# 2003 mali yılı bütçesinde 4 tur görüşmeleri - **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 22. Dönem) - **Konuşmacı:** Kürşad Tüzmen (AK Parti, Gaziantep) - **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 54. Birleşim - **Tarih:** 24 Mart 2003 - **Gündem:** 2003 MALİ YILI BÜTÇESİNDE 4 TUR GÖRÜŞMELERİ - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/kursad-tuzmen-22-2003-03-24-2003-mali-yili-butcesinde-4-tur-gorusmeleri > Kürşad Tüzmen (AK Parti), 24 Mart 2003 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 54. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: 2003 MALİ YILI BÜTÇESİNDE 4 TUR GÖRÜŞMELERİ); konuşma 1.190 kelime. ## Konuşma metni (tutanaktan) ÇEVRE BAKANI KÜRŞAD TÜZMEN (Gaziantep) - Öncelikle, burada sorulan sorulardan genelde gümrük idaresiyle ilgili olan kısımla başlamak istiyorum. Bir noktayı hatırlatmakta yarar var. Türkiye gayri safî millî hâsılası kişi başına yaklaşık 2 500 dolarlar seviyesinde; 2 180 dolarlardan, 2 400 dolarlar seviyesine çıktı; ancak, bizim karşılaştırma yaptığımız ülkeler, gümrük idarelerinin dört dörtlük çalıştığı şeklinde vurgulanan ülkeler, maalesef, kişi başına geliri 30 000 dolar olan ülkeler. Biz de, 58 inci ve 59 uncu hükümetlerde, bu aradaki açığı kapatmak için, elimizden geleni yapmaya çalıştık gümrük idarelerinde. Ne yapıyoruz; mümkün olduğu kadar, kâğıt ve insan faktörünü ortadan kaldırmaya çalışıyoruz; çünkü, bu söylenen sıkıntıların esas noktası, tam otomasyona geçişle hallolabilecektir. Ayrıca, Türkiye gümrük idareleri de, bugüne kadar yapmış olduğu çalışmalarda, genellikle, tamamıyla kendi personelini de meslekiçi eğitimle yetiştirmektedir. Otomasyon projesi, Dünya Bankası destekli bir projedir; 1999 yılında başlayıp, 2001 yılında tamamlanmıştır. Genelde, program ihtiyaçlarına göre, gümrükte çalışan arkadaşlarımız, değişiklikleri yaptılar. Doğru; programın başında yabancı uzmanlar çalışıyordu; çünkü, zaten, yabancı bir teknoloji, yabancı bir bilgi birikimiyle burada işlemler başlamıştı. Bugün, artık, bu projede tek bir yabancı dahi kalmamıştır. Sebebi; kendi uzmanlarımız, artık yeterince yetişmişler ve ilgili işlemleri, kendileri, dört yıldır kendi başlarına yapmaktadırlar ve yaklaşık yüzde 85 oranında da otomasyona geçilmiş durumdadır. İpsala'yla ilgili çalışmalar, yap-işlet-devret modeli çerçevesinde, biliyorsunuz, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği tarafından üstlenilmiştir. İşletici kuruluş, 20 ayrı oda ve meslekî kuruluş temsilcisinden oluşmuştur ve inşaat beş ayda tamamlanmış ve devreye girmiştir. Genelde, işletici kuruluş -tamamıyla işletme süresi on yıl- bu konuda çalışmalarını sürdürecek. Aslında, diğer bölgelerde de, diğer gümrük kapılarında da benzeri çalışmaları yapıyoruz; çünkü, kamu idaresinin yeterli olmadığı, kaynak aktaramadığı noktalarda, yap-işlet-devret modeline göre, gümrük kapılarımızı, Türkiye'ye yakışan gümrük kapıları şekline getirmeye çalışıyoruz. Zaten, burada sayın milletvekillerince dile getirilen konular, genellikle geçmiş hükümetlerle ilgili konulardı, genellikle geçmiş hükümetlerin bugüne kadar tamamlayamadığı işlemlerdi; ama, Allah'a çok şükür, 58 inci ve 59 uncu hükümetlerde bu sıkıntılar büyük ölçüde azaltılmıştır. En azından, gümrük kapılarına koyduğumuz x-ray cihazları sayesinde, otomasyon da tamamlandığı takdirde, önümüzdeki döneme, inşallah, sıkıntıların büyük bir kısmını ortadan kaldırmış olacağız. Bakın, işleme koyduktan daha bir hafta, on gün sonra, Edirne ve İpsala'daki gümrük kapılarındaki x-ray cihazlarında hemen uyuşturucu yakalanmıştır. Makinenin oradaki ilk onbeş gün içerisindeki faaliyetinden, bize, bu şekilde, 44 trilyonluk ek bir destek sağlanmıştır. Hizmetin aksamaması için, özellikle, gümrük idarelerinin teşkilatlanması ve donanım eksikliklerinin giderilmesi şarttır. Doğu ve güneydoğu gümrük kapılarında ve İskenderun başmüdürlüklerine yapılan rotasyon atamalarıyla ilgili Sayın Sağ'ın bir sorusu vardı. Özellikle ihtiyaç duyulan dönemlerde, gümrüklerde, personel atamaları, tabiî, rotasyon metoduyla yapılmakta; ancak, böyle 2 katı maaşlar veya geçici görevli yolluk ödenekleriyle ilgili herhangi bir ödeme yapılmamaktadır. Bu şekilde, bahsedilen anlamda, bir uygulama yoktur. EDI programlarıyla ilgili olarak da, bizim bu elektronik ortamda yazılımın bütün firmalarca eşit şekilde alınabilmesi için özel sektörün burada desteği şart; çünkü, bütün özel sektör kuruluşlarının kendilerine göre yazılımları var. Bunun gümrük yazılımıyla beraber aynı ortak bilgi eşiğine getirilebilmesi için, özel sektörün katkısının alınması gerekiyor. Bu konudaki çalışmaları, gümrük idareleri ile firmalar beraber yapıyorlar. Amacımız, herkesin, artık, 21 inci Yüzyıla yakışır bir şekilde, oturduğu yerden, kendi firmasından bu işleri tamamlaması, insan faktörünün ve kâğıt faktörünün, bu söylenen sıkıntıları ortadan kaldırmak amacıyla, en aza indirmesi. Yine, Uzakdoğu mallarıyla ilgili kıymet araştırmasına müsait bilge programıyla ilgili olarak, bu programa müsait mi, değil mi diye soruldu. Biz, açıkçası, 64 gümrük idaresinde işlemlerin yüzde 99'unu bu şekilde tamamlayabiliyoruz ve özellikle projelerde, Uzakdoğu mallarının ithalatıyla ilgili olarak gümrük tarife istatistik pozisyonu bazında da işlemler başlatılmıştır. Bunlar sadece sarı hatta değil, özellikle Türkiye ekonomisine zararı olabilecek şekildeki ithalat tamamıyla kırmızı hatta izlenmektedir. Bizim, tabiî, fizikî, hukukî, beşerî altyapı sorunlarımız var; ama, az evvel söylediğim gibi, bunları sizlerle beraber aşacağız, eksikliklerimizi tamamlayacağız. Yine aynı şekilde, Gümrük İdaresiyle ilgili olarak Amerika Birleşik Devletleri tarafından Türkiye'ye ithal edilen ve buradan ihraç olunacak askerî malzeme, teçhizat, ikmal maddeleriyle ilgili bir soru vardı. Burada, 10 Ağustos 1995 tarihli 22370 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan ABD'ye Ait Destek Hamulesinin İthal, İhraç ve Ülke İçi Nakil ve Tevziine Dair Tebliğ hükümleri çerçevesinde bu işlemler yürütülmektedir ve destek hamulesinin giriş çıkış işlemlerinde Türk mevzuatı ve 6375 sayılı Kanunla tasdik olunan 19 Haziran 1951 tarihli, Kuzey Atlantik Andlaşmasına Taraf Devletler Arasında Kuvvetlerinin Statüsüne Dair Sözleşme hükümleri NATO SOFA kapsamında işlemler yapılmaktadır. Burada, yine, aynı şekilde, Devlet Planlama Teşkilatında uzmanlık müessesesi... Sayın Keleş'in söylediği bitmiştir; hizmetler, çalışmalar dışarıya yaptırılıyor. Bu, tabiî, dönem içerisinde -biz de eski plancı olarak yine aynı şekilde arkadaşlarımızın- bugünkü planlama uzmanları da, bence elinden gelen çalışmayı yapıyor ve özellikle 2002 yılında ekonomik ve sosyal sektörlerde 113 adet çalışma hızlanmış ve basılarak kullanıcılara, kamuya sunulmuş. Çalışma aynı şekilde devam ediyor, bir eksiklik yok; ancak, tabiî, bizim de desteğimiz gerekiyor. Özellikle ekonomik istikrarı sağlamak, rekabetçi piyasa yapısı oluşturmak, sürdürülebilir kalkınma ortamını yakalamak, gelir dağılımında adaleti sağlamak, yoksulluk ve yolsuzluğu ortadan kaldırmak, çağdaş dünyayla bütünleşme konusunda bütün bu çalışmalar sekizinci plan ve stratejik planlama yaklaşımıyla beraber acil eylem planının amaçlarına uygun bir şekilde devam ettiriliyor. Sayın Tütüncü'nün sorusu; buradaki çalışmalarda ne şekilde ortak taban var; ortak taban şu: DPT, bugüne kadar yaptığı gibi, bundan sonra da çalışmalarını dinamik programlamayla yapar. Sekizinci Beş Yıllık Kalkınma Planı elindedir; ancak, dışarıdan aldığı verilerle, günün ihtiyaçlarına cevap verecek şekilde de dinamik programlamayı kendi içinde tamamlamaktadır. Burada, özellikle vakıflarla ilgili olarak, kamu vakıflarının para toplamasının engellenmesi, otomasyona acilen geçilmesi gibi konulara değinmek istiyorum. Kamu vakıfları 621 adettir. Acil eylem planında da bu tür vakıfların kaldırılması yer alıyor ve Maliye Bakanlığı ile Vakıflar Genel Müdürlüğü, bu konuda ciddî çalışmaları başlattılar. Özellikle, bu konuda, taslak hazırlanmış durumdadır. Tam bir envanter çalışması, maalesef, detaylı olarak yok; ama, elimizdeki envanter, burada, en iyi şekilde geliştirilmeye çalışılıyor, tüm vakıf mallarının kontrol altına alınmasına çalışılıyor. Burada, özellikle bütçe yetersizliğinden arkadaşlarımız söz etmişler; ama, eski eser onarımı yapmak isteyen kamu kuruluşları, şahıslar ve sivil toplum örgütleriyle protokol yapmakta ve eski eserleri onarmaları şartıyla, bunlar, kamu kurum ve kuruluşlarına bu konularda yardımcı olabilmektedirler. Burada "restore et, devret" şeklinde bir model çerçevesinde, kiralama ve onarım işlemlerinin yapılmasına çalışılmaktadır. Burada, ayrıca, işgalli arazilerin, özellikle konut niteliğinde olanlar ile tapu yerleşim yerleri oluşturanların trampası veya satılması gibi çeşitli değerlendirme çalışmaları devam etmektedir. Vakıf taşınmazlarının envanterleri -az evvel söylediğim gibi- tam olarak çıkarılmadı; ancak, bu konuda çalışmalar devam ediyor. Burada, Nusaybin'de gümrük müdürlüğüyle ilgili bir çalışma vardı, onunla ilgili de bilgi vereyim. Özellikle, bu saha, artık, ilçenin ortasında kaldığı ve zaten sınır gümrük idaresi koşullarını önemli ölçüde kaybettiği için, bunun yerinin değiştirilmesi çalışması yapıldı. Sayın Bölünmez'in sorusuna cevap vereyim. Yine, Dışişleri Bakanlığının koordinasyonunda, burada bütün ilgili kurumlar bir araya geldi; Genelkurmay Başkanlığı, Maliye Bakanlığı, Ulaştırma Bakanlığı, Karayolları Genel Müdürlüğü ve Gümrük Müsteşarlığı yetkililerinin katılımıyla, geçtiğimiz günlerde, özellikle bu tespit ve tetkik çalışmaları yapıldı. 1260 ve 1263 sayılı sınır taşları arasındaki arazi ya da telzıvan diye bilinen bölgede, söz konusu gümrük idaresinin, Suriye'nin de mutabakatıyla yeniden inşası öngörülmektedir. Yine, sınır ticaretiyle ilgili olarak, diğer milletvekillerimizden de benzeri sorular gelmişti, onları da burada cevaplandırmak istiyorum. Biliyorsunuz, bir sınır ticareti merkezleri çalışması başlattık; karar, şu anda Bakanlar Kurulundadır. Yaptığımız çalışmada, Hatay-Cilvegözü'nden başlayarak; Hatay-Cilvegözü, Gaziantep-Karkamış, Kilis-Öncüpınar, Mardin-Nusaybin ve Şanlıurfa-Akçakale kapılarında çalışma yapılacak şekilde, sınır ticareti merkezleri oluşturulmuştur. Burada, bir model çalışması yapılacaktır. Yani, beraberce, bu model çalışmasının eksikliklerini giderdiğimiz zaman, bunu, diğer sınır illerimize de taşımak istiyoruz. Yani, Van'dan, Ağrı'dan, Edirne'den herhangi bir şey ihmal edilmiş değil; ancak, çalışmanın yapılabilmesi için, Türkiye'nin, tek taraflı, kendi başına, sınır ticareti merkezi kurması meseleyi çözmüyor. --- **Kaynak gösterme:** Kürşad Tüzmen (AK Parti, Gaziantep). “2003 mali yılı bütçesinde 4 tur görüşmeleri”. TBMM Genel Kurulu, 54. Birleşim tutanağı, 24 Mart 2003. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/kursad-tuzmen-22-2003-03-24-2003-mali-yili-butcesinde-4-tur-gorusmeleri (erişim: 1 Kasım 2026). Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.