# Plan ve Bütçe Komisyonu toplantısındaki konuşma

- **Tür:** Komisyon konuşması (TBMM 28. Dönem)
- **Konuşmacı:** Lütfü Türkkan (İYİ Parti, Kocaeli)
- **Yer:** TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu
- **Tarih:** 19 Kasım 2026
- **Gündem:** Tutanak Metni
- **Tutanak (TBMM):** https://www.tbmm.gov.tr/milletvekili/UyeKomisyonKonusmaTutanakDetay?tutanakId=92877
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/lutfu-turkkan-2026-11-19-tutanak-metni

> Lütfü Türkkan (İYİ Parti), 19 Kasım 2026 tarihinde TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu oturumunda konuştu (gündem: Tutanak Metni); konuşma 1.164 kelime.

## Konuşma metni (tutanaktan)

LÜTFÜ TÜRKKAN (Kocaeli) - Sayın Başkan, Sayın Bakan, hariciyemizin değerli mensupları, değerli milletvekilleri; hepiniz hoş geldiniz öncelikle.

Ben, bugün burada sadece Dışişleri Bakanlığının bütçesini görüşmüyoruz, öyle düşünüyorum. Türkiye'nin dünyadaki ağırlığını, vatandaşımızın itibarını ve millî menfaatlerimizin nasıl korunduğunu konuşuyoruz. O yüzden, önümüzde yaklaşık 64,4 milyar liralık bir bütçenin sadece rakamsal boyutuyla ilgilenmemeyi düşünüyorum. Bu kaynak Türkiye'ye hangi somut kazanımları sağlayacak, onun üzerinde durmak istiyorum, hangi millî meselemizi ilerletecek.

Sayın Bakan, Doğu Akdeniz'de enerji ortaklıkları kuruluyor. Doğal gazın üretiminden Avrupa'ya taşınmasına kadar kararlar alınıyor Doğu Akdeniz'de. Türkiye'nin dışında gelişen bu düzen karşısında Hükûmetimizin uygulanabilir yol haritası nedir? Bunu kamuoyu da biz de duymak istiyoruz. Doğu Akdeniz Gaz Forumu'nda Mısır var, İsrail var, Yunanistan var, Rum yönetimi var, İtalya, Fransa, Ürdün hatta Filistin var ama Türkiye yok maalesef.

Sayın Bakanım, Türkiye'nin ve Kıbrıs Türklerinin haklarını ilgilendiren bu enerji iş birliğinde neden dışarıdayız? Bunu sizden duymak istiyorum. Avrupa Birliği, Mısır ve İsrail doğal gaz ihracatı için mutabakat imzaladı, Türkiye bu düzenlemenin de tarafı değil. Eni ve TotalEnergies temmuz ayında Kronos sahası için yatırım kararı aldı, açıklanan güzergâh gazı Mısır üzerinden Avrupa'ya taşımayı hedefliyor. Siz Türkiye'yi enerji merkezi yapacağınızı söylüyorsunuz konuşmalarınızda. Peki, bizi dışarıda bırakan yatırımlar ilerlerken hangi ortaklığı geliştirdiniz? Onları duymak istiyoruz. Hangi alternatif projeyi finansmanıyla, takvimiyle ortaya koydunuz? Türkiye'nin ve Kıbrıs Türklerinin haklarını yok sayan girişimleri biz kabul etmiyoruz. Fakat bunları reddeden açıklamaları yayınlamakla siz getiremezsiniz, denizlerdeki caydırıcılığımızı diplomatik ve ekonomik kazanımlarla tamamlamak zorundasınız. Mavi vatan Türkiye'nin, milletimizin ortak meselesi; onu savunmak, güçlü donanmanın yanında güçlü diplomasi de gerek diyoruz, sadece donanmanın işi değil bu. Haklı olduğumuz bir konuda bizi yalnızlaştıran şartları değiştirmek de sizin elinizde.

Sayın Bakanım, Mekke Anlaşması'yla Pakistan ve Suudi Arabistan'la ortak savunma ilişkisi kuruyorsunuz. Ancak mücadelenin 5'inci maddesinde operasyonel düzeyde terörle mücadele iş birliği öngörülürken ortak bir terör tanımı veya örgüt listesi bulunmuyor. Tarafların terör örgütü değerlendirmeleri aynı değilken bu mücadele nasıl yürütülecek? Mesela, Suudi Arabistan Müslüman Kardeşler'i terör örgütü kabul ediyor, Türkiye aynı değerlendirmeyi yapmıyor. Suudi Arabistan bu yapıya karşı destek istediğinde siz hangi ölçütü esas alacaksınız? Tersinden sorayım, ortaklarımızın PKK ve uzantılarına ilişkin tutumu bizimkiyle örtüşüyor mu? Bu örgütlere karşı hangi somut yükümlülükleri üstlendiler bu anlaşmayla? Şimdi "İstişare ediyoruz." demek görüş ayrılığının nasıl giderileceğini açıklamıyor. Mutabakat sağlanmazsa ortak mücadele duracak mı? Onu öğrenmek istiyoruz. Türkiye'nin destek talepleri karşılıksız mı kalacak? Ortak mücadele taahhüdünün kapsamını açıklamanız gerekiyor. Kiminle, neye karşı, hangi şartlarda mücadele edileceği belirsiz bırakılarak güvenlik politikası yürütmek mümkün değil. Türkiye'nin doğrudan taraf olmadığı bir çatışmada hangi şartlarda biz destek vereceğiz? Askerî katkımızın sınırını kim belirleyecek? Meclisin yetkisi uygulamada nasıl korunacak? Bunların hiçbiri belirli değil. Anlaşmanın personel, eğitim, tatbikat ve lojistik maliyeti nedir? Bunu da bilmiyoruz. Türk askerinin görevini, milletin parasını ve Türkiye'nin geleceğini ilgilendiren kararlar açıkça kamuoyunda ve Mecliste tartışılmalı.

Gelelim, Kıbrıs'a ve Türk dünyasına. Semerkant'ta Avrupa Birliği ile Orta Asya ülkelerinin kabul ettiği bildiride Güvenlik Konseyinin 541 ve 550 sayılı kararlarına bağlılık vurgulandı. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin uluslararası konumunu güçlendirmeye çalışırken ortaya çıkan bu tabloyu sizler nasıl değerlendiriyorsunuz? Türk dünyasıyla yakınlığımızın Kıbrıs Türklerine somut karşılığı ne oldu bugüne kadar? Doğrudan ticarette, ulaşımda, eğitimde ve uluslararası temsilde hangi engelleri kaldırdınız? Tanınma hedefimiz için hangi ülkede hangi aşamadayız? Türk dünyasındaki dayanışmayı, millî davalarımızı ilerleten sürekli bir diplomatik çalışmaya dönüştürmemiz gerekiyor Sayın Bakanım. Böylesine ağır dosyalar var önünde Türkiye'nin. Böylesine bu ağır dosyalar yetişmiş diplomatlar ve güçlü kurumsal hafıza gerektiriyor.

Sayın Bakanım, diplomasi tecrübesi bulunmayan, siyasi kimlikleriyle öne çıkan isimlerin büyükelçiliğe atanmasında hangi mesleki ölçütleri esas alıyorsunuz? Biz öğrenmek istiyoruz. Bölge bilgisi mi, dil yeterliliği mi, müzakere tecrübesi mi; bu tercihlerde hangisi ne kadar belirleyici? Bunları da bilmek isteriz. Yıllarını bu mesleğe vermiş diplomatlarımız varken siyasi geçmişi diplomatik birikimin önüne koymanın Türkiye'ye herhangi bir kazancı var mı? Büyükelçilik siyasi kariyerin devamı veya bir ödüllendirme makamı olarak görülmemeli, görülemez zaten. O makamda taşınan bayrak bütün milletin bayrağı, biraz evvel Sayın Metin Ergun'un ifade ettiği gibi. Türkiye'nin böylesine önemli meselelerle karşı karşıya olduğu bir dönemde atamaların ölçütlerini ve sonuçlarını Meclise açıklamak zorundasınız Sayın Bakanım. Millî menfaatlerimizin korunması liyakati esas alan bir kadro politikası gerektiriyor.

Vatandaşın dış politikayla karşılaştığı en önemli yer vize. Bu vize gişesi vatandaşların dış politikayla ilgilendiği tek konu. Ben Sayın Bakan Yardımcısını bu konuda çok sık rahatsız ediyorum. Kendi çocuklarıma Fransa Konsolosluğu sadece dört gün vize verebildi ve hepsi de sigortalı işi olan insanlar. Sayın Bakan çok ilgilendi ama neticede onu aşan bir konu. Öğrencinin eğitimi var, eğitimle ilgili vize problemi var, sanayicinin müşterisine ulaşma problemi var. Sürücünün taşıdığı ihracat yüküyle menzile varmak için yola çıktığı, vize kuyruklarında yok sayıldığı bir dönem yaşıyoruz. Kademeli vize kolaylığını vize serbestisiyle karıştırmamak lazım, ikisi farklı şeyler. Ben biraz evvel hanımefendinin belirttiği gibi aynı zamanda Avrupa Birliği Karma Parlamento Komisyonu üyesiyim, yaklaşık on beş seneye yakın... Avrupa Komisyonu 2026 Raporu kalan kriterlerin tamamlanmadığını belirtiliyor. Ben çok acı şeyler yaşadım orada, Schulz'un davetli olduğu yemek davetine biz 11 milletvekili geldik, Schulz gelmedi, hiçbir Avrupalı parlamenter gelmedi, biz tek başımıza yemek yedik; bugünleri yaşadık Avrupa Birliği KPK toplantılarında. Siz bu konuda vatandaşa açık bir takvim verecek misiniz? Hangi kriteri, ne zaman tamamlayacağız veya biz bu işten vazgeçtik arkadaş mı diyeceksiniz; bu da bir yol ama bunun gerekçelerini de açıklamak zorundasınız.

Ben sanayiciyim, o dış pazarda kaybedilen zamanın üretime ve istihdama nasıl yansıdığını çok iyi biliyorum, gerçekten çok zor durum; pazar bulmak zor, müşteri bulmak zor, bulduğunuz müşteriye ulaşmak vize açısından çok daha zor. Sadece fabrika sahibi gitmiyor veya üretim yapan kişi gitmiyor; onun üretim müdürü var, genel müdürü var, ihracat müdürü var, onlarla da aynı sorunları yaşıyoruz. İhracatçımızın önündeki hangi engeli kaldırdınız şimdiye kadar onu öğrenmek istiyoruz sizden. Ekonomik diplomasinin sonucunu üreticimiz ne zaman hissedecek? Ondan bahsetmenizi istiyoruz.

Şimdi, Suriye'ye gelmek istiyorum. Suriye'de de açıklamalarla uygulamayı birbirinden ayırmak zorundayız. Silahlı yapılan tasfiyesini nasıl doğruluyorsunuz siz? İsim değişikliklerinin arkasında aynı yapılanmaların sürmesini önleyecek güvenceler var mı, varsa neler bunlar? Türkmenlerin haklarını ve sınır güvenliğimizi hangi mekanizmalarla koruyorsunuz? Gazze'deyse ölçümüz yapılan açıklamaların sayısı olamaz Sayın Bakan. Yardımın ihtiyaç sahibine ulaşması, sivillerin korunması ve Filistin halkının kendi geleceğini belirleme hakkı esas olmalı. Üstlendiğiniz bu görevde bu halkların güvencelerini aramak zorundasınız. Aynı kararı Uygur Türklerinin aile bütünlüğü, dili ve kültürel hakları için de göstermemiz gerekiyor. Yakınlarından haber alamayan aileler var. Bu ailelerin başvuruları hangi sonuçları verdi? Irak Türkmenlerinin güvenliği ve siyasi temsilî için hangi somut girişimleri yürütüyorsunuz? Soydaşlarımızın meseleleri ziyaretlerin ardından unutulan gündem maddeleri olmamalı Sayın Bakanım. Çok güzel açıklamalar yapılıyor, bunların hepsini takip ediyorum. Bakanlığın düzenli takibiyle bu ancak sonuç alınabilecek meseleler. Dış temsilciliklerimizin güvenliği ve vatandaş hizmetleri için gereken kaynak mutlaka aktarılmalı, dış temsilcilikler bu konuda sıkıntı yaşıyorlar, zaman zaman görüştüğümüz hariciye temsilcileri bunu bize de iletiyorlar.

Yeni bina yatırımları gerekçelerini de duymak, istiyoruz Sayın Bakanım. Harcamaların hizmet kalitesine ve diplomatik kapasitemize katkısını da Meclise göstermenizi bekliyoruz.

Sayın Bakan, dış politikada millî çıkarlarımızı savunan her doğru adımı biz destekliyoruz. Bu anlayışla -bunu birkaç defa yineledim, tekrar yinelemekte fayda görüyorum- Rusya-Ukrayna savaşı sürerken, dünyadaki bütün devletler bu diplomaside savrulurken Türkiye, sizler her iki tarafla da diplomatik açık kanalları tutma başarısını gösterdiniz; bu konuda sizleri tebrik ediyorum. Bunun karşılığında sizden sadece açıklık, tutarlılık ve hesap verilebilirlik istiyoruz.

Sözlerimi Sayın Mehmet Muş'un tekrar bakan olma isteğine ulaşması için duayla bitiyorum.

Saygılar sunuyorum.

---

**Kaynak gösterme:** Lütfü Türkkan (İYİ Parti, Kocaeli). “Plan ve Bütçe Komisyonu toplantısındaki konuşma”. TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu tutanağı, 19 Kasım 2026. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/lutfu-turkkan-2026-11-19-tutanak-metni (erişim: 20 Kasım 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/milletvekili/UyeKomisyonKonusmaTutanakDetay?tutanakId=92877

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.
