# Sebze ve meyve ticaretinin düzenlenmesi hakkında kanun (s.s.:471)

- **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 23. Dönem)
- **Konuşmacı:** Mehmet Ali Susam (CHP, İzmir)
- **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 72. Birleşim
- **Tarih:** 11 Mart 2010
- **Gündem:** SEBZE VE MEYVE TİCARETİNİN DÜZENLENMESİ HAKKINDA KANUN (S.S.:471)
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/mehmet-ali-susam-23-2010-03-11-sebze-ve-meyve-ticaretinin-duzenlenmesi-hakkinda-kanun-s-s-471

> Mehmet Ali Susam (CHP), 11 Mart 2010 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 72. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: SEBZE VE MEYVE TİCARETİNİN DÜZENLENMESİ HAKKINDA KANUN (S.S.:471)); konuşma 496 kelime.

## Konuşma metni (tutanaktan)

MEHMET ALİ SUSAM (İzmir) – Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; verdiğimiz önergeye Sayın Başkan da Hükûmete ve Komisyona sorarak “Önergeye katılıyor musunuz?” dediler.

Aslında verdiğimiz önergenin amacı şu: Bu yasanın en büyük zaaflarından bir tanesi, denetim konusunda nasıl bir işlem yapılacağı, piyasanın “serbestleştirme” adı altında özel sektöre açılması, hallerin özelleştirilmesi, bildirimin elektronik ortamda yapılmasının önünün açılması, hale girmeden malların bildiriminin yapılması noktası, tümüyle gelip piyasadaki denetimin nasıl yapılacağı, kayıp kaçağın nasıl önleneceği ve bu denetimlerde hangi nitelikteki insanların görev alacağı noktası. Bu, yasanın önemli noktalarından bir tanesi. Bu noktada, hem hal yöneticilerinin niteliğini artıracak ziraat mühendisleri ve benzeri okul mezunu arkadaşların görev alması hem hal zabıtasının sayısının artırılması ve niteliklerinin yükseltilmesi noktasında verdiğimiz önergeye Komisyonun niye katılmadığını, Hükûmetin niye katılmadığını, bu yasayı çıkaran anlayışın neden buna karşı olduğunu anlamakta zorluk çekiyorum.

Değerli arkadaşlar, bakın, muhalefet olarak, üç muhalefet partisi de bu yasayla ilgili olarak çok olumlu bir yaklaşımla, hem komisyonlarda hem alt komisyonda hem Mecliste çok önemli katkılar koydular ve bazı değişiklik önergeleriyle de bu yasanın değiştirilmesi gereken ortak teklifler verdiler. Eğer bu yasa tümüyle alt komisyon ve komisyonda hiç eksiksiz geldiyse, Hükûmet bütün maddelerine “Evet.” diyebilirdi ama görüyorum ki Hükûmet de bu yasanın yeterli olmadığını görmüş, en az 8 tane değişiklik önergeleri veriyor, muhalefet de değişiklik önergeleri veriyor; bütün muhalefetin verdiği değişiklik önergeleri reddediliyor, Hükûmetin verdiği önergeler kabul ediliyor.

Arkadaşlar, bu nasıl bir anlayış? Bu muhalefette önerge verenlerin hepsi yanlış önerge mi verdiler, hepsi eksik önerge mi verdiler? Hep sizin verdiğiniz önergeler doğru, muhalefetin verdiği önergeler yanlış mı?

Örneğin bir önerge, pazar yeri açılırken açılacak pazar yerine belediyeler yerin uygun olup olmadığını mevcut pazarcılar odasından veya esnaf odasından sorsun diyor bütün muhalefet partilerinin ortak önergesi. Buna niye karşı çıkıyorsunuz? Bunu niye reddediyorsunuz?

ORHAN ZİYA DİREN (Tokat) – Muhalefet söylüyor diye.

MEHMET ALİ SUSAM (Devamla) – Muhalefet söylüyor diye.

Değerli arkadaşlar, bu anlayış Hükûmetin temel anlayışıdır.

Bakın, biz bu kanunda ne dedik? “Bu kanunda üretici örgütsüz bir noktadadır. Örgütsüz üretici serbest pazar ekonomisi içerisinde pazara hâkim olan büyük güçler tarafından istediği gibi yönetilir.” dedik. Bizim üreticinin zayıf olduğu noktasındaki eleştirimize, ilk günkü genel eleştirimize Hükûmet “Hayır.” demişti ama bir önerge verdiler. Size okuyayım 4’üncü maddenin beşinci fıkrasıyla ilgili önergelerini. Gerekçelerini okuyorum. Gerekçeleri ne biliyor musunuz? “Piyasa konu malların pazarlanmasında önemli kanallardan biri olan toptancılık sektörünün gelişmesi ve üreticilere malların toptancılar üzerinden pazarlayabilme olanağının sunulması ve depolama, ambalajlama, taşıma gibi konularda üreticilere nazaran daha iyi organize olan toptancıların piyasadaki faaliyetlerini etkinleştirmesini teminen toptancılar tarafından üreticilerden toptan olarak alınan malların toptancı hallerinde yine toptan olarak satılmasına yönelik düzenleme yapılması. Ayşe Nur Bahçekapılı, Nurettin Canakli.” Ne diyorlar bu gerekçede biliyor musunuz? “Üretici toptancı hallerinde mal satamayacaktır çünkü örgütlü değildir, hiçbir kaynağı yoktur. Toptancı daha iyi örgütlüdür. Onun için üreticinin mallarını toptancı hallerinde toptancılar satsın.”

Biz neyi eleştirmiştik? Demiştik ki: Üreticilere toptancı hallerinde verdiğiniz yüzde 20 payı, pazarlarda verdiğiniz payı örgütlü olmayan üretici kullanamayacaktır. Dediğimizi siz bu gerekçede aynen kabul ediyorsunuz ve bu yasada üreticiyi, örgütsüz üreticiyi büyük satın alma gücü olan insanlar karşısında çaresiz bırakıyorsunuz.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

---

**Kaynak gösterme:** Mehmet Ali Susam (CHP, İzmir). “Sebze ve meyve ticaretinin düzenlenmesi hakkında kanun (s.s.:471)”. TBMM Genel Kurulu, 72. Birleşim tutanağı, 11 Mart 2010. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/mehmet-ali-susam-23-2010-03-11-sebze-ve-meyve-ticaretinin-duzenlenmesi-hakkinda-kanun-s-s-471 (erişim: 28 Ekim 2026).

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.