# CHP Grubu önerisi münasebetiyle - **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 27. Dönem) - **Konuşmacı:** Mehmet Akif Hamzaçebi (CHP, İstanbul) - **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 79. Birleşim - **Tarih:** 8 Nisan 2020 - **Gündem:** CHP Grubu önerisi münasebetiyle - **Tutanak (TBMM):** https://www.tbmm.gov.tr/milletvekili/UyeGenelKurulKonusmalariDetay?eid=87136 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/mehmet-akif-hamzacebi-27-2020-04-08-chp-grubu-onerisi-munasebetiyle > Mehmet Akif Hamzaçebi (CHP), 8 Nisan 2020 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 79. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: CHP Grubu önerisi münasebetiyle); konuşma 523 kelime. ## Konuşma metni (tutanaktan) CHP GRUBU ADINA MEHMET AKİF HAMZAÇEBİ (İstanbul) – Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Genel Kurulu saygıyla selamlıyorum. Sözlerime başlarken bu sabah Diyarbakır’ın Kulp ilçesinde terör örgütü tarafından şehit edilen vatandaşlarımıza Allah’tan rahmet, ailelerine, yakınlarına sabır ve başsağlığı diliyorum; terörü lanetliyorum. Sayın milletvekilleri, bugün önemli bir gündem maddesi var. 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'da değişiklik öngören bir kanun teklifinin görüşmelerine devam edilecek. Bu kanun teklifinin kendi içinde birçok eşitsizliği, birçok haksızlığı barındırdığını hepimiz biliyoruz. Örneğin, sosyal medya paylaşımları nedeniyle, köşe yazısı nedeniyle, düşünce özgürlüğü çerçevesinde değerlendirilebilecek birtakım açıklamalar nedeniyle hâlen cezaevinde bulunan ya da haklarında soruşturma yürütülen kişilerin bu yasadan yararlanamıyor olması doğrusu çok büyük bir eşitsizlik. Genel Kurul görüşmelerinde şüphesiz bunlar konuşulacak ancak bunun yanında ben önemli bir haksızlığı, eşitsizliği sizlere ifade etmek için kürsüye geldim. Konumuz karşılıksız çekler. Önce hukuki çerçeveyi çok kısaca özetlemek istiyorum. 5941 sayılı Çek Yasası’na göre, düzenlenen çekin karşılıksız çıkması hâlinde banka tarafından o çekle ilgili olarak “karşılıksızdır” işlemi yapılır ve hamilinin yargıya başvurması hâlinde de yargı tarafından adli para cezasına hükmolunur. Yine aynı yasaya göre ve atıfta bulunduğu 5275 sayılı Kanun’a göre, bu adli para cezasının süresinde ödenmemesi hâlinde de ceza hapis cezasına dönüşür ve kişi cezaevine girer. Şimdi, bu yasada bu yok. Önce şunu söyleyeyim: Bu hapis cezasına dönüşme eylemi, dönüşmesi yönündeki yasa hükmü bizim Anayasa’mıza aykırı arkadaşlar. Anayasa’mızın 38’inci maddesine 2001 yılındaki Anayasa değişiklikleri sırasında eklenen sekizinci fıkraya göre “Hiç kimse, yalnızca sözleşmeden doğan bir yükümlülüğünü yerine getirememiş olmaktan dolayı özgürlüğünden alıkonulamaz.” Anayasa’nın bu amir hükmü, Türkiye’nin tarafı olduğu Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ne Ek 4 No.lu Protokol’ün 1’inci maddesi hükmüdür de aynı zamanda. Bu protokolü Türkiye 92 yılında imzalamış, 94 yılında Türkiye Büyük Millet Meclisi bu imza keyfiyetini de bir yasayla onaylamıştır. Esasen 2001 yılındaki Anayasa değişikliği, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ne ek bu hükmün iç hukuka taşınmasından ibarettir arkadaşlar. Çekte hapis cezası olmaz. Bu kürsüden söylemiştim, bir kez daha söylemek istiyorum: Siyasal Bilgiler Fakültesi 1’inci sınıfında borçlar hukuku hocamız Profesör Doktor Safa Reisoğlu -Allah selamet versin- ilk dersinde bize şunu söylemişti: “Çocuklar, borçtan şahıs ile sorumluluk yoktur. Hiç kimse, borcunu ödememiş olmaktan dolayı cezaevine konulamaz.” 2001 yılındaki bu Anayasa hükmü çerçevesinde 2012 yılında 5941 sayılı Çek Yasası değişti ve çekte hapis cezası kaldırıldı. Sayın Erdoğan bunu o zaman büyük bir müjdeyle açıkladı. Ancak, çok uzun sürmedi, 2016 yılının Temmuz ayında kabul edilen bir başka yasayla tekrar eskiye dönüldü, 2012 öncesine dönüldü. Arkadaşlar, “Karşılıksız çekte hapis cezası istenilen sonucu vermiş mi?” diye rakamlara baktığımızda, ben böyle bir şeyi görmüyorum. Yani hapis cezasının kaldırıldığı dönemde karşılıksız çeklerde bir patlama yok, hapis cezasının olduğu dönemde de karşılıksız çeklerde bir azalma yok. Örnek veriyorum: 2009 yılında 25 milyon adet çek düzenlenmiş -kriz yılıdır 2009 yılı, ekonomi yüzde 4,7 oranında küçülmüştür, yüzde eksi 4,7- bu 25 milyon çekin 1 milyon 756 bini karşılıksız çıkmıştır, bunun sayısal olarak oranı yüzde 6,8’dir; çekte hapis cezası vardır. 2014 yılı, çekte hapis cezası yok; düzenlenen çek sayısı 23 milyon, bunun 673 bini karşılıksız çıkmış, toplama oranı yüzde 2,9. Yıl 2009, çekte hapis cezası var; toplam 16,8 milyon çek düzenlenmiş -ekonomik kriz nedeniyle düzenlenen çek sayısı azalmış- bu çeklerin toplam 542 bini karşılıksız çıkmış, oran yüzde 3,2. (Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı) --- **Kaynak gösterme:** Mehmet Akif Hamzaçebi (CHP, İstanbul). “CHP Grubu önerisi münasebetiyle”. TBMM Genel Kurulu, 79. Birleşim tutanağı, 8 Nisan 2020. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/mehmet-akif-hamzacebi-27-2020-04-08-chp-grubu-onerisi-munasebetiyle (erişim: 28 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/milletvekili/UyeGenelKurulKonusmalariDetay?eid=87136 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.