# İzmir milletvekili oktay vural?ın, cumhuriyet halk partisi grubu önerisinin ?üzerinde? türkiye büyük millet meclisi içtüzüğü?nün 61?inci maddesine göre söz talebine ilişkin

- **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 24. Dönem)
- **Konuşmacı:** Mehmet Akif Hamzaçebi (CHP, İstanbul)
- **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 60. Birleşim
- **Tarih:** 2 Şubat 2012
- **Gündem:** İZMİR MİLLETVEKİLİ OKTAY VURAL?IN, CUMHURİYET HALK PARTİSİ GRUBU ÖNERİSİNİN ?ÜZERİNDE? TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ İÇTÜZÜĞÜ?NÜN 61?İNCİ MADDESİNE GÖRE SÖZ TALEBİNE İLİŞKİN
- **Tutanak (TBMM):** https://www.tbmm.gov.tr/milletvekili/UyeGenelKurulKonusmalariDetay?eid=17158
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/mehmet-akif-hamzacebi-24-2012-02-02-izmir-milletvekili-oktay-vural-in-cumhuriyet-halk-partisi-grubu-oneri

> Mehmet Akif Hamzaçebi (CHP), 2 Şubat 2012 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 60. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: İZMİR MİLLETVEKİLİ OKTAY VURAL?IN, CUMHURİYET HALK PARTİSİ GRUBU ÖNERİSİNİN ?ÜZERİNDE? TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ İÇTÜZÜĞÜ?NÜN 61?İNCİ MADDESİNE GÖRE SÖZ TALEBİNE İLİŞKİN); konuşma 345 kelime.

## Konuşma metni (tutanaktan)

MEHMET AKİF HAMZAÇEBİ (İstanbul) – Sayın Başkan, sayın milletvekilleri; İç Tüzük’ün 61’inci maddesine göre görüşmelerde lehte, aleyhte ve üzerinde olmak üzere, görüşülen konu hakkında üç tür konuşma yapmak mümkündür. Bugüne kadar uygulanmamış olabilir ama “lehte” ve “aleyhte” seçenekleri dışında “üzerinde” olmak üzere bir üçüncü seçenek daha mevcuttur. Bu gayet açık, net, 61’inci maddede düzenleniyor.

61’inci maddenin birinci fıkrası diyor ki: “Söz, kayıt veya istem sırasına göre verilir.” Birinci kural bu. Kim Divana daha önce başvurmuşsa, ismini kaydettirmişse onun söz hakkında önceliği vardır ancak ikinci fıkrada “Genel Kurul gerekli görürse, görüşme konusunda lehinde, aleyhinde ve üzerinde olmak üzere sırayla söz verilir.” diyor yani Genel Kurul, Divana yapılan kayıtları dikkate alarak o lehte, aleyhte veya üzerinde yapılması muhtemel konuşmaların sırasını değiştirebilir. İlk başvuru yapan kişi aleyhinde konuşacak olabilir, iktidar partisinin bir kanun tasarısıdır muhtemelen, muhalefet onun aleyhindedir. İlk başvuran aleyhte konuşacaktır, Genel Kurul gerekli görürse ilk başvuru sırasını lehinde konuşacak olana verebilir ama aleyhte de olacaktır. Önemli olan, üzerinde de bir milletvekilinin veya siyasi parti grubunun konuşma hakkının olduğudur. Bu gayet açık, net. Bunu, İç Tüzük’ün bu hükmünü şu anda görüşmekte olduğumuz konuya uygulayabilir miyiz? Bu ayrı bir tartışma konusu. Sayın Başkan orada 63’üncü maddenin uygulanacağını söylemektedir. 63’üncü madde daha özel bir madde olduğu için, hukuktaki “Özel kural genel kurala takaddüm eder.” ilkesi geçerli olduğu için orada farklı bir yorum yapıyor, bunu ayrıca tartışabiliriz, değerlendirebiliriz.

Bu vesileyle şunu da ifade etmek istiyorum: Bu biraz önce yaptığım yorumu Sayın Canikli de arka tarafta yaptı yani o zaman şu demektir: İç Tüzük görüşmelerine başladığımızda, İç Tüzük’le ilgili olarak üzerinde olmak üzere milletvekillerinin konuşma hakları vardır, bu tescil edilmiştir. Bu usul tartışmasıyla da bunu netleştirmiş oluyoruz.

Bir konuyu daha gündeme getirmek istiyorum. İç Tüzük’ün 91’inci maddesi temel kanun olarak görüşülen düzenlemelerde milletvekillerinin iki önerge hakkının olduğunu ancak siyasi parti gruplarının birer önerge verme hakkının saklı olduğunu söyler. Bu, şu anlama gelir: Konuya ilişkin 2001 yılının Anayasa Mahkemesi kararını da dikkate aldığımızda, siyasi parti grupları birer önerge hakkı dışında bir önerge daha verilebilir, bu, milletvekillerine verilmiş olan bir haktır. İç Tüzük görüşmeleri başladığında bunu da hatırlatacağız.

Saygılar sunuyorum. (CHP sıralarından alkışlar)

---

**Kaynak gösterme:** Mehmet Akif Hamzaçebi (CHP, İstanbul). “İzmir milletvekili oktay vural?ın, cumhuriyet halk partisi grubu önerisinin ?üzerinde? türkiye büyük millet meclisi içtüzüğü?nün 61?inci maddesine göre söz talebine ilişkin”. TBMM Genel Kurulu, 60. Birleşim tutanağı, 2 Şubat 2012. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/mehmet-akif-hamzacebi-24-2012-02-02-izmir-milletvekili-oktay-vural-in-cumhuriyet-halk-partisi-grubu-oneri (erişim: 29 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/milletvekili/UyeGenelKurulKonusmalariDetay?eid=17158

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.