# Türkiye cumhuriyeti anayasasının bazı maddelerinin değişiklik yapılması hakkında (s.s.497)

- **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 23. Dönem)
- **Konuşmacı:** Mehmet Ali Susam (CHP, İzmir)
- **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 100. Birleşim
- **Tarih:** 3 Mayıs 2010
- **Gündem:** TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASASININ BAZI MADDELERİNİN DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA (S.S.497)
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/mehmet-ali-susam-23-2010-05-03-turkiye-cumhuriyeti-anayasasinin-bazi-maddelerinin-degisiklik-yapilmas

> Mehmet Ali Susam (CHP), 3 Mayıs 2010 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 100. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASASININ BAZI MADDELERİNİN DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA (S.S.497)); konuşma 446 kelime.

## Konuşma metni (tutanaktan)

MEHMET ALİ SUSAM (İzmir) – Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Anayasa’nın bazı maddelerinin değişikliğiyle ilgili Kanun Teklifinin görüşülmesiyle ilgili söz almış bulunuyorum. Yüce Meclisi saygıyla selamlıyorum.

Bu madde büyük oranda Türkiye’de özellikle kamu çalışanlarımızın, memurların örgütlenme, sendikal hakları, toplu sözleşme ve daha ileri noktalarda hak elde edebilmeleri noktasındaki yeni değişikliklerle ilgili bir madde. Gönlümüz arzu ederdi ki bu madde, hep beraber bu Mecliste Avrupa Birliği normlarına ve çağdaş demokrasilerde var olan şekline uygun şekilde değiştirilsin; 6’ncı maddede yapmış olduğumuz değişikliklerle birlikte bu maddeyle bu iş, Avrupa’da olduğu gibi örgütlenme hakkının verildiği, örgütlenme hakkının toplu sözleşmeyle devam ettiği ve grev hakkıyla bu örgütlenme hakkının devam ettiği bir hak hâline gelsin; o da yetmeyip -dünyada olduğu gibi, birçok ülkelerde- aynı zamanda yönetime katılma ve kamu çalışanlarının siyaset yapma hakkının sağlandığı bir kanun maddesi olsun. Çünkü kamu çalışanlarının bu hakkı elde etmesi aslında çağdaş demokrasilerde ve demokratikleşmek isteyen her ülkede elzem olan şeylerdir.

Maalesef bu Anayasa değişikliğinde verdiğimiz olay, bugün mevcut yapıyı daha ileriye götürmek değil, mevcut yapıyı daha da geriye götüren bir nokta oldu. Şu an kamu çalışanları sendika hakkına sahipler, hatta toplu sözleşme de yapıyorlar. Bununla ilgili Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine açtıkları davalarda birçok kazanımlar da elde ettiler.

Bakın, geçende KESK, İzmir Büyükşehir Belediyesine gelip “Sizinle ben toplu sözleşme yapmak istiyorum. Yapmazsanız, bu toplu sözleşmede ben gerekli olan uyarıları yapacağım.” dedi. İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı da “Ben sizinle bu toplu sözleşmeyi yapacağım ama Meclisten geçecek kanunun son şeklini almasını ve…” Ona göre bir görüşme yapmaya hazır olduğunu belirtti. Demek ki şu an bu mevcut uygulama var. Peki, bu Anayasa değişikliğinde ne yapıyoruz? “Eskiden, uzlaşmazlık hâlinde Bakanlar Kurulunun vermiş olduğu kararın geçerli olduğu” yerine, kamuda yeni bir uzlaşma kurulu oluşturuyoruz, Bakanlar Kurulunu devreden çıkartıyoruz, toplu sözleşme görüşmelerinde uyuşmazlık olduğunda bu kurulun verdiği kararı geçerli sayıyoruz. Aslında Bakanlar kurulunu sütre gerisine koyup Bakanlar Kurulunun atadığı bir kurulla memurların haklarını kesin olarak tayin eden bir noktaya geliyoruz. Bu ileri bir adım değil aslında geri bir adımdır.

Gönül ne arzu eder? Gönül, bu konuda memurların, grevli, toplu sözleşmeli hak elde etmesini ister. Bunun için, bu Meclisin, bu Anayasa değişikliğinde bir uzlaşma kültürüne, uzlaşmaya ihtiyacı vardı, hatta sadece bu Mecliste bulunan partilerin uzlaşmasına değil toplumun tümünün uzlaşmasına ihtiyaç vardı. Bu uzlaşmaya ülkemizin, gerçekten, sadece Anayasa için değil, içinde bulunduğumuz koşulların gerektirdiği ekonomik ve sosyal şartların da zorlaması nedeniyle uzlaşmaya ihtiyacımız var.

Değerli arkadaşlarım, uzlaşma, hepimizin üzerinde ısrarla durması ve demokratikleşmede elimizde çok önemli bir silahtır. Uzlaşmayı sağlayacak olan şey de aslında, ülkede iktidar olan güçlerdir. Bugün, iktidar partisine düşen birinci görev, Anayasa’da uzlaşmaya açık ve uzlaşmayı gerçekleştirme doğrultusunda müthiş özveri göstermesi gereken noktadır. Tam tersine, iktidar partisini, muhalefet uzlaşmaya yanaşmasa da uzlaşma isteyen parti olarak görmeye ihtiyacımız var.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

---

**Kaynak gösterme:** Mehmet Ali Susam (CHP, İzmir). “Türkiye cumhuriyeti anayasasının bazı maddelerinin değişiklik yapılması hakkında (s.s.497)”. TBMM Genel Kurulu, 100. Birleşim tutanağı, 3 Mayıs 2010. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/mehmet-ali-susam-23-2010-05-03-turkiye-cumhuriyeti-anayasasinin-bazi-maddelerinin-degisiklik-yapilmas (erişim: 29 Ekim 2026).

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.