# Kooperatifler kanunu ile bazı kanun ve kanun hükmünde kararnamelerde değişiklik yapılmasına dair kanun tasarısı (s.s.496)

- **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 23. Dönem)
- **Konuşmacı:** Mehmet Ali Susam (CHP, İzmir)
- **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 110. Birleşim
- **Tarih:** 2 Haziran 2010
- **Gündem:** KOOPERATİFLER KANUNU İLE BAZI KANUN VE KANUN HÜKMÜNDE KARARNAMELERDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN TASARISI (S.S.496)
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/mehmet-ali-susam-23-2010-06-02-kooperatifler-kanunu-ile-bazi-kanun-ve-kanun-hukmunde-kararnamelerde-d

> Mehmet Ali Susam (CHP), 2 Haziran 2010 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 110. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: KOOPERATİFLER KANUNU İLE BAZI KANUN VE KANUN HÜKMÜNDE KARARNAMELERDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN TASARISI (S.S.496)); konuşma 448 kelime.

## Konuşma metni (tutanaktan)

MEHMET ALİ SUSAM (İzmir) – Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; kooperatifçilik kanunuyla ilgili görüşmeleri devam ettiriyoruz.

Bu maddeyle ilgili vermiş olduğumuz önergede de kooperatifçiliğin finansmanıyla ilgili bir önerge verdik. Aslında bu görüşmelerde ortaya çıkan gerçek şudur: Hükûmet kooperatifçiliği geliştirmek, dünya ölçeğinde çağdaş bir kooperatifçilik anlayışına varmak, kendisinin kooperatifçilikle ilgili yapmış olduğu strateji belgesindeki hedeflere varmak amacında değildir. Bir kere bunun altını çizelim.

Bu kanuna verdiğimiz mesai, bugüne kadar yaptığımız çalışmaların amacı, Hükûmetin kooperatifçilikle ilgili yapmış olduğu çalışmalarda elde ettiği sonuçla tam ters, taban tabana zıt bir çalışmadır. Kooperatifçiliği dikey, hükûmetten bağımsız bir kuruluş hâline getirip, onun finansmanını sağlayıp, bağımsız bir denetim kurumuyla onu denetlettiren ve Türkiye’de pazar açısından güçlü bir kooperatifçilik yaratma amacından tamamen uzak bir çalışmadır. Tam tersine, ne yapıyoruz şimdi? Kooperatifleri dağıtıyoruz. Tarım Bakanı, Sanayi Bakanı, Bayındırlık Bakanı ve benzeri bakanlıklar arasında bürokrasinin karar alma sürecini engellediği bir yapıyı kooperatifçiliğe egemen kılıyoruz, kooperatiflerin dünya ölçeğindeki desteklerinden uzaklaştırıyoruz ve kooperatifçiliği bitirme noktasında çok net bir çalışma yapıyoruz. Bakın arkadaşlar, bugün tarım kredi kooperatifleri ve tarım satış kooperatifleri birlikleri, tarihinde görülmediği zorluklarla karşı karşıya. Tarımla ilgili sulama kooperatifleri borç batağında elektrik borçlarını ödeyemiyor. Enerji Bakanına bir yıl önce söyledik, dedik ki: Kooperatiflerin borçlarını taksitlendirme yapıp faizlerini silin ve bu kooperatiflerin hızla sulama için elektrik borçlarını taksitlendirilerek köylünün üretim yapabilmesi noktasında önünü açın. Geçen sene mayıs ayında söyledik, bu sene mayıs ayı geçti haziran ayına geldik. Bir yıldır “Olacak.”, “Yapacağız.”, “Tamam.” dediler, bugüne kadar yapılmadı. Bir kez daha buradan söylüyorum: Yine sulama için kooperatifler bekliyor, hem köylü borç içerisinde hem kooperatifler borç içerisinde. Bunlar acil üretim için, sulama yapmak için zor durumdayken, bunlara el uzatmak gerekip taksitlendirme yapmak gerekirken hâlâ bu konuda adım atılmamış durumda. Değerli arkadaşlarım, bu, Hükûmetin acilen çözmesi gereken konulardan bir tanesi.

İki, kooperatifçiliğin gelişmesi için finansmana ihtiyaç var. Size bir örnek vereyim: Almanya’da kooperatifçilikle ilgili 1.232 tane kooperatif bankası var. Peki, Türkiye’de Ziraat Bankası dışında bir tane, kooperatif finansmanı anlamında, kooperatife finansman sağlayan kuruluş var mı? Bunların 12.400 tane şubesi var, 30 milyon mudisi var ve 140 milyon euro dağıttığı yıllık plasman var. şimdi, Almanya’da kooperatiflerin pazar payı öyle. Neden? İşte, böyle bir kooperatifçilik bankası kurdukları için. Bizde ise kooperatiflerin bırakınız banka kurmayı, kooperatifçilerin finansman sağlamak için her türlü destekten uzak kaldığı bir dönemi yaşadık sekiz yıllık AKP iktidarında ve bugün kooperatifler hem tarım satış kooperatifleriyle hem de diğer kuruluşlarla finansmana ulaşmada ciddi bir sıkıntı içerisindedirler. Onun için bugün önerimiz şudur: Kooperatifçiliği finansman açısından destekleyecek kooperatifçilik bankacılığının önünü açmak, Türkiye’nin yapması gereken en önemli konulardan bir tanesidir. Bu nedenle, kooperatifçiliği Türkiye’de finansmana en kolay ulaşabilecek araçlarla donatmamız lazım. Türkiye’nin, Avrupa Birliği normlarında ve dünyadaki Birleşmiş Milletlerin kooperatifçilikle ilgili vermiş olduğu kararlarda altını önemle çizdiği konu, kooperatiflerin finansmana ulaşabilme noktasındaki sağlanan desteklerdir.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

---

**Kaynak gösterme:** Mehmet Ali Susam (CHP, İzmir). “Kooperatifler kanunu ile bazı kanun ve kanun hükmünde kararnamelerde değişiklik yapılmasına dair kanun tasarısı (s.s.496)”. TBMM Genel Kurulu, 110. Birleşim tutanağı, 2 Haziran 2010. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/mehmet-ali-susam-23-2010-06-02-kooperatifler-kanunu-ile-bazi-kanun-ve-kanun-hukmunde-kararnamelerde-d (erişim: 29 Ekim 2026).

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.