# Şanlıurfa ilinden geçen e-26 yolu hk - **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 22. Dönem) - **Konuşmacı:** Kürşad Tüzmen (AK Parti, Gaziantep) - **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 73. Birleşim - **Tarih:** 14 Nisan 2004 - **Gündem:** ŞANLIURFA İLİNDEN GEÇEN E-26 YOLU HK - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/kursad-tuzmen-22-2004-04-14-sanliurfa-ilinden-gecen-e-26-yolu-hk > Kürşad Tüzmen (AK Parti), 14 Nisan 2004 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 73. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: ŞANLIURFA İLİNDEN GEÇEN E-26 YOLU HK); konuşma 1.429 kelime. ## Konuşma metni (tutanaktan) DEVLET BAKANI KÜRŞAD TÜZMEN (Gaziantep) - Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Aksaray Milletvekilimizin gündemdışı konuşmasıyla ilgili olarak söz almış bulunuyorum. Türk imalat sektörünün korunması amacıyla uygulanan tedbirlerden biraz söz etmek istiyorum. Temel hedefimiz, bir taraftan, yatırımcı, ihracatçı ve dürüst ticaret erbabının önündeki engelleri kaldırarak işlemleri kolaylaştırmak ve hızlandırmak ve bu suretle, üreticilerimizin uluslararası piyasalardaki rekabet gücünü artırmak, diğer taraftan da, ülkemizin siyasî, ekonomik ve sosyal düzenini bozabilecek ve insan, hayvan, bitki ve çevre sağlığını tehdit edebilecek eşya hareketleri ve kaçakçılık faaliyetlerini önlemek şeklinde özetlenebilir. Bu hedef ve ülkemizin bulunduğu coğrafî bölgenin özellikleri de dikkate alınarak, her türlü kaçakçılıkla mücadele için gerekli önlemler alınmaktadır. Yasadışı ticaret için en zor, yasal ticaret için de en kolay gümrükler hedefimizdir. Bu arada, e-Birlik Otomasyon Projesinin tamamlanmasıyla birlikte, Dahilde İşleme Rejimi kapsamında gerçekleştirilen işlemlere ait ithalat ve ihracat beyannameleri Dış Ticaret Müsteşarlığı ve İhracatçılar Birliği tarafından izlenebileceğinden, gümrük idaresince ayrıca bir teyit alınmasına gerek kalmayacaktır. İhracatçı birliklerince belgenin kapatılmasından sonra, teminatların iadesi mümkün hale gelecektir. Ayrıca, biliyorsunuz, çok yakın bir zaman dilimi içerisinde yaptığımız çalışmalar sonucu, bu teminat uygulamasından kaynaklanan maliyetleri en aza indirmek amacıyla, ihracatın, özellikle ihracatçı sanayicilerimiz için rekabet koşullarının iyileştirilmesine yönelik, önceden belirlenmiş güvenilirlik ve performans kriterlerini haiz, onaylanmış kişiyle ilgili olarak hazırlanan, özellikle "onaylanmış kişi" uygulamasıyla ilgili hazırladığımız yönetmelik değişikliğiyle ilgili tebliğ Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Onaylanmış kişi statüsündeki firmalarımız -ki, biliyorsunuz, bunlar, genellikle, sanayici ve ihracatçı firmalarımızdır- eksik belge ve beyanname verme, eşyanın sonradan kontrole tabi tutulması, ATR dolaşım belgesi onaylaması, götürü teminatla tüm gümrük işlemlerini yapma gibi önemli kolaylıklara sahip bulunmaktadır. Bu son düzenlemelerle, ayrıca, 4458 sayılı Gümrük Kanununun öngördüğü basitleştirilmiş usul türlerinden "kayıt yoluyla rejime giriş" uygulamasına önümüzdeki iki ay içerisinde geçirilmesi yönünde çalışmalarımız devam etmektedir. Burada, alınan önlemlerle ilgili, dün yapmış olduğum konuşmada, Uzakdoğu ve Çin'den gelen mallarla ilgili olarak çalışmalarımızı anlatmıştım, buna tekrar değinmeyeceğim. Sayın milletvekilimizin, konuşmasında ifade ettiği hususlarla ilgili olarak, özellikle, milletvekilimizin belirttiği gibi, 31 seri numaralı Gümrük Genel Tebliğinin 10 uncu maddesinin (f) bendinde, eksik belgelerin tamamlanması için, beyan sahibine tanınacak sürenin bir ayı geçemeyeceği genel olarak hüküm altına alınmış olmasına karşın, aynı bentte, indirimli ve sıfır oranında gümrük vergisinin uygulanması için gereken belgeler -ATR dolaşım belgesi, EUR1 dolaşım sertifikası- ile gümrük kıymetiyle ilgili olan belgelerin -orijinal fatura, sigorta poliçesi, navlun makbuzu/faturası- tamamlanması için bir aydan daha uzun bir süre belirlenebilmesi ve bu sürenin uzatılması da mümkün kılınmış bulunmaktadır. Bilindiği gibi, ithalatta banka transferlerinin ne şekilde yapılacağı ve hangi belgelerin düzenleneceği kambiyo mevzuatında düzenlenmiş bulunmaktadır. Diğer taraftan, kabul kredili, mal mukabili ve vadeli akreditif yoluyla ithalat bedellerinin ödenmesi halinde, ithalat bedelinin yüzde 6'sı oranında Kaynak Kullanımı Destekleme Fonu kesintisi yapılmakta ve bu tutarlar da gümrük idarelerince tahakkuku yapılan Katma Değer Vergisinin matrahına dahil edilmektedir. Bu ifadelerden anlaşılabileceği üzere, gümrük idarecilerimiz ve gümrük idarelerimiz, sadece Gümrük Kanunu ve yönetmeliğiyle ilgili hükümleri uygulamakla yükümlü olmayıp, dışticaret, kambiyo, vergi ve sair mevzuatla kendisine yüklenen görevleri ifa etmek durumundadır. Bu çerçevede, döviz satış belgesi ve Türk parası transfer belgesi üzerinde yer alan bilgilere, gümrük idaresince ihtiyaç duyulmakta ve bu belgeler gümrük idaresinin yukarıda sayılan diğer mevzuatlardan kaynaklanan yükümlülüklerinin yerine getirilmesi bakımından önem arz etmektedir. Bilindiği üzere, 4458 sayılı Gümrük Kanunu ve Gümrük Yönetmeliği, Avrupa Birliği müktesebatına uygun şekilde hazırlanarak, 2000 yılı şubat ayında yürürlüğe girmiş ve Gümrük Yönetmeliğinde dönem içerisinde gerekli görülen değişiklikler yapılmıştır. Gümrük işlemlerinde tek idarî belge olarak isimlendirilen ve Avrupa Birliği ülkelerinde kullanılan beyannamelerle şekil ve içerik yönünden tamamen aynı olan gümrük beyannameleri kullanılmaktadır. Gümrük beyannamelerinin şekli ve ne şekilde düzenleneceği, Gümrük Yönetmeliğinin 20 numaralı ekinde yer almaktadır ve buradaki düzenlemelerimiz tamamıyla Avrupa Birliği Gümrük Koduna uygun ve paralel bir nitelik arz etmektedir. Dolayısıyla, bankalar ve kambiyo müdürlüklerinde yaşanan sorun, Avrupa Birliği Gümrük Koduna uygun olarak hazırlanan gümrük beyannamelerinden kaynaklanan bir sorun olmayıp, kambiyo mevzuatı ve uygulamasıyla ilgili bir sorundur. Bu konuda sanayicilerimizin yaşadığı sorunların giderilebilmesi bakımından kambiyo mercileri nezdinde gerekli girişimlerde bulunmaya devam edeceğiz. Gümrük vergileri, Avrupa Birliği Gümrük Koduna uyumlu 4458 sayılı Gümrük Kanununa göre tahakkuk ettirilip tahsil edilmektedir. Gümrük vergileri, niteliği gereği, gümrük beyannamesine bağlı olarak tahsil edilen vergilerdir; dolayısıyla, gümrük beyannamesinde beyan edilen vergilerin haftalık veya aylık periyotlarla yatırılması gibi bir uygulama da mümkün bulunmamaktadır. 25.10.2000 tarih ve 2000/54 sayılı genelgeyle, orijinal fatura olmaksızın faks faturalarla gümrük işlemlerinin gerçekleştirilmesine imkân tanınmıştır. Orijinal faturanın temini için onbeş gün süre tanınmıştır. Bu düzenleme, niteliği itibariyle, işlemleri kolaylaştırma amacı gütmektedir. İhtisas gümrükleri uygulamasında 50 kilograma kadar olan eşyanın ihtisas gümrüğü dışında her gümrük idaresinden ithali mümkün bulunmaktadır. Bu, 50 kilogramlık miktarın 250 kilograma çıkarılması hususu gündeme getirilmiştir. İhtisas gümrükleri, önemli ithal kalemleri itibariyle, kıymet, tarife, menşe ve standartlar yönünden etkin bir denetim yapılması amacıyla kurulmaktadır. Ülkemizde halen, otomotiv, tekstil, solvent ve bazı petrol ürünleri, telefon cihazı, lüks lambası, çakmaklar ve diğer ateşleyiciler, porselenden sofra ve mutfak eşyası, cam eşya, kullanılmış alet ve makineler, halı, düz cam ve deri mamullerinde ihtisas gümrüğü uygulaması vardır. İhtisas gümrükleri belirlenirken, imalatçı ithalatçılarımızın yerleri ve işlem yaptıkları gümrük idareleri belirlenerek yetkili gümrükler belirlenmektedir. Ancak, 50 kilogramlık muafiyet miktarının yükseltilmesi hususunun uygulamanın amacına ters düşüp düşmeyeceğinin değerlendirilmesi lazımdır. Bildiğiniz gibi, özellikle 31.12.2003 tarih ve 25333 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan 2004/1 sayılı Dış Ticarette Standardizasyon Tebliğinin 1 inci maddesine göre, tebliğe ekli listede -ki, Ek 1, Ek 2 ve Ek 3'te bunlar var- serbest dolaşıma giriş rejimine tabi tutulan ürünlerin, ilgili standartlarına, yönetmeliğine ve teknik belgesine, asgarî sağlık, emniyet ve çevrenin korunması, tüketicinin doğru bilgilendirilmesi yönlerinden uygun olması zorunludur. Aynı tebliğin 5 inci maddesinde ise, özellikle AQAP, GMP belgesi veya otomotiv üretimine münhasır imalat yeterlilik belgesi veya tip onayı belgesi sahibi sanayicilerin kendi ihtiyaçları için ekli listelerde belirtilen ürünlerden yapacakları ithalatta, bu belgenin ilgili gümrük idaresine ibrazı ve ayrıca, ekli taahhütnamenin -yani, az evvel söylediğim Ek 1, Ek 2, Ek 3 ve en son Ek 5- verilmesi halinde gümrük idaresince uygunluk belgesi aranmamaktadır. Yine, TSE-EN-ISO 9000 kalite sistem belgesi sahibi mal veya hizmet üreten firmaların kendi ihtiyaçları için ekli listelerde -Ek 2 ve Ek 3'te- belirtilen ürünlerden yapacakları ithalatta, Türk Standartları Enstitüsüne başvurmaları halinde, anılan enstitü tarafından yapılacak inceleme neticesinde düzenlenecek TSE-EN-ISO 9000 kalite sistem belgesinin süresiyle sınırlı olmak üzere en çok içerisinde bulunulan yılın sonuna kadar geçerli olacak ve uygunluk değerlendirmesinden muaf olarak ithal edilebilecek ürünleri ve gümrük tarife istatistik pozisyonlarını belirtecek yazının, yine aynı şekilde, kalite sistem belgesiyle birlikte gümrük idaresine ibrazı ve ekli taahhütnamelerin verilmesi halinde gümrük idaresince uygunluk belgesi aranmaz hükmü yer almaktadır. Ayrıca, Türk Standartları Enstitüsüne gönderilen 2004 yılı Dış Ticarette Standardizasyon Mevzuatına İlişkin Uygulama Esaslarında, Türkiye'de just in time sistemine dayalı olarak uluslararası rekabet koşullarında faaliyet gösteren ve özellikle otomotiv üretimine münhasır taşıt imalat yeterlilik belgesi-tip onayı belgesi sahibi otomotiv imalatçısı firmaların ürettikleri ürünler için orijinal yedekparça temin eden ve bu imalatçı firmalar tarafından, kendi garanti ve sorumlulukları altında çalıştıkları tevsik edilen yedekparça ithalatçısı pazarlama kuruluşlarına, orijinal yedekparça ithalatında; orijinal yedekparça üreten yansanayi kuruluşlarına, üretecekleri bu parçaların üretiminde kullanılmak üzere ithal edecekleri söz konusu otomotiv imalatçısı firmalar tarafından onaylanmış listeler kapsamı -listede üretilecek parça ve bu parçanın üretiminde kullanılacak ürünler GTİP'leriyle belirlenecek- ürünlerin ithalatında, denetim yapılmadan ithal malı belgesi verilecektir ifadesi yer almaktadır. Bu itibarla, otomotiv ve yansanayi firmaları, söz konusu muafiyet kapsamında, kendi ihtiyaçları ve sahibi oldukları servislerde yerli üretim araçları için kullanılmak üzere yaptıkları ithalatları Dış Ticarette Standardizasyon Mevzuatından muaf olarak gerçekleştirebilmektedirler. Diğer taraftan, ithalatçı birliklerinin kurulmasına yönelik düzenlemeler ihdas edilirken, ithalat işlemlerinde gecikme olmamasına yönelik olarak gerekli tüm tedbirler alınmakta olup, bunu teminen günümüz teknolojik imkânlarından da sonuna kadar istifade edilecektir. Bu meyanda, ithalatçıların bürolarından online işlem tesis etmelerine imkân tanıyan bilgisayar sistemi kurulması, ithalatçıların gerekli bilgi verme ve onay prosedürlerini online ortamda kendi bulundukları mekânlardan yapmalarına imkân sağlayacak sistemlerin kurulması ve gümrük idarelerine yakın irtibat büroları tesis edilmesi çalışmalarına devam olunmaktadır. Bu bağlamda, ithal işlemlerinin yürütülebilmesi için getirilen ithalatçı birliklerine üye olma ile gümrük beyannamelerinin bu birliklerce onaylanması zorunluluklarının, ithalatçılara en az külfet sağlayacak ve bürokrasiyi en aza indirgeyecek şekilde yapılması sağlanacaktır. İthalatçı birliklerinin kurulmasıyla, başta Uzakdoğu ülkeleri ve bilhassa Çin olmak üzere, tüm ülkelerden gerçekleştirilen ve menşe yanıltması, çifte fatura kullanımı suretiyle düşük fatura beyanıyla yapılan ve böylelikle ticaret politikası araçlarının etkisini azaltan ithalatın bertaraf edilebilmesi, kayıtdışı ekonominin ithalat boyutunun kayıt altına alınmasına matuf bir mekanizma oluşturulabilmesi, halihazırda yaklaşık üç aylık gecikmeyle temin edilebilen madde bazındaki ithalat istatistiklerine çok kısa süre içerisinde ulaşılabilmesine imkân tanıyan bilgi sistemi altyapısının kurulması ve böylece ithalatın etkin bir şekilde takibi ile gerekli politikaların tesisinin ve bu politikaların güncel bir şekilde uygulanmasının mümkün kılınması, bu vesileyle de yerli üreticilerimizin korunması ve ithalatın disipline edilebilmesi amaçlanmaktadır. Sonuç olarak, gayemiz, her konuşmamda da belirttiğim gibi, yasal ticarette en kolay, yasadışı ticarette ise en zor gümrük idarelerini oluşturmaktır. Bu hedef doğrultusunda, bir yandan sanayicimizi haksız rekabet yaratan ithalata karşı korurken diğer yandan bürokratik süreci asgarî seviyeye çekme gayreti göstermekteyiz. Hepinizi saygıyla selamlıyorum. (AK Parti sıralarından alkışlar) --- **Kaynak gösterme:** Kürşad Tüzmen (AK Parti, Gaziantep). “Şanlıurfa ilinden geçen e-26 yolu hk”. TBMM Genel Kurulu, 73. Birleşim tutanağı, 14 Nisan 2004. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/kursad-tuzmen-22-2004-04-14-sanliurfa-ilinden-gecen-e-26-yolu-hk (erişim: 1 Kasım 2026). Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.