# Gap sulama yatırımlarının bitirilmesiyle ilgili - **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 22. Dönem) - **Konuşmacı:** Mehmet Faruk Bayrak (AK Parti, Şanlıurfa) - **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 8. Birleşim - **Tarih:** 18 Ekim 2005 - **Gündem:** GAP SULAMA YATIRIMLARININ BİTİRİLMESİYLE İLGİLİ - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/mehmet-faruk-bayrak-22-2005-10-18-gap-sulama-yatirimlarinin-bitirilmesiyle-ilgili > Mehmet Faruk Bayrak (AK Parti), 18 Ekim 2005 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 8. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: GAP SULAMA YATIRIMLARININ BİTİRİLMESİYLE İLGİLİ); konuşma 567 kelime. ## Konuşma metni (tutanaktan) MEHMET FARUK BAYRAK (Şanlıurfa) - Sayın Başkan, saygıdeğer milletvekilleri; bugün, sizlere, bin yıllar boyunca medeniyete, bilime, kültüre, insanlığa ev sahipliği yapmış bir bölgede yürütülen, ülkemiz ve bölgemiz açısından çok önemli olan GAP'ta sulama yatırımlarının bitirilmesine ilişkin farklı bir bakış açısını dikkatlerinize sunmak üzere söz almış bulunuyorum; bu vesileyle, Yüce Meclisi saygıyla selamlıyorum. Dicle ve Fırat Nehirlerinin suladığı, Mezopotamya olarak anılan bölge, dünyanın en verimli, en bereketli toprakları, aynı zamanda tarihte tarımın ilk kez yapıldığı topraklar olarak bilinmektedir. Yine bu bölge, dünyanın en dinamik, nüfus yoğunluğu en fazla ve en stratejik coğrafyasının kalbindedir. Şimdi, bütün bu zenginliklere, bu renkliliğe, bu dinamizme ve birikime rağmen, bu bölge, bugün, problemlerle boğuşuyor. On yıllar boyunca, istenilen noktaya bir türlü ulaşılamamıştır. Bütün çabalara rağmen, hâlâ, güneydoğu dediğimiz zaman, akla, işsizlik, yoksulluk, göç geliyor; çarpık kentleşme ve maalesef, yakın geçmişte yaşadığımız üzücü olaylar geliyor. Bu düğümü çözmek, bu negatif tabloyu mutlaka değiştirmek zorundayız. Değişimi gerçekleştirmek için, Türkiye'nin bugünkü güven ve istikrar ortamını en iyi biçimde değerlendirmemiz gerekiyor. Değerli arkadaşlar, bildiğiniz gibi Güneydoğu Anadolu Bölgemiz, sahip olduğu doğal kaynaklarıyla, sosyokültürel yapısıyla, ekonomik ve sosyal özellikleriyle, jeopolitik konumu, sınıraşan sularıyla, geçmişte yaşanan terör olaylarının izleriyle ülkemizin diğer bölgelerinden farklı bir konumdadır. Bölgenin tüm özelliklerine ve önceliklerine rağmen, GAP kapsamındaki yatırımlarda istenilen düzeye ulaşılamamış, öngörülen hedefler gerçekleştirilememiştir. Enerji yatırımlarındaki fiziksel gerçekleşme yüzde 76 olmasına karşın, tarım sektöründe ancak yüzde 13 düzeyine ulaşılmıştır. Bugüne kadar enerji ve sulama yatırımlarına, bu ülkenin kaynaklarından yaklaşık 8,5 katrilyonluk bir para harcanmıştır. Harcanan bu kaynaklarla da, toplam 10 000 000 dekar alanı sulayacak su, sulamada kullanım için hazır hale getirilmiştir. Kalan sulama şebekelerinin tamamlanmaması halinde, bugüne kadar harcanan bu kaynaklar amacına ulaşamayacak ve âdeta ölü bir yatırım haline gelecektir. Değerli milletvekilleri, GAP'a yapılan kamu yatırım tahsislerinin 1990-2005 dönemi itibariyle yıllık seyri incelendiğinde, GAP'a toplam kamu kaynaklarından yılda ortalama yüzde 6,9 oranında pay ayrıldığı görülmektedir. 2001 yılında GAP'ın toplam yatırımlar içindeki payı yüzde 4,9 olurken, iktidara geldiğimiz yıldan itibaren bu ödenekler yüzde 6,8'e çıkarılmıştır. GAP'ta temel yatırımlar olan barajlar ve hidroelektrik santralları büyük ölçüde tamamlanmış, sıra kalkınmanın itici gücü olan sulama yatırımlarına gelmiştir. Sulamanın da bir an önce tamamlanması gerekmektedir. GAP bölgesinde, 2004 yılı sonu itibariyle 222 617 hektar alan sulamaya açılmıştır. 123 550 hektar alanda da halen sulama şebekesi inşaatı devam etmektedir. Değerli arkadaşlar, ülkemizin bu hayatî meselesi bizlere önemli sorumluluklar getiriyor. Bu misyonun üstlenilmesi ve gereğinin yapılmasında bizlere de görevler düşüyor. İşte, bu bakış açısıyla, GAP'ta sulama yatırımlarının bir an önce bitirilmesi için uzun zamandan beri güçlü bir ekiple çalıştığımız modeli sizlerle paylaşmak istiyorum. Modelimiz, sulama yatırımlarının yoğun olduğu ülkelerde de başarıyla uygulanmakta olan "sulama yatırımlarına çiftçi katılımı"dır. Konuyla ilgili modelimizi, başta Sayın Başbakanımız olmak üzere ilgili bakanlarımıza ve kuruluşlarımıza ayrıntılı raporlarda ilettik. Bu model sayesinde, devlete yük olmadan çiftçilerimizin sulama suyuna kavuşmaları mümkün olabilmektedir. Sulamada kullanılacak barajlar tamamlanarak depolanmıştır; fakat, bu suyu araziye dağıtacak kanal ve kanaletler tamamlanamamıştır. Önerimiz, her çiftçimizin kendi arazisinden geçecek kanalet maliyetini uygun bir ödeme planıyla ödemesidir. Bugün itibariyle sulama imkânlarına sahip olmayan çiftçilerin kuru tarımda dekar başına gelirleri yaklaşık 50 YTL'dir. Bu araziler sulandığı zaman, bu çiftçilerin gelirleri de dekar başına 200 YTL olmaktadır. Başka bir ifadeyle, çiftçilerimizin arazileri sulanmadığından dolayı, her yıl dekar başına 150 YTL kayıpları olmaktadır. Kanalet maliyeti dekara ortalama 600 YTL'dir. Önerdiğimiz modelde, çiftçilerimiz sulama geldikten sonra uygun bir ödeme taksidiyle bu maliyeti taksitler halinde ödeyebilecektir. Zaten, bugün, birçok çiftçimiz kendi imkânlarıyla 50 000 000 YTL'ye kadar harcama yaparak, açmış oldukları yeraltı kuyularıyla sulama yapmaktadırlar. (Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı) --- **Kaynak gösterme:** Mehmet Faruk Bayrak (AK Parti, Şanlıurfa). “Gap sulama yatırımlarının bitirilmesiyle ilgili”. TBMM Genel Kurulu, 8. Birleşim tutanağı, 18 Ekim 2005. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/mehmet-faruk-bayrak-22-2005-10-18-gap-sulama-yatirimlarinin-bitirilmesiyle-ilgili (erişim: 1 Kasım 2026). Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.