepleri üzerine gönderilenler hariç olmak üzere" ibaresi, "Zorunlu yer değiştirme, sınav, sağlık sebepleri ve eş durumu (bu madde uyarınca sürekli görev yolluğu almaya hak kazananların eşlerinin atamaları) dışında kendi yazılı talepleri üzerine gönderilenler hariç olmak üzere" şeklinde değiştirilmiştir.

Görüldüğü gibi, (1) numaralı bendin ilk bölümünü oluşturan kısımda, art arda -lütfen, dikkatlerinizi çekmek istiyorum bu hükümlere değerli arkadaşlar- biri "dışında", diğeri "hariç olmak üzere" ifadeleri ile iki kez yapılan vurgudan sonra, tasarıda değişiklik metni olarak sunulan bölümde, kanun gereği ödeme yapılması halini kapsayan, sadece parantez içi hüküm kalmıştır. Yani, bu durumda, netice olarak enteresan bir hüküm ortaya çıkmakta ve sadece parantez içindeki kısım hüküm ifade eder hale gelmektedir.

Keza, tasarının 4/b maddesindeki, yasanın 13 üncü maddesinde değişiklik öngören metindeki “11 ve 25 inci maddeler esaslarına' ibaresi, '45 inci madde esasına' şeklinde değiştirilmiştir" hükmü de, yine bir tuhaf durumu işaret etmektedir değerli arkadaşlar. Şöyle ki: Yürürlükteki yasanın ilgili 13 üncü maddesine baktığımızda, mevcut düzenlemenin "11 ve 45 inci maddeler esaslarına göre" ifadesiyle düzenlenmiş olduğunu görmekteyiz. Mülga 11 inci maddenin değiştirilmesi konusunda, elbette haklılık payı vardır; ancak, değişikliğin diğer bölümünün 25 inci maddeyi mi, yoksa 45 inci maddeyi mi kapsadığı açık değildir.

Bir başka husus da, tasarının 4/c maddesindeki 6245 sayılı Yasanın 33/b maddesine ilave öngören değişiklik metninden hemen sonra, 33/c fıkrasından sonra gelmek üzere eklenen "d) Bu Kanun hükümlerine göre gündelik ödenenlerden ((b) fıkrasına göre gündelik ödenenler hariç) yurtiçinde yatacak yer temini için ödedikleri ücretleri belgelendirenlere, belge bedelini aşmamak ve her defasında 10 gün ile sınırlı olmak üzere gündeliklerinin tamamına kadar olan kısmı ayrıca ödenir" şeklindeki fıkradır. Bu düzenlemenin kimleri kapsadığı ve neyi düzenlediği belli değildir değerli arkadaşlar. Zira, (b) fıkrasındakiler için yasada "bu şekilde gündelik ödenenlerden, yatacak yer temini için ödedikleri ücretleri belgelendirenlere, belge bedelini aşmamak üzere, gündeliklerinin tamamına kadar olan kısmı ayrıca ödenir" hükmü mevcuttur. (c) fıkrasında sözü geçenler ise "kanunlara göre kurumlarınca karşılanan seyahat ve ikamet giderlerine ilave olunarak, 2 nci derece kadrolu memur için tespit olunan gündelik miktarlarının 2 katı gündelik olarak verilir" hükmü bulunmakta olup, görüldüğü gibi, kurumlarınca seyahat ve ikamet giderleri birlikte ödenmektedir.

Değerli arkadaşlar, bakın, ben burada anlatıyorum; ama, çoğunuzun dikkatini bile çekmiyor bu hükümdeki yanlışlıklar. Ama, umarım ki, Sayın Bakanın ve ilgili arkadaşların dikkatini çekecektir.

Değerli milletvekilleri, burada, harcırah uygulamalarının önemli ve kronik problemlerinden birisi olan ikamet ya da yatacak yer temini hususundan söz açılmışken, 6245 sayılı Yasanın hemen yukarıda bahsi geçen 33 üncü maddesindeki düzenlemeden de anlaşılacağı üzere, (b) fıkrası kapsamında sayılan teftiş, denetim ve kontrol görevlilerinin yatacak yer teminine ilişkin sorunlarına değinmek ve mümkün ise ortak bir irade oluşturarak çözmek gerektiği kanaatini taşıyorum. Çünkü, yasanın aynı maddesinin hemen altında (c) fıkrasında sözü geçen görevlilerin dahi, aynı yasaya göre, ikamet giderleri karşılanırken ve Türkiye Büyük Millet Meclisi KİT Komisyonu çalışmaları sırasında da gördüğümüz gibi, sözü geçen komisyonun denetimine tabi kamu kurum ve kuruluşlarının hemen hepsinde her düzeyde görev yapan personel, yıldız sayısına göre kademelendirilerek büyük otellerde kalma imkânına sahip iken, teftiş, denetim ve kontrol görevlilerinin yatacak yer teminine ilişkin olarak karşılanan giderlerinin harcırahlarıyla sınırlı olmasını anlamakta, doğrusu, güçlük çekiyorum. Ankara dışındaki denetim ve benzeri çalışmalarla ilgili toplantılardan hemen sonra, kuruluş temsilcileri otellerine giderken, sözü geçen meslek gruplarından arkadaşlarımızın kamu misafirhanelerine gidişlerini üzülerek müşahede ediyoruz.

Kaldı ki, kamu kurum ve kuruluşlarının misafirhaneleri de başka bir sorun halinde şu anda. Bunlardan büyük bir bölümü özelleştirme kapsamına alınmış, satılmış ya da satılmak üzeredir. Giderek daralan bu kısıtlı imkânlar dikkate alınarak bu sorunun çözülmesi şarttır değerli arkadaşlar.

Ayrıca, tasarının 2/d maddesiyle 6245 sayılı yasanın 24 üncü maddesini değiştirerek, bu meslek mensuplarının ilk defa göreve atanmalarında verilen yer değiştirme yol masrafı ya da harcırahının kaldırılmak istenmesindeki niyetin veya sebebin de anlaşılamadığını özellikle belirtmek istiyorum değerli arkadaşlar.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; sözlerimi tamamlıyorum. Belki, bu maddeye ilişkin konuşmam çok teknik kaldığı için, bazılarımızca konunun anlaşılmasında güçlük çekilmiş olabilir; ancak, gerçek olan şu ki, bu maddeyi yazanların da amaçlarını tam olarak ifade edebildiklerini zannetmiyorum. Eğer yetkililer bu madde hakkında bize açıklama yaparlarsa sevinirim.

Bu duygularla, hepiniz saygıyla selamlıyorum.

Teşekkür ediyorum. (CHP sıralarından alkışlar)

---

**Kaynak gösterme:** Kemal Sağ (CHP, Adana). “Devlet memurları kanunu ve türkiye cumhuriyeti emekli sandığı kanunu ile diğer bazı kanun ve kanun hükmünde kararnamelerde değişiklik yapılmasına dair kanun tasarısı (s.s.827)”. TBMM Genel Kurulu, 68. Birleşim tutanağı, 9 Mart 2005. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/kemal-sag-22-2005-03-09-devlet-memurlari-kanunu-ve-turkiye-cumhuriyeti-emekli-sandigi-kanunu-i-2 (erişim: 1 Kasım 2026).

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.