# Sivil havacılık genel müdürlüğü teşkilat ve görevleri hakkında kan.tas. (ss: 940 )

- **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 22. Dönem)
- **Konuşmacı:** Mehmet Ali Arıkan (CHP, Eskişehir)
- **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 116. Birleşim
- **Tarih:** 23 Haziran 2005
- **Gündem:** SİVİL HAVACILIK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TEŞKİLAT VE GÖREVLERİ HAKKINDA KAN.TAS. (SS: 940 )
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/mehmet-ali-arikan-22-2005-06-23-sivil-havacilik-genel-mudurlugu-teskilat-ve-gorevleri-hakkinda-kan-tas

> Mehmet Ali Arıkan (CHP), 23 Haziran 2005 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 116. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: SİVİL HAVACILIK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TEŞKİLAT VE GÖREVLERİ HAKKINDA KAN.TAS. (SS: 940 )); konuşma 621 kelime.

## Konuşma metni (tutanaktan)

CHP GRUBU ADINA MEHMET ALİ ARIKAN (Eskişehir) - Sayın Başkan, saygıdeğer milletvekili arkadaşlarım; görüşülmekte olan 940 sıra sayılı Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Tasarısının 21 inci maddesi hakkında görüşlerimi sizlerle paylaşmak için söz almış bulunuyorum; bu vesileyle, önce, Başkanlığımızı, değerli milletvekillerimizi ve çok değerli Türk Milletini buradan saygıyla selamlıyorum.

Bu maddede, sivil havacılık hizmetlerine kalitenin ve verimliliğin, teknolojinin insanlarımızın emrine daha bilinçli sunmamız için, bu kurumda görev yapacak genel müdür, genel müdür yardımcılığı, daire başkanlığına ve müdürlüklere atanacak insanlarımızın en az dört yıllık üniversite mezunu olmaları memnuniyet vericidir; ancak, ben, Türk Hava Kurumunun geçmişinden başlayarak bazı bilgiler vermek istiyorum.

16 Şubat 1925'te, Mustafa Kemal Atatürk'ün önerisiyle kurulan Türk Hava Kurumundan hiç bahsedilmemektedir. Ben, bu kurumun, ülkeye olan yararlarından bahsederek ve sizleri, geçmişi hakkında bilgilendirerek bu kanun kapsamına alınmasını teklif ediyorum.

1925 yılında kurulan Türk Hava Kurumu, Türk Milletine, havacılığın, askerî, siyasî, ekonomik, sportif ve turistik önemini anlatmak, tanıtmak, sevdirmek, kaliteyi havacılık alanlarıyla ilgilenmeye telkin ve teşvik etmek ve öğretmekle görevlendirilmiştir. Kurulduğu günden bugüne kadar, devlet bütçesinden hiçbir pay almadan, verilen görevi en iyi şekilde yerine getirmiş ve getirmeye çalışmaktadır.

Atatürk, kuruma görevlerini yerine getirmek için ihtiyaç duyacağı maddî kaynağı sağlamak amacıyla, birbirinden farklı alanlarda 21 değişik gelir kalemi yaratmıştır. Bunlardan bazıları, millî piyango, cıva madenlerinin işletilmesi, fitre, zekât, kurban derisinden elde edilen gelirlerdir. Bu gelirlerle donatılan kurum, ilk yıllarında büyük atılımlar içine girmiş, Kayseri ve Etimesgut'ta uçak ve motor fabrikaları kurmuş, yurt genelinde düzenlenen bağış kampanyalarıyla, 1925-1935 yılları arası 351 uçak satın alarak ya da imal ederek Hava Kuvvetlerine armağan etmiştir; askerî, sivil, sportif havacılığın doğup geliştirilmesini, turizm sektörüne son yıllarda hızla yaygınlaşan alternatif etkinlikler kazandırılmasını sağlamıştır; 1985 yılından beri, orman yangınlarına havadan uçakla müdahale, 1956 yılından beri, tarım alanlarının havadan ilaçlanması; her yıl, binlerce gence ücretsiz havacılık eğitimi verilmesi gibi hizmetlerle devam etmektedir. Bu kurum, böyle hizmetler vermesine rağmen, ne yazık ki, 80 inci kuruluş yılını büyük zorluklarla kutlayabilmiştir.

1939 yılında, Millî Piyango İdaresinin Başbakanlığa bağlanmasının ardından, yukarıda sıralanan diğer gelir kalemleri de, geçen yıllar içinde birer birer elinden alınmış ve kurum, kurban derisi, fitre, zekât gelirlerine mahkûm bir şekilde, desteksiz, ilgisiz, kendi yağıyla kavrulmaya terk edilmiştir. Bununla kalmamış, 1990 yılından itibaren yasa ve yönetmeliklerle yapılan değişikliklerle, kurban derisi toplama çalışmaları sekteye uğratılmış, başka kuruluşlara paylar verilmiş ve kurum, Türk havacılığının gelişmesi yönündeki çalışmaları yerine getiremez olmuştur; maddî imkansızlık içerisinde sürüklenmektedir.

Bütün bu zorluklara ve yıldırımlara göğüs geren Türk Hava Kurumunun, kurban derisi, fitre ve zekât gelirlerindeki yüzde 40'lık payının artırılmasına veya her kurumun kendi imkânlarıyla kurban derisi toplaması için yeniden düzenlemeye gidilmesine, ilaveten, spor loto, toto gibi şans oyunları, millî piyango ve at yarışları gibi fonlardan Türk Hava Kurumuna pay verilerek yeni gelir kaynakları yaratılmasına acilen ihtiyaç duyulmaktadır. Böylece, Türk Hava Kurumu, yıllarca gençliğe vermiş olduğu ücretsiz eğitimlere devam etme imkânını bulacak, gençleri kahve köşelerinden kurtararak, düşünmeye ve araştırmaya sevk edecektir.

Amatör, sportif ve ticarî havacılık faaliyetlerinin tamamını bünyesinde toplayan tek kurum Türk Hava Kurumu olup, Türkiye'de planör, paraşüt, yamaç paraşütü, yelkenkanat, model uçak gibi sportif havacılık dallarında lisanslı eğitim veren tek kuruluştur.

Ayrıca, Türk Hava Kurumu Türkkuşu Okulu, 1937 yılından bugüne kadar 5 291 pilot yetiştirmiş ve bu pilotlarımız, ülkemize en büyük hizmetleri yapmışlardır. Türk Hava Kurumu Uçuş Okulunun kapasitesi, yönetim, görevleri ve gelirleri belirli bir düzen içerisine konulup, destek verilirse, bu kurumun, ülkemizin sivil havacılık sektörüne büyük ölçüde katkıda bulunmak amacıyla üzerine düşen tüm görevleri yerine getireceğine inancım sonsuzdur.

Genel müdürlük bu konuda ve maddede yazılı, en az beş yıllık tecrübesi olan ve İngilizceden Kamu Personeli Yabancı Dil Seviye Tespit Sınavından (B) düzeyinde puan almış olma şartına uyan eleman temininde başlangıçta zorluk çekeceği için, 21 inci maddedeki bu cümlenin sonuna "bu husus yönetmelikle düzenlenir" ibaresi konulur ise, genel müdürlüğümüz eleman temininde zorlanmamış olacaktır.

Bu düşünce ve duygularla, hepinizi saygı ve sevgiyle selamlıyorum. (Alkışlar)

---

**Kaynak gösterme:** Mehmet Ali Arıkan (CHP, Eskişehir). “Sivil havacılık genel müdürlüğü teşkilat ve görevleri hakkında kan.tas. (ss: 940 )”. TBMM Genel Kurulu, 116. Birleşim tutanağı, 23 Haziran 2005. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/mehmet-ali-arikan-22-2005-06-23-sivil-havacilik-genel-mudurlugu-teskilat-ve-gorevleri-hakkinda-kan-tas (erişim: 1 Kasım 2026).

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.