# Kooperatifler kanunu ile bazı kanun ve kanun hükmünde kararnamelerde değişiklik yapılmasına dair kanun tasarısı (s.s.496)

- **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 23. Dönem)
- **Konuşmacı:** Mehmet Ali Susam (CHP, İzmir)
- **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 108. Birleşim
- **Tarih:** 27 Mayıs 2010
- **Gündem:** KOOPERATİFLER KANUNU İLE BAZI KANUN VE KANUN HÜKMÜNDE KARARNAMELERDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN TASARISI (S.S.496)
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/mehmet-ali-susam-23-2010-05-27-kooperatifler-kanunu-ile-bazi-kanun-ve-kanun-hukmunde-kararnamelerde-d-2

> Mehmet Ali Susam (CHP), 27 Mayıs 2010 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 108. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: KOOPERATİFLER KANUNU İLE BAZI KANUN VE KANUN HÜKMÜNDE KARARNAMELERDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN TASARISI (S.S.496)); konuşma 508 kelime.

## Konuşma metni (tutanaktan)

MEHMET ALİ SUSAM (İzmir) – Ben konuşacağım.

BAŞKAN – Buyurun Sayın Susam.

MEHMET ALİ SUSAM (İzmir) – Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; bu maddeyi bu kanunda özellikle dinlemenizi rica ediyorum, özellikle Adalet ve Kalkınma Partili milletvekili arkadaşlarımızın dinlemesini istiyorum.

Gerçekten, bir kanun çıkarırken -az önce arkadaşlarımız konuştular- bu ülkeye demokrasi adına getirilmesi gereken ne varsa, konulması gereken hangi tuğla varsa koymaya biz milletvekilleri olarak hazırız ama bu kanunda öyle bir önerge veriyorsunuz ki, kooperatifçiliği ortadan kaldıracak. Kooperatifçiliği bugüne kadar zaten Türkiye’de doğru dürüst yönetemedik, bundan sonra da bir siyasi partinin emrine verecek bir noktaya getiriyorsunuz.

Değerli arkadaşlar, az önce okundu önergeler. Sayın Mustafa Elitaş, Ayşe Nur Bahçekapılı’nın verdiği önergeyi bir daha dikkatinize sunuyorum. Ne diyorlar bakınız: “Yapılan denetim sonucunda, kooperatiflerin, kooperatif birliklerinin, kooperatif merkez birliklerinin, Türkiye Millî Kooperatifler Birliğinin ve bunların iştiraklerinin yönetim kurulu üyeleri ile üst düzey yöneticilerinin, hukuka açıkça aykırı eylem ve işlemlerinin tespit edilmesi durumunda…” Kim tespit edecek? Bakanlığın görevlendirdiği denetmen. “…ilgili Bakanlık, kamu yararı ve hizmet gerekleri dikkate alınarak gecikmesinde sakınca görülen hâllerde ileride telafisi güç veya imkânsız zararlara yol açılmasının engellenmesi amacıyla bu kişilerin görevlerine tedbiren son verebilir. Bu durumda ilgili Bakanlık, bir yıl içerisinde olağanüstü genel kurul toplantısının yapılması için gerekli tedbirleri alır.”

Bu ne demektir biliyor musunuz arkadaşlar? Yargısız infaz demektir. Siyasetle, istemediğiniz kooperatif başkanını görevden almak demektir ve onu bu anlamıyla mahkûm etmek demektir. Zaten Sayın Elitaş’ın bu yasa teklifini vermesinin altında yatan neden, Kayseri’de yönetimine hâkim olamadığı kooperatiflerin genel kurullarını da kaçırdı, şimdi bir denetleme yaptırıp o denetleme sonucunda onları görevden aldırıp ondan sonra istediğini yapmak.

Bakın, arkadaşlar, bu, inanın, kooperatifçilik tarihine kara bir leke olarak gelir. Burada kooperatifçilik yapan bir sürü kişi vardır. Siyasi iktidarlara şunu verirsiniz, beğenmediğiniz kooperatif başkanını görevden alabilmek için Bakanlığınızda emrinizde çalışan bir elemanı görevlendirirsiniz, gider o kooperatifte bir rapor tutar hiçbir mahkeme kararına dayanmadan… Niye, mahkemelere güvenmiyor musunuz? Yargının bağımsız olmasını istiyordunuz, yargının tarafsız olmasını istiyordunuz. Hiç kimsenin yargı kararı olmadan suçlanmamasını istemek bizim hakkımız değil mi? Bu kooperatif başkanını bir müfettişin tuttuğu raporla gidip görevden aldığınız zaman, ondan sonra hangi demokrasiden bahsedeceksiniz?

Sizin vicdanınıza hitap ediyorum. Değerli arkadaşlar, samimiyetle söylüyorum, hiçbir siyasi mülahaza gütmeden söylüyorum: Bu, ciddi bir zarara yol açacak ve kooperatifçiliğin içine ciddi bir dinamit sokacak iştir. İşte kooperatif başkanı burada Kadir Akgül var, sorun, aynı değil ise... Sizin partinizin üyesi, sorun, vicdanı elveriyorsa buna oy kullansın. Böyle bir anlayış olmaz.

Değerli arkadaşlar, lütfen… Bu kooperatifleri siyasi ihtiyaçlarımıza göre şekillendirmeyelim. Dünyada kooperatifler bağımsız ve kendi özerk kuruluşlarını kurmuşlardır. Bugün burada konuşmamız gereken ne olmalıydı biliyor musunuz? Kooperatifçiliğin şu bakanlığa bu bakanlığa dağıtılması değil, kooperatifçiliğin aynı Sermaye Piyasası Kurulu gibi denetlenen ve düzenlemesini yapan bağımsız bir kurul hâline gelmesini sağlamalıydık. Bu piyasa önemli bir piyasa. Bu piyasayı bakanlıklara dağıtarak kooperatifçiliği öldüremezsiniz.

Bakınız, kooperatifçiliğin önemi, hele küreselleşen dünyada güçsüz insanların bir araya gelerek küresel dünyada rekabet edebilme ve direnme şansını sağlayan olaydır. Birleşmiş Milletler, Uluslararası Çalışma Örgütü ve Avrupa Birliğinin 1994’ten 2002’ye ve 2004’e kadar her türlü önerisi kooperatifçiliğin geliştirilmesi doğrultusundadır. Bütün bunlar şundan dolayı yapılmaktadır: Kooperatifçilik kişilerin özgür iradesiyle toplumda var olma mücadelesini örgütlü hâle getirebildikleri yapılardır.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

---

**Kaynak gösterme:** Mehmet Ali Susam (CHP, İzmir). “Kooperatifler kanunu ile bazı kanun ve kanun hükmünde kararnamelerde değişiklik yapılmasına dair kanun tasarısı (s.s.496)”. TBMM Genel Kurulu, 108. Birleşim tutanağı, 27 Mayıs 2010. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/mehmet-ali-susam-23-2010-05-27-kooperatifler-kanunu-ile-bazi-kanun-ve-kanun-hukmunde-kararnamelerde-d-2 (erişim: 29 Ekim 2026).

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.