# Kâzım karabekir paşa'nın vefat yıldönümü münasebetiyle

- **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 23. Dönem)
- **Konuşmacı:** Mahmut Esat Güven (AK Parti, Kars)
- **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 50. Birleşim
- **Tarih:** 28 Ocak 2009
- **Gündem:** KÂZIM KARABEKİR PAŞA'NIN VEFAT YILDÖNÜMÜ MÜNASEBETİYLE
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/mahmut-esat-guven-23-2009-01-28-kazim-karabekir-pasa-nin-vefat-yildonumu-munasebetiyle

> Mahmut Esat Güven (AK Parti), 28 Ocak 2009 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 50. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: KÂZIM KARABEKİR PAŞA'NIN VEFAT YILDÖNÜMÜ MÜNASEBETİYLE); konuşma 505 kelime.

## Konuşma metni (tutanaktan)

MAHMUT ESAT GÜVEN (Kars) – Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Kurtuluş Savaşı’mızın önemli kahramanlarından, Türkiye Büyük Millet Meclisinin Değerli Başkanlarından Kâzım Karabekir Paşa’nın 61’inci ölüm yıl dönümü nedeniyle gündem dışı söz almış bulunmaktayım. Bu vesileyle yüce heyetinizi saygıyla selamlıyorum.

1882 yılında İstanbul’da dünyaya gelen Kâzım Karabekir Paşa, başarılı bir asker olmasının yanında başarılı bir eğitimci ve aynı zamanda kültür ve sanat adamıdır. İstanbul Hükûmeti tarafından bütün yetkileri alınan Mustafa Kemal Paşa, Millî Mücadele’nin ateşini yakmak üzere sivil olarak Anadolu’ya geçtiği zaman, Şark Cephesi Komutanı olarak “Paşam, eskisi gibi, harfiyen bütün kolordumla emrinizdeyim.” diyerek büyük bir bağlılık gösteren Kâzım Karabekir Paşa, aynı zamanda Erzurum Kongresinin hazırlıkları ve toplanmasında önemli rol oynayarak Kurtuluş Savaşı’mızın köşe taşlarından birisi olmuştur.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Kâzım Karabekir Paşa, aynı zamanda, Erzincan ve Erzurum’u Ermeni ve Ruslardan geri aldığı gibi, Sarıkamış, Kars ve Gümrü Kalesi’ni ve Karaköse’yi kurtarmıştır. Doğu’da Ermeni komitacılarını bozguna uğratarak Kars, Ardahan ve Artvin’i yeniden vatan topraklarına katmıştır. Ermenilere karşı elde edilen bu başarıdan sonra doğu cephesinin imkânları batı cephesine kaydırılmıştır. Gümrü ve Kars antlaşmaları onun başkanlığında imzalanmış ve bu başarılarından dolayı Kâzım Karabekir Paşa “Şark Fatihi” olarak adlandırılmıştır.

Kâzım Karabekir Paşa, Erzurum, Kars ve havalisinde savaş ve Ermeni katliamları sonucu yetim ve bakıma muhtaç 6 bin civarında Türk çocuğunun yetimler babası olmuş, onlar için okullar ve kurslar açmış, onları hayata ve ülkeye kazandıran etkinlikler düzenlemiştir.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; fikir icraatlarıyla Türk eğitim tarihinde önemli bir yeri olan Kâzım Karabekir Paşa’nın Türk çocukları için açtığı ve buralarda uygulanan eğitim programı ve felsefesi günümüz eğitim problemlerine bile ışık tutacak düzeydedir. Kâzım Karabekir’e göre okulların niteliği ve programı ne olursa olsun eğitim ve öğretimin başta gelen amacı, millî ve ahlaki değerler başta olmak üzere insanı hayatta en lazım ve en gerekli prensip ve bilgilerle donatmak olmalıdır. Savaş ortamı içinde bile yalnızca okullarla değil, tiyatro, kurslar, bayramlar gibi Doğu Anadolu’da bir eğitim ve kültür seferberliği başlatmıştır. Bu seferberlikte sanat faaliyetlerini de ihmal etmemiştir. Bu çalışmalarıyla yetim çocuklar iş ve aş sahibi olurken diğer yandan Doğu’nun kültür ve sanat yönünden kalkınmasını hedeflemiştir.

Bir komutan olarak elinde kılıç Doğu’da askerî harekâtı yönetirken bir elinde kalemle, yetimlerin babası olan Kâzım Karabekir’in bu davranışı, kılıcın yanında kalemi ihmal etmeyen örnek bir Türk geleneğidir.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Kâzım Karabekir Paşa, çok partili siyasi hayata geçiş için kurulan ve sonradan kapatılan Terakkiperver Cumhuriyet Fırkasının Başkanlığını yaptığı gibi, Türkiye Büyük Millet Meclisinde Edirne ve İstanbul Milletvekili olarak bulunmuştur. 1946 yılında Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına seçilen Paşa, iki yıl sonra yani 1948 yılında Meclis çalışmaları sırasında vefat eden örnek bir milletvekili olmuştur.

Altmış altı yıllık hayatı boyunca yurt ve millet sevgisini her şeyin üstünde tutmuş, kişisel ihtirastan uzak kalmış, vatanı sadece düşmanlardan temizlemeyi değil, iyi eğitilmiş gençlerle kalkındırmayı da hedef edinmiş çok yönlü bir kişidir. “Şark Fatihi” ve “Yetimler Babası” olarak anılması, askerî yöndeki başarısının yanı sıra şehit çocuklarını himaye etmesinden ileri gelmektedir.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; konuşmama burada son verirken başta Mustafa Kemal Paşa ve Kâzım Karabekir Paşa olmak üzere Millî Mücadele’de emeği geçen bütün kahramanlarımızı rahmetle anıyor, yüce heyetinizi saygıyla selamlıyorum. (AK PARTİ sıralarından alkışlar)

---

**Kaynak gösterme:** Mahmut Esat Güven (AK Parti, Kars). “Kâzım karabekir paşa'nın vefat yıldönümü münasebetiyle”. TBMM Genel Kurulu, 50. Birleşim tutanağı, 28 Ocak 2009. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/mahmut-esat-guven-23-2009-01-28-kazim-karabekir-pasa-nin-vefat-yildonumu-munasebetiyle (erişim: 29 Ekim 2026).

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.