# Türkiye'de ceza ve tutukevleri uygulamaları hk. - **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 22. Dönem) - **Konuşmacı:** Kürşad Tüzmen (AK Parti, Gaziantep) - **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 80. Birleşim - **Tarih:** 15 Mayıs 2003 - **Gündem:** TÜRKİYE'DE CEZA VE TUTUKEVLERİ UYGULAMALARI HK. - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/kursad-tuzmen-22-2003-05-15-turkiye-de-ceza-ve-tutukevleri-uygulamalari-hk > Kürşad Tüzmen (AK Parti), 15 Mayıs 2003 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 80. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: TÜRKİYE'DE CEZA VE TUTUKEVLERİ UYGULAMALARI HK.); konuşma 980 kelime. ## Konuşma metni (tutanaktan) DEVLET BAKANI KÜRŞAD TÜZMEN (Gaziantep) - Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Bursa Milletvekilimiz Zafer Hıdıroğlu'nun gündemdışı konuşmasına cevap veriyorum. Bu arada, tabiî, cezaevleri, infaz kurumlarıyla ilgili bilgilerimizi de güncelleştirmek istiyorum. Temel sorunlar; mevzuat sorunu. Burada, günümüzün ihtiyaçlarını karşılayacak yeni bir infaz kanunuyla Ceza ve Tevkif Evleri Müdürlüğünün teşkilat ve görevlerini yeniden düzenleyecek bir kanuna ihtiyaç var. İdarî sorunlar. Ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde yirmidört saat esasına göre yürütülen hizmetlerin malî boyutu, sürekli artış gösteren hükümlü ve tutuklu sayısı, iaşe giderlerindeki artış, koğuş sisteminden oda sistemine geçiş ve yüksek güvenlikli cezaevlerinin inşa çalışmaları dikkate alındığında Adalet Bakanlığının genel bütçeden aldığı payın son derece yetersiz olduğu görülmektedir. 31 145 kadrodan 6 190'ı boştur ve hizmete açılan F tipi cezaevleriyle oda sistemine dönüştürülen diğer cezaevleri için yeni kadrolara ihtiyaç duyulmaktadır. Cezaevi personelinin özlük haklarının düşük düzeyde bulunması nedeniyle, kurumlarımızda, nitelikli kişiler başvurmadığından, personel kalitesi de yükseltilememektedir. Fizikî altyapı sorunlarına bakacak olursak. İstanbul İlinde bulunan mevcut 7 cezaevi kapasitesi 5 291'dir. Suç yeri ve ikamet itibariyle İstanbul kökenli hükümlü ve tutuklu sayısı 11 000 dolayındadır. İstanbul İlinde muhafaza edilmesi gereken yaklaşık 6 000 hükümlü ve tutuklu, kapasite yetersizliği nedeniyle komşu illerdeki cezaevlerine nakledilmektedir. Bunların İstanbul'a götürülüp getirilmeleri devlete büyük bir maliyet yüklemektedir. Aynı zamanda, hükümlü, tutuklu aileleri de ziyaretlerde yaşanan sıkıntı nedeniyle maddî ve manevî kayıplara uğramaktadır. Adalet Bakanlığınca, İstanbul İlinin cezaevi ihtiyacının karşılanması amacıyla, Trakya Bölgesinde, cezaevi yapımına uygun, mülkiyeti hazine veya belediyeye ait yeterli miktarda arsa bulunamamakta, bu konuda ilgili kamu kurum ve kuruluşları ile belediyeler yardımcı olmamaktadır. Öte yandan, kamulaştırma yoluyla temin edilen Silivri İlçesindeki 955 dönüm arazi üzerine cezaevi yaptırılmasına esas olmak üzere imar planında değişiklik yapılması talebi, Bayındırlık ve İskân Bakanlığınca sonuçlandırılmayı beklemektedir. Maltepe İlçesi Büyükbakkalköy'de bulunan 317 500 metrekaresi hazineye ait taşınmazın Bakanlığa tahsisi yapılmış, bitişiğindeki şahıslara ait 142 303 metrekarelik taşınmazın ise kamulaştırma işlemleri devam etmektedir. İstanbul Bayrampaşa Kapalı Cezaevinin tamamen oda sistemine dönüştürülmesine yönelik tadilat projeleri yaptırılmış; ancak, Bayrampaşa Kapalı ve Özel Tip Cezaevinin şehir merkezi içerisinde kalması nedeniyle, ilgili belediyeler cezaevinin buradan kaldırılmasını istediklerinden, inşaat çalışmalarına başlanılamamıştır. Çözüm için yıllardır süren arsa arama çalışmalarına devam edilmekte olup, mevcut cezaevlerinin kapasitesi kadar cezaevi yapımına uygun arsa temin edildiğinde, üzerlerine yeterli sayıda cezaevi yaptırılacak ve mevcut cezaevleri kapatılacaktır. Yapılan çalışmalar: Halen, ülkemizde 508 infaz kurumu ve tutukevi bulunmaktadır. Bunlardan 38'i açık cezaevi, 18'i aynı müdürlük altında kapalı ve açık cezaevi olarak faaliyetini sürdürmektedir ve 3'ü çocuk ıslahevi, 1'i çocuk cezaevi, 1'i kadın cezaevi, 1'i kadın ve çocuk cezaevi, diğer 483'ü ise kapalı cezaevleridir. 30 Nisan 2003 tarihi itibariyle ceza infaz kurumlarımızda 64 173 hükümlü ve tutuklu bulunmakta olup, bunlardan 32 624'ü hükümlü, 31 549'u tutukludur. Hükümlü ve tutukluların 55 451'i adlî suçlardan, 7 641'i terör suçlarından, 1 081'i çıkar amaçlı örgüt suçlarından cezaevlerinde bulunmaktadır. Mevzuat alanında tamamlanan çalışmalar şunlardır: 1- 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun 16 ncı maddesinde yapılan değişiklikle, hükümlü ve tutuklukların, kütüphane ve dershanelerde eğitim çalışmaları yapmalarına; açık futbol sahası ile kapalı spor salonlarında futbol, voleybol, basketbol, masa tenisi gibi sportif faaliyetlerde bulunmalarına; işçi yurdu atölyelerinde meslek kazandırma ve iş yurdu çalışmaları ile çok amaçlı salonda sosyal ve kültürel etkinliklere katılmalarına imkân tanınmıştır. 2- Ceza İnfaz Kurumları ile Tevkifevlerinin Yönetimine ve Cezaların İnfazına Dair Tüzükte 27.4.2001 tarihinde yapılan değişiklikle, ceza infaz kurumlarında bulunan tutuklu ve hükümlülerin aileleriyle haftada bir kez 10 dakika süreyle telefon görüşmeleri yapılması sağlanmıştır. 3- Ceza infaz kurumları ve tutukevinde bulunan hükümlü ve tutuklular hakkında yapılan işlemler ve bunlarla ilgili faaliyetlere yönelik şikâyetleri incelemek ve karara bağlamak amacıyla, 16.5.2001 tarihinde İnfaz Hâkimliği Kanunu kabul edilmiş ve uygulamaya başlanılmıştır. 4- Yürürlükteki mevzuat ve ülkemizin taraf olduğu uluslararası sözleşmelerle belirlenen ilkeler çerçevesinde, ceza infaz kurumları ve tutukevlerini sivil toplum denetimine açmayı amaçlayan 14.6.2001 tarihli Ceza İnfaz Kurumları ve Tutukevleri İzleme Kurulları Kanunu kabul edilmiş ve uygulamaya geçirilmiştir. Mevzuat alanında, yine aynı şekilde, ceza infaz kurumları ve tutukevi ihtiyacı için nitelikli personelin yerleştirilmesi ve meslekî eğitimlerin sağlanması amacıyla, 4769 sayılı Ceza İnfaz Kurumları ve Tutukevleri Personeli Eğitim Merkezleri Kanunu çıkarılmış ve bu konudaki kanunî boşluk doldurulmuştur. Mevzuat alanında devam eden çalışmalarla ilgili olarak, Ceza İnfaz Kurumları ve Tutukevleri Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkındaki Kanun Tasarısı üzerinde hazırlıklar geniş ölçüde tamamlanmış olup, tasarıya son şeklinin verilmesi çalışmaları sürdürülmektedir. Ceza ve Tedbirlerin İnfazı Kanun Tasarısı hakkında çalışmalar tamamlanmış olup, Kanunlar Genel Müdürlüğünce tasarıya son şekli verilmektedir. Türk Ceza Kanunu ile Hapishane ve Tevkifhanelerin İdaresi Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair 5.2.2003 gün ve 4806 sayılı Yasanın yürürlüğe girmesinden sonra, Adalet, İçişleri ve Sağlık Bakanlıkları arasında düzenlenen protokolün kanuna uyarlanması çalışmaları devam etmektedir. Fizikî altyapıya ilişkin tamamlanan ve devam eden çalışmalarla ilgili olarak, 38 adet E tipi, 22 adet 350 kişilik özel tip, 4 adet 500 kişilik ve 1 adet hususi tip olmak üzere 65 cezaevinin tamamı oda sistemine dönüştürülmüştür. 7 adet E tipi ve 1 adet 500 kişilik özel tip olmak üzere 8 cezaevinin tamamının oda sistemine dönüşüm inşaatları devam etmektedir. Ayrıca, İstanbul 500 kişilik özel tip ve Bayrampaşa Kapalı Cezaevinin tamamının oda sistemine dönüştürülmesi çalışmalarına devam edilmekte olup, başka yerde arsa bulunamazsa, söz konusu cezaevlerinin oda sistemine dönüşüm ihaleleri 2003 yılı içerisinde yapılacaktır. Tek ve 3 kişilik oda sistemine göre inşa edilen Diyarbakır Özel Tip Cezaevinin geçici kabulü yapılarak teslim alınmış olup, personelin atanma işlemlerine devam edilmektedir. Bu cezaevine önümüzdeki aylarda mahkûm kabulüne başlanacaktır. Ankara Sincan, Bolu, Edirne, İzmir, Kocaeli, Tekirdağ İllerinde, her biri 368 kişi kapasiteli, en fazla 3 kişinin kalacağı oda sistemine dayalı birinci grup F tipi cezaevlerinin inşaatı tamamlanmış ve hizmete açılmıştır. Adana, Ankara Sincan, İzmir ve Tekirdağ İllerindeki ikinci grup F tipi cezaevlerinin yapımları tamamlanmış olup, geçici kabulleri yapılmıştır. Bu cezaevlerine de önümüzdeki aylarda mahkûm kabulüne başlanacaktır. Yapımı devam eden Kocaeli 2 Nolu F Tipi Kapalı Cezaevinin bu yıl içerisinde hizmete açılması planlanmaktadır. Ayrıca, Sakarya'da 1 adet, Ankara Sincan'da 2 adet olmak üzere, her biri 479 kişi kapasiteli, toplam 3 adet L tipi cezaevi yapımı için Başbakanlık makamından gerekli izin alınmış olup, İş Yurtları Kurumu bütçesinden masrafları karşılanmak suretiyle, yapım ihaleleri de bu yıl içerisinde tamamlanacaktır. Saygılarımla arz ederim. (AK Parti sıralarından alkışlar) --- **Kaynak gösterme:** Kürşad Tüzmen (AK Parti, Gaziantep). “Türkiye'de ceza ve tutukevleri uygulamaları hk”. TBMM Genel Kurulu, 80. Birleşim tutanağı, 15 Mayıs 2003. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/kursad-tuzmen-22-2003-05-15-turkiye-de-ceza-ve-tutukevleri-uygulamalari-hk (erişim: 1 Kasım 2026). Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.